Dâru's-Sunne/دار السنة

tag:blogger.com,1999:blog-31568371747705307132008-07-16T16:42:26.303-07:00Dâru's-Sunne/دار السنةEbu Muaznoreply@blogger.comBlogger139125tag:blogger.com,1999:blog-3156837174770530713.post-45653720698562371742008-06-14T14:03:00.000-07:002008-07-14T11:19:14.422-07:00Modern Haricilere Reddiye sohbetleriTekfir mi Teslim mi? 1:<br /><a href="http://www.salafishare.com/18GUI3XQL7XU/3WCKTZD.MP3">http://www.salafishare.com/18GUI3XQL7XU/3WCKTZD.MP3</a><br />Tekfir mi Teslim mi? 2:<br /><a href="http://www.salafishare.com/18NGHDB29KTF/93OV6MI.MP3">http://www.salafishare.com/18NGHDB29KTF/93OV6MI.MP3</a><br />Tekfir mi Teslim mi? 3:<br /><a href="http://www.salafishare.com/18TN68H2V8P7/3Y3XJ1I.MP3">http://www.salafishare.com/18TN68H2V8P7/3Y3XJ1I.MP3</a><br />Tekfir mi Teslim mi? 4:<br /><a href="http://www.salafishare.com/18A6Z3I1ZSL5/0PYTSV0.MP3" target="_blank">http://www.salafishare.com/18A6Z3I1ZSL5/0PYTSV0.MP3</a><br />Tekfir mi Teslim mi? 5:<br /><a href="http://www.salafishare.com/18DE8T50NCSW/H26KYCJ.MP3">http://www.salafishare.com/18DE8T50NCSW/H26KYCJ.MP3</a><br />Tekfir mi Teslim mi? 6:<br /><a href="http://www.salafishare.com/18DDIE2APAVV/O3D41FB.MP3">http://www.salafishare.com/18DDIE2APAVV/O3D41FB.MP3</a><br />Tekfir mi teslim mi ? 7:<br /><a href="http://www.salafishare.com/18TNUF711OXO/W6MCGIX.MP3">http://www.salafishare.com/18TNUF711OXO/W6MCGIX.MP3</a><div class="blogger-post-footer">Devamı...</div>Ebu Muaznoreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3156837174770530713.post-66039421877303978532008-06-11T14:52:00.001-07:002008-06-11T14:56:59.692-07:00Cuma Namazı 8<a name="_Toc132096796"></a><a name="_Toc131357887">Daru'I-Harpte Cuma Namazı</a><br /><br />Haneftler'in Bu Hususla ilgili Görüşleri:<br />Bir önceki başlık altında diğer mezhep imamlarının bu konuda her hangi bir sorunlarının bulunmadığını belgelerle ifade etmiş bulunuyoruz.<br />Hanefîler'e gelince, bütün Hanefî âlimleri İslâm devletinin fiilen mevcut olması kaydıyla İmam Ebû Hanîfe tarafından ileri sürülen devlet başkanı şartını kabul etmelerine rağmen, islâm devletinin fiilen ortadan kalktığı ve "Dâru'1-Harp Fıkhının" gündeme girdiği fitne zamanlarında Cuma namazının muteber olabilmesi için devlet başkanı şartını aramayarak sair mezhep imamlanyla aynı çizgide birleşmişlerdir.. Aşağıda sunacağımız Hanefî âlimlerine âit görüşler dikkatle değerlendirildiğinde, tüm Hanefî âlim ve müçtehidlerine göre devlet başkanı şartının sadece islâm devletinin fiilen mevcut olduğu dönemlerle sınırlı bir şart sayıldığı ve "Dâr 'ul-Harp"te bu şarta bakılmaksızın Cuma namazının kayıtsız şartsız kılınacağının gayet net "bir dille ifade edildiği, diğer bir ifadeyle İmam Ebû Hanîfe'nin bu husustaki görüşünün diğer Hanefî âlimleri tarafından kabul görmediği açıkça müşahede edilecektir.<br />Nitekim bizzat İmam Ebû Hanîfe'nin mektebinde yetişen ve bu mezhebe âit görüşlerin bir çoğunda imzası bulunan Hanefî müçtehitlerden İmam Muhammed, Cumanın şartlarını sayarken bu hususta son derece temkinli davranarak şöyle demektedir: "Cuma namazının şartlan; cemaat, hutbe ve vakittir. İkincisi ise, vâlî ve şehir olup bunlar ihtilaflıdır.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn672" name="_ftnref672">[672]</a><br />Keza imam Serahsî'nin (ö. 490), "el-Mebsût" adlı eserinde kaydettiğine göre, İbnü Rüstem devlet başkanı veya devleti temsil eden vâlî bulunmadığı zaman, Cuma namazının kılınıp kılınamayacağı konusuyla ilgili olarak İmam Muhammed'den naklen şöyle demiştir: "Şayet Afrika vâlîsi ölse, insanlar da herhangi bir kişinin arkasında topîansalar ve o da kendilerine Cuma namazını kıldırsa, onların bu namazı sahih ve muteberdir. Zira Hz. Osman (r.a) muhasara edildiği zaman, insanlar Hz. Ali (r.a)'m arkasında toplanır o da onlara Cumayı kıldırırdı. <a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn673" name="_ftnref673">[673]</a><br />Hanefî ulemâsından Kâsânî ise, "el-Bedâî" adlı meşhur eserinde bu şartın sadece islam devletinde devlet başkanı ve naibinin hazır bulunması haliyle sınırlı olup İslam devlet başkanı, ve naibinin bulunmadığı fitne dönemlerinde bu şarta riâyet edilmeksizin Cuma namazının kılınacağını hiç bir te'vile imkan vermeyecek bir dille ifade ederek şöyle der: " Devlet başkanı veya naibinin kıldırması s.artı,devlet başkanı veya naibi mevcut olduğu zamandır. Ama fitne veya ölüm sebebiyle devlet başkanı olmadığa ve Cuma namazının vakti girinceye kadar henüz başka bir devlet başkanı da hazır bulunmadığı zaman; Kerhî: insanların kendilerine Cuma namazını kıldırması için bir kişinin arkasında toplanıp Cuma namazını kılmalarında her hangi bir beis yoktur' demiştir. Nitekim "El-Uyûn"da İmam Muhammed'den de bu şekilde söylediği rivayet edilmiştir. Zira Hz. Osman (r.a)'dan rivayet edildiğine göre kendisi muhasara edildiği zaman insanlar Hz. Ali'yi öne geçirmişler, o da onlara Cuma namazını kildirmıştır. <a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn674" name="_ftnref674">[674]</a><br />Kâsânî'nin "Devlet başkanı veya naibinin kıldırması şanı devlet başkanı veya naibi mevcut olduğu zamandır." ifâdesi istilâ, anarşî ve benzeri sebeplerle islâmî otoritenin fiilen ortadan kaldırılması ve ülkenin dâru'l-harbe dönüşmesi hâlinde devlet başkanı şartının aranmayacağı konusunda son derece net bir ifadedir. Bu da gösteriyor ki Hanefîler bu şartı sadace İslam devletinin mevcut olması haline bağlı olarak ortaya atmışlardır.<br />Hanefî ulemâsından devlet başkanı şartına sadece islam devletinde riayet edileceğini söyleyenler yalnızca İmam Mu-hammed, İbnü Rüstem, Kerhî, Serahsî ve Kâsânî ile sınırlı olmayip daha önce de belirttiğimiz gibi eski ve yeni bütün Hanefî ulemâsı bu görüştedirler.<br />Meselâ, meşhur Hanefî imamlarından İbnü Nüceym, "el-Bahru'r-Râik" adlı eserinde bu hususta şunları kaydeder: "Şayet hiçbir şekilde kadı veya ölmüş olan halîfenin yerine geçen halîfesi de yoksa, halk da bir kişinin Cuma namazını kıldırmak üzere öne geçirilmesi üzerinde birleşecek olsalar, zarurî olarak caizdir.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn675" name="_ftnref675">[675]</a><br />Hanefîlerin son muteber kaynağı olan İbnü Abidîn'in "Hâşiyetü Reddi'l-Muhtâr" adlı eserinde ise konu ile ilgili olarak bütün tartışmaları kökünden halledecek şu nefis açıklamaya yer verilir: " Cuma namazı insanların en zâlimi olan Haccac zamanında bile kılınmaya devam etmiştir. Halbuki o, islâmî hükümlerin tamamını tatbîk etmiyordu... Bu sebeple bir beldede vâlî vefat etse yahut her hangi bir fitne sebebiyle Cuma namazına gelemese ve Cuma namazını kıldırma yetkisine sahip olanlardan hiç birisi de bulunmasa, cemaat zaruri olarak aralarından kendilerine bir hatîp seçerler ve Cuma namazını kılarlar... Bu suretle -kafirlerin istila ettiği beldelerde bile sahih olmasına rağmen- fitne zamanlarında kılınan Cuma namazı geçerli değildir, diyenlerin cahilliği ortaya çıkmıştır"<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn676" name="_ftnref676">[676]</a><br />İşte Hanefî ulemâsının ifadelerinden sadece işlerine geleni alıp hakikatleri gizleyerek ya da yeterli araştırmayı yapmadan Hanefîlere ait okuduğu sadece bir iki kitapta onların devlet başkanı şartına ilişkin ifadelerine rastladığında sonunun nasıl biteceğini beklemeden mal bulmuş mağribi gibi bu ifadelere sarılarak devlet başkanını Cuma namazının "olmazsa olmazı" gibi gösteren ve "kıraldan çok kralcı"' kesilenlere İbnu Abidin gereken cevabı burada uygun bir dille vermiş oluyor. Bu cevabın üstüne onlara söylenecek her sözün zaid olduğunu düşünüyoruz!..<br />İbnü Abidîn'in sözünü ettiği Haccac sadece zalimliği ile tanınan bir kimse değlidir. Cumhûr-u ulemâ onun küfrüne bile kail olmuştur. Nitekim İmam Nevevî bu hususta şunları kaydeder: Cumhûr-u ulemânın deliline gelince şudur: "Sahabe ve 1 Tâbiûn'dan büyük bir cemaatın Haccac'a karşı kıyam etmeleri I sadece fâsik ve zâlim olduğundan ötürü değil, bilakis Haccac'ın I şeriatın ahkâmını değiştirmesi ve küfrünün ortaya çıkmış olması sebebiyledir"<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn677" name="_ftnref677">[677]</a><br />Demek oluyor ki Sahabe ve Tâbiûn'dan büyük bir cemaat. Haccac'ı tekfir ederek ona karşı kıyam etmelerine rağmen Mekke'de onun zamanında, hatta onun arkasında bile diğer insanlar Cuma namazı kılabiliyorlardı. Elbette biz bununla kafirin arkasında Cuma kılınacağını söylemek maksadını taşımıyor, sadece iki olayı birbirine bağlayarak hayretimizi ifade etmek ve bu arada kafirlerin hakimiyyeti altında dahi Cuma kılınacağı görüşü-. mâzü tekrar etmek istiyoruz.<br />Devlet başkanının bulunup bulunmamasına bakılmaksızın1 Cuma namazının kılınacağı hususunda çağdaş Hanefî ulemâsın dan meşhur fakih ve müfessir Vehbe Zühaylî'de şunları kaydeder: "İmâmın izni ve kendisi olmadan Cuma kılmak sahih ve muteberdir. Zira Hz. Osman'ın Küfe Vâlîsi Velid b. Ukbe b. Ebî Muayt bir gün Cuma namazını kıldırmaya gelmemişti. Bunun üzerine îbnü Mes'ûd onun izni olmadan sahabîlerin de hazır bulunduğu cemaate Cuma namazını kıldırmıştir. <a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn678" name="_ftnref678">[678]</a><br />Burada özellikle dikkat edilmesi gereken bir nokta vardır. O da, Mekke fethinde müslüman olup serbest bırakılan esirlerden (Tulakâ'dan) biri olan bu vâlî'nin Hücurât Sûresinin 9. âyetiyle Allah tarafından fasıkhğınm tescil edilmiş olmasıdır. Keza Hz. Osman zamanında Mekke vâlîsi olan bu Velid b. Ukbe b. Ebî Muayt'in bir özelliği de Müslüman olduktan sonra bile "Şâribü'1-Leyl ve'n-Nehâr " (gece gündüz içki içen) birkimse olarak meşhur olmasıdır. Nitekim rivayete göre bu şahıs sarhoş olarak bir sabah namazını kıldırmaya gitmiş ve iki yerine dört rek'at kıldırdıktan sonra cemaata dönüp aiay edercesi-ne;"daha artırayım mı" diye sormuştur. Hz. Osman bu suçundan dolayı onu görevinden azledip Hz. Ali'nin emri ile ona Hadd -i Şürb (İçki cezası) uygulamıştır.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn679" name="_ftnref679">[679]</a><br />Sanırız Sahâbîlere imam olup Cuma ve diğer namazları kıldıran bu iki vâlîden, iyi kötü demeden istisnasız bütün imamların arkasında Cuma ve beş vakit namazı kılrriayan mü'minle-rin çıkaracağı bir ders vardır herhalde!..<br />Vehbe Zuhaylî, devlet başkanı ve izni olmaksızın Cuma kılınacağı görüşüne delil getirerek devamla şöyle der: "Aynı şekilde Hz. Osman asîler tarafından muhasara edilince Cuma namazını sahabeye Hz. Ali kıldırmış, fakat Hz. Ali'nin Hz. Osman'dan izin aldığı rivayet edilmemiştir. Keza Medine Vâlîsi Saîd İbnü'I-As Medine'den dışarı çıktığı zaman her hangi bir izin isteme söz konusu olmadan insanlara Cuma namazım Ebû MCısa. el-Eş'ârî'nin kıldırdığı rivayet edilmektedir. <a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn680" name="_ftnref680">[680]</a><br />Nih^ypt en mutaassıp Hanefî Mimlerinden biri sayılan ve sırı Hanefî mezhebini:: görüşlerini müdafaa etmek için kaleme aldığı söylenilen ve Hanelilerin delil olarak kullandıkları en zayıf hadisleri dahi bin dereden bir su getirerek sahih göstermeye çalışan et-Tahânevî bile, "Flâü's-Sünen" adlı eserinde devlet başkanından izin alma imkanı bulunmadığı zaman Cuma namazının kılınacağı gö/üşünü müdâfaa ederek şöyle der: " Biz deriz ki; devlet başkanının iznine baş vurmak mümkün olmadığı zaman, insanların bir araya gelerek kendilerine Cuma kıldıracak bir kimseyi öne geçirmeleri ve Cuma namazını kılmaları caizdir. Bunu Aynî Umdetü'l-Kârı'de beyan etmiştir. <a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn681" name="_ftnref681">[681]</a><br />Görüldüğü gibi imam Muhammed ile beraber burada görüşlerini sunduğumuz ve hatta imkansız olması sebebiyle görüşlerini sunamadığımız bütün Hanefî ulemâsı aslında mezheplerinin bu husustaki kanaatlerini savunmakla beraber, Müslümanların halîfeli toplumdan mahrum edildikleri fitne zamanında ve kafirlerin istîlası altındaki "Dâru'l-Harp"te bu şarta bakılmaksızın Cuma namazının mutlak surette kılınacağını belirterek, sonuçta Cuma namazında devleti ve devlet başkanım şart saymayan cumhur-u ulemâ ile aynı noktada birleşmektedirler. Altını çizerek ifade etmek gerekirse, İslam devletinin dışında ve dâr'ul-harpte Cuma kılınmaz diyen bir tek Hanefî âlimine rastlamak mümkün değildir. Bu da Hanefî mezhebinin bu şartı ileri sürerken günümüzde bazı marjinal grupların anladığı ya da anlamak istedikleri şekilde Cuma namazım bir devlet namazı veya bazılarının uyduruk tabiriyle "kendisinde devletin temsil edildiği resmî bir toplantı namazı (!)" olarak görmediklerini isbâta kâfidir.<br />Zira bu şart, Hanefîlerce hangi şartlar aitında olursa olsun, mutlaka uyulması gereken bir ilke teîakkî edilseydi, bu Hanefî imamları yukardaki ifadeleri serdetmezlerdi. Onlar bunu söylerken mezheplerinin görüşlerine muhalefet ettikleri zannedilmesin. Bilakis bunlar, mezheplerinin bu husustaki görüşlerini şiddetle müdafaa eden âlimlerdir. O halde Hanefî mezhebinin arkasına sığınarak kraldan çok kralcı olmaya gerek yoktur. Aksi halde Cuma namazını bir devlet namazı gibi gösterip bu konuda bütün kapılan ilâ nihâye kapatarak bu işin sorumluluğunu üzerine alan taklitçi ilim erbabı ve bâzı sorumsuz yan aydın tipler, Müslümanlara böylesine büyük bir ibâdeti terk ettirmenin hesabını Allah'a veremezler!...Çünkü âyet-i kerîme sultanın ge-retiğine değil gerekmediğine delildir. Tahânevî'nin de ifade ettiği gibi,"Aslolan aksine bir deli! bulununcaya kadar öğle ile Cumanın müsâvî oluşudur. Çünkü Cuma namazı Öğle namazından bedeldir. Bu, üzerinde ittifak olunan bir şeydir.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn682" name="_ftnref682">[682]</a><br />Cuma namazının İslam devlet başkanıyla kâim olmadığını ve devlet başkanı kıldırmadığı veya islam devleti olmadığı zaman terkedilemeyeceğini teyit eden hususlardan biri de hacc ve zekat ibâdetinin İslamdaki konumudur. Bilindiği gibi, Resûlül lan (s.a.v) ve Râşit Halîfelerinin tamamı her yıl hacc mevsiminde Müslümanların haccını rahatça îfâ edebilmeleri amacıyla düzen ve disiplini sağlamak için hacc emîri tâyin ederlerdi. Bu vazîfe islam tarihi boyunca aksatılmadan yürütülmüş ve ilgili ülkelerce layık olduğu şekilde olmasa bile, bugün de aynen yürütülmektedir. Bu uygulamaya bakarak hiç bir âlim ve hiç bir mezhep imamı bunu haccın şartları ve farzları arasında saymamış ve bu şekilde hacc emîri tâyin edilmezse, haccm terkedile-ceğini ileri sürmemiştir. Dolayısıyla ihram, Arafat (vakfe) ve tavaf şartlarını yerine getiren her Müslüman dört Mezhebin dördüne göre de hacı olmuş ve bu vazifeleri yerine getirenler hacc sorumluluğundan kurtulmuş olurlar. Hacc emîrinin bulunup bulunmaması hacıların haccının muteber olup olmamasına tesir etmez . Fakat ilgili devlet hacc emîri tayin etmez ve bundan dolayı anarşi veya izdiham sebebiyle can güvenliliği tehlikeye düşerse, hacılar bu görevi yerine getirenıeyip geri döndüklerinde ikinci sene yahut ölünceye kadar hacca gitme imkanı bulamazlarsa, bundan dolayı sorumlu tutulmazlar. Çünkü can emniyetinin ortadan kalkıp hayati tehlikenin devreye girmesi haccın te'hîri için, sari tarafından bir mazeret sayılmıştır. Fakat devletin hacc emîri tâyin etmesi, haccm farziyyeti için şart sayılmamıştır.<br />Bundan daha önemlisi zekat ibâdetinin îfâ şeklidir. Allah Teâlâ edâ cihetinden ferdi muhatap alırken, zekâtın toplanması ve sahiplerine ulaştırılmasından islam devletini sorumlu tutmuş ve bunu devletin temel görevleri arasında saymıştır. Nitekim bu hususu beyan etmek üzere Allah Teâlâ: "Zekatlar Allah tarafından bir farz olarak ancak fakirlere, yoksullara... zekat toplamak için görevli memurlara (âmillere)... verilir<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn683" name="_ftnref683">[683]</a> buyurmuştur. Bu âyet, zekatları toplama vazifesinin imâm'a (devlet başkanına) tevdî edildiği hususunda kesin bir nastır. Nitekim Hanefî ulemâsından Cassâs Ahkâmü'l-Kur'ân adlı eserinde bu hususla ilgili olarak şöyle der: "Bu âyet, zekatları toplamanın imama âit olduğuna ve mâşiye (koyun, keçi ve sığır gibi hayvan) sahibinin zekatını kendi başına fukaraya vermesinin kâfî olamayacağına delâlet eder. Şayet mal sahibi zekatını kendi başına fukaraya verecek olursa, imam ikinci kez zekatını alır ve önceden verdiğini, zekatına mahsub etmez. Zira mal sahiplerinin mallarının zekatlarını kendi başlarına fukaraya vermeleri caiz olsaydı, onları almak için âmile (zekat memuruna) ihtiyaç olmaz, fakirler ve yoksullar da bundan zarar görürdü. Dolayısıyla bu âyet, zekatı almanın imâma (devlet başkanına) âit olduğuna ve mal sahibinin onu kendi başına fukaraya vermesinin caiz olmayacağına delildir.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn684" name="_ftnref684">[684]</a><br />Diğer bir âyette ise;"Önlann mallarından bir zekat al ki bununla hem onları temizlemiş, hem de mallarına bereket vermiş olasın. <a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn685" name="_ftnref685">[685]</a> Duyurulmuştur. Cassâs bu âyetin tefsiriyle ilgili olarak da şöyle der: "Bu âyet-i kerîme, sadakaları almanın imama âit olduğuna ve zekat vermekle mükellef olan kimsenin zekâtını fakir ve miskinlere kendi başına verdiği zaman imamın zekatı alma hakkı kâim olduğu için kifayet etmeyeceğine delâlet eder. Bu sebeple (mal sahibi böyle yaptığı takdirde kendisinden) zekat farizasının sakıt olmasına İmkan yoktur. <a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn686" name="_ftnref686">[686]</a><br />Nitekim Resûlüllah (s.a.v)'in zekatın farz kılınmasından itibaren tüm hayatı boyunca bu husustaki uygulamaları âyetin hükmünü beyan ve bu görevin imama âit olduğuna dâir açıklamaların haklılığını teyit etmektedir. Bilindiği üzere Resûlüllah (s.a.v} gerek emvâl-İ zahire ve gerekse emvâl-i bâtınenin zekatlarını tahsil için zekat memurları (âmiller) tâyin ederdi. Ve onlara hayvanların zekatını mer'âlarda ve sular üzerinde, hububat ve meyvelerin zekatını da bizzat kendi mahallerinde almalarını emrederdi. Hattâ Resûlüllah (s.a.v) zekat mevsiminde zekatlannı toplayıp getirmek isteyen Sakîf kabilesinin heyetine, malları nı taplayıp getirmemelerini, zekat memurlarının gelip yerlerin de toplayacağını şart koşmuştur.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn687" name="_ftnref687">[687]</a><br />Bu da gösteriyor ki mükellef, hayvanların, meyve ve hububatın zekâtını imamın tâyin ettiği âmile bile getirmekle mükellef olmayıp, bilakis âmil suların başlarını-ve hayvanların bulunması muhtemel olan yerleri dolaşıp sadakalannı kendilerinden teslim alacaktır. Emvâl-i bâtınenin zekatı hem Peygamber (s.a.v), hem de Ebû Bekr, Ömer ve Osman (r.a) zamanlarında bunlara götürülüp teslim edilirdi. Hz. Osman'ın hilâfeti zamanında emvâl-i bâtınenin zekatlarının tahsilinde görülen müşkilâta binâen bunlar mükelleflerin kendilerine bırakılarak yalnız emvâl-i zahirenin zekatlarına âmil tayin edilmekle iktifa olunmaya başlandı. <a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn688" name="_ftnref688">[688]</a><br />İmam Kurtûbî, bu hususla ilgili olarak şöyle der: "Bu uygulamanın sadece Peygamberin şahsına münhasır bir uygulama olduğunu söyleyecek zındıkların sözlerine îtibar edilmez. Zira öyle olsaydı, Râşit Halîfeler bu uygulamayı zorunlu görmez hatta Ebû Bekr (r.a) kendisine zekatı vermek istemeyenlere savaş ilan etmezdi. Nihayet Resûlüllah (s.a.v)'in vefatıyla zekat farizası ortadan kalkardı. Halbuki bu emir bütün ümmete tevcih edilmiştir. <a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn689" name="_ftnref689">[689]</a><br />Said Havva da bu hususa temas ederek şöyle demektedir: "Allâhm buradaki hitabı hem Peygamber (s.a.v)'e, hem de ondan sonra islam devletinin başına geçecek bütün yetkililere yöneliktir. Vermesi gerekenlerden zekatı alıp verilmesi gereken yerlere dağıtmayan devlet, islam devleti olamaz. Başka bir deyimle zekatla ilgili görevlerini yerine getirmeyen devlete asla 'İslam Devleti" sıfatı yakıştınlamaz... Fakat bunun böyle olması, müslüman devlet bulunmadığı takdirde müslüman zenginlerin zekat vermekle yükümlü olmadıkları anlamına gelmez. Tersine nisap miktarında malı olan her müslüman, malının zekatını, onu hak edenlere vermesi gerekir."<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn690" name="_ftnref690">[690]</a><br />Görüldüğü üzere zekatın islam devletine havale edilmiş bîr vazife olduğu Kur'ân, sünnet ve Râşit Halifelerin uygulamaları ile sabit olan tartışmasız bir şeydir. Hal böyle olmakla birlikte, ne geçmişte, ne zamanımızda hiçbir islam âlîmi çıkıp "islam devleti toplayıp dağıtmadığı zaman zekat farz olmaktan çıkar, artık zekat vermek gerekmez" diye bir hüküm beyan etmemiştir. Edemez de! Zira islam devleti, zekatın farz olmasının bir illeti değil ki o ortadan kalkınca zekat da ortadan kalkmış olsun. İsîam devleti sadece bu vazifenin ifâsını takip etmek ve onu toplayıp uygun olan yerlere lâyıkı veçhile dağıtmaktan sorumludur. İslam devleti varsa, bu görevi yerine getirir; şayet yoksa, fertler bu görevi kendileri îfâ ederler. Şu halde hakkında Kur'ân, sünnet ve ümmetin icmâmdan ibaret bu kadar açık ve kuvvetli deliller varken zekat farizası sakıt olmuyor da hakkında hiçbir delil bulunmamasına rağmen, Cuma namazının devlete ait bir farz; hatta devlet namazı olduğu nasıl ispat edilebiliyor? Kaldı ki Hanefîlerin dışında kalan bütün müçtehitler, Cuma namazının devlet başkanıyla alakaiandırıîması hususunda onların karşısında yer almışlardır. Bunu isnat edecek kadar sahih bir delil bulunsaydı, Ebû Hanîfe'nin çağdaşı olan ve ondan sonra gelen müçtehit ulemânın bu delili görmezlikten gelerek ona karşı tavır almada hangi maksatları olabilirdi?<br />Hz. Osman muhasara edildiği zaman halka Cuma namazını kıldıracak imam arayan şahşa,"Sen öne geç ve insanlara namazı kıldır. Çünkü Cuma namazı farz-ı aynolan ibâdetlerdendir. Tıpkı öğle namazında olduğu gibi, onun için de imamın izni şart değildir. Zİra o da diğer namazlara benzer<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn691" name="_ftnref691">[691]</a> diyen ibnü Ömer'in, keza Hz. Osman evinde mahsur tutulduğu ve kendisinden izin alınmadığı halde müteaddit defalar Cuma kılan sahabenin bu uygulamaları ne ile izah olunabilir?<br />Halîfe Hz. Osman'ın isyancılar tarafından muhasara altına alınması ve kırk gün süreyle evinde mahkum edilrtıesi, Müslümanların lidersiz ve devletsiz kalması değilse başka nedir? Bütün ulemâ bu devreyi islamda meydâna gelen ilk fitne dönemi, hem de "fitnet'ül-kübrâ= enbüyük fitne" olarak adlandırmıyor mu? Hal böyle iken muhasaranın devam ettiği kırk gün boyunca bütün Sahâbîlerin, istisnasız bütün Cuma namazlarını ve o günlere isabet eden Kurban bayramı namazını, muhtelif Sahâbîlerin arkasında kimseden izin almadan kılmaları, onların Cuma namazı için devlet başkanının şart olmadığında ittifak etmiş olmaları anlamına gelmez mi? Kur'ân ve sünnette böyle bir imâ dahi olsaydı, bunu en iyi bilenlerin Sahâbîîer olması, dolayısıyla da bu fitne ortamında Cuma namazlarını terketmeleri gerekmez miydi? Halbuki halîfeye damşılmadiğı ve izinine ihtiyaç duyulmadığı halde kılınan bu Cuma namazlarına devletin başkanı olan Hz. Osman dahil hiç bir kimse itiraz etmemiştir. Bunun tek istisnası vardır; o da Ubeydullah b. Adiy'dir. Hz. Osman (r.a)'ın yakın akrabası olan bu şahıs da Mısırlı "bâğîlerin" reislerinden olan Kinâne'nİn arkasında Cuma namazını kıldığı halde sonradan Hz. Osman'a, "namazı fitne imamı kıldırıyor. Bu da bizim zorumuza gidiyor" diyerek serzenişte bulunmuş, fakat Hz. Osman da kendisine;"Namaz insanların edâ ettikleri amellerin en güzelidir. İnsanlar onu güzelce edâ ediyorlarsa, sen de onlarla beraber güzelce edâ et. Kötü yapıyorlarsa kötülüklerine katılma<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn692" name="_ftnref692">[692]</a> diyerek Cuma kılanları tasvîb etmiş, netîcede onun endişesi de ortadan kalkmıştır. Böylece Ashap arasında bu hususta icmâ hasıl olmuştur. Daha Önce gördüğümüz gibi "Dâr'ul-harpte" bile olsa Cumanın kılınacağını söyleyen Hanefî âlimleri de Sahabenin bu uygulamasına dayanmışlardı. Dolayısıyla Sahabe' nin bu uygulamasının sıhhati konusunda her hagi bir ihtilaf yahut şüphe sözkonusu değildir. Bu da Hanefi'lerin bu husustaki görüşlerinin ne derece İsabetli olduğunun açık delîli dir!<br />Eğer Allah ve Resûlü'nden sonra bir insan taklit edilecekse buna en layık olanlar Allah Resûlü'nün Ashabıdır. Ashap ise görüldüğü gibi böyle bir şart aramamışlardır.<br />Netice olarak Müslümanlara yakışan, zayıf delillere dayanan bir kısım görüşlere taassup derecesinde sarılmak yerine daha kuvvetli delillere dayanan cumhûr-u ulemânın görüşlerine uymak ve Cuma namazı gibi son derece mühim bir ibâdeti terk etmemektir. Hanefîlerin de itiraf ettikleri gibi, Allah Teâlâ bu namazı kayıt ve şarta bağlamaksızm mutlak olarak emretmiştir. Öyleyse aslına uygun olarak kayıt ve şarta bağlanmaksızın mutlak olarak edâ edilmesi gerekir. Kaldı ki Hanefî ulemâsına göre devlet başkanı meselesi, Cuma namazının "olmazsa olmazı" gibi gözükmüyor. Belki Cuma namazını kıldırmak herkesten önce devlet başkanına âit bir vazife sayılıyor ki doğru olanı da budur. Zira islamda, sadece Cuma namazları değil bütün namazları kıldırmak öncelikle devlet başkanına ve sırasıyla diğer idarecilere ait bir vazifedir. Dolayısıyla bir yerde İslam devlet başkanı veya onu temsil eden vali, emniyet müdürü, kadı ve benzeri gibi diğer yetkililer varken, namazlarda başkasının öne geçmesi doğru değildir. Böyle bir hareket vazife alıp verme konusundaki isla-mın edep kaidesine aykırıdır. Zira bir kimseye, hükümranlık sahasına giren yerlerde başkasının imamlık yapması, kendisinin izin vermesi dışında şer'an kerih görülmüştür. Bu, devlet başkanı için geçerli olduğu gibi, idareciler dışında her hangi bir kimse için de aynen geçerlidir. Hatta her hangi bir evde misafir olarak bulunan bir kimsenin, ev sahibinin izni olmadıkça ona imamlık etmesi bile şer'an mekruh sayılmıştır. Zira Resûlüllah (s.a.v), " Bir kimseye, kendisinin izniyle olmadıkça evinde ve hükümranlık alamna giren yerlerde imam olunmaz ve döşeğine oturulmaz<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn693" name="_ftnref693">[693]</a> buyurmuştur. Görüldüğü üzere bu hadiste hem bir edeb kaidesi belirlenmekte, hem de vazife alıp vermede kimlerin öncelik hakkına sahip olacağına işaret edilmektedir. Buna göre devlet başkanı devlet sınırlan içerisinde, ev sahibi de kendi evinde namaz kıldırma hakkına başkalarından daha fazla layıktır. Diğer taraftan Müslümanlara imam olup namazları kıldırmak deviet başkanının meşruiyetinin bir sebebidir. Nitekim Resûlül lan (s.a.v.) Ashâbıyla aralarında geçen ve ikinci, şıkkıy-İa Müslümanların bugününü tarif eden bir konuşmasında bu hususun altını çizerek şöyle buyurmuşlardır: "Devlet başkanlarınızın en hayırlıları sizin kendilerini sevdikleriniz ve onîann da sizleri sevenleridir; sizin kendilerine duâ ettikleriniz ve onların da sizlere duâ edenleridir. Devlet başkanlanmzm en kötüleri de sizin kendilerine buğzettîkleriniz ve onîann da size buğzedip düşmanlık besleyenleridir; sizin kendilerine la'net ettikleriniz ve onların da size la'net edenleridir." -Yâ Resûlalîah î onlarla kılıçlarımızla savaşmayalım mı? diye sorulunca; Resûlüllah (s.a.v): " Aranızda namazı ikâme ettikleri müddetçe hayır!... sı buyurmuşlar.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn694" name="_ftnref694">[694]</a><br />Görüldüğü üzere hadiste, sadece Cuma namazı değil, bütün namazları kıldırmak devlet başkanının bir vazifesi, hatta Müslümanların lideri olma vasfının bir şartı sayılmaktadır. Ama bu, devlet başkanı yoksa beş vakit namazın kılınamayacağı anlamına gelmez. Bunun anlamı, devlet başkanı isiamm kendisine: yüklediği diğer vazifelerle birlikte nihayet bu vazifeyi de yapmadığı zaman Müslümanların lideri olma vasfını kaybeder, demektir. Yoksa bu vazife, onu yerine getiren olmadığı için vazîfe olmaktan çıkar, demek değildir. Şu halde tıpkı beş vakit namazı kıldırmak devlet başkanını Müslümanların meşru lideri yapacak önemli bir sıfat olduğu gibi, Cuma namazını kıldırmak da devlet başkanını Müsîümanîann meşru lideri yapacak önemli bir vazifedir. Ama bu vazîfeyi devlet başkanı yapmadığında beş vakit namazın farziyyeti ortadan kalkmadığı gibi Cuma namazının farziyyeti de ortadan kalkmaz. Çünkü bir vazîfe, o vazifeyi yerine getiren olmadığı için vazîfe olmaktan çıkmaz. Sadece vazîfeyi yapmakla sorumlu olanların nâkısasını ortaya koyar.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn695" name="_ftnref695">[695]</a><br /><br /><a name="_Toc132096797"></a><a name="_Toc131357888">Kûfeliler'in Mektubu ve siyâsî Tavırla Cuma Kılmama Meselesi:</a><br /><br />Cuma namazıyla ilgili olarak burada üzerinde durulması gereken en önemli konulardan biri de bazı Müslümanların yarım anlayıp tüm söylemek suretiyle çarpıttıkları ve dillerine pelesenk ettikleri, Kûfeli bir grup insanın Hz. Hüseyin'e yazdıkları ve içerisindekine kendilerinin de İnanmadıkları mektup meselesidir.<br />İslam tarihiyle ilgili kaynakların beyanına göre, Küfe halkı Muaviye'nin ölüm haberini aldıkları zaman, Iraklı'lar Ye-zid'e bey'at etmekle meşguldüler. Hz. Hüseyn ile Abdullah İb-nü Zübeyr ise, Yezid'e bey'at etmeyerek Mekke'ye sığınmışlardı. Ekserisi Yemenli olan Kûfeli Hz. AH taraftarları (Şiası) bu olayı öğrenince, Emevi iktidarına karşı olan direnişlerini yeniden canlandırmak arzusuyla Süleyman b. Surad'ın evinde toplanarak aralarında Hz. Hüseyin'i Kûfe'ye davet etme meselesini müzakere ettiler ve neticede bir mektup yazarak Hz. Hüseyin'e gönderdiler. Hicri 10 Ramazan 60 tarihinde Süleyman b. Surad tarafından Hz. Hüseyin'e iletilen bu mektup son derece cazip ve önemli tekliflerle doluydu.<br />Her zaman değişebilen politikalarıyla meşhur olan Kûfeli ler, bundan sonra da birbirini takip eden müteaddit mektuplarla Hz. Hüseyin'i Kûfe'ye çağırdılar ve geldiği taktirde başlarında bulunan Yezid'in Küfe Valisi Numan b. Beşir'i Kûfe'den çıkarıp Şam'a süreceklerine dair bol keseden bir takım vaatlerde bulunarak gönlünü fethetmeye çalıştılar. Şüphesiz bu mektupların burada bizi ilgilendiren tarafı Kûfeliler'in Hz. Hüseyin'i ikna etmek için bütün bu mektuplarda ona neler vadedip etmedikleri değil, bazılarının içerisinde Cuma namazıyla ilgili bir takım i-fadelerin yeralması ve günümüzde bu ifadelerin kimi çevrelerce tamamen yanlış anlaşılıp yanlış değerlendiriliyor olmasıdır.<br />Üzülerek ifade edelim ki Taberi ve îbnü Kuteybe gibi kılasik İslam taricileri tarafından rivayet edilen bu mektuplar, bazı çağdaş yazarlar tarafından dilimize aktarılırken kasıtlı veya kasıtsız olarak kelime seçiminde gerekli titizlik gösterilmediği için, Kûfeliler' in bu mektuplardaki ifadeleri onların maksatlarını aşacak şekilde eksik veya yanlış aktarılmıştır. Bu hatalı ve yanlış tercümelerin sonucunda ise, dînde neyin delil olup neyin delil olmayacağım bilemeyen, hatta okudukları tercümelerin doğru mu, yanlış mı olduğunu kontrol dahi edemeyen ya da buna ihtiyaç bile duymayan kimi Müslümanlar bu mektupta geçen, ama yanlış ya da eksik aktarılan bir kısım ifadelen tıpkı gökten indirilmiş mutlak nasîarmtş gibi kendilerine mesnet yaparak büyük yanlışlıklara düşmekte ve şöyle demektedirler: "her nekadar sayısız zulüm ve cinayetlerin işlendiği saltanata dayalı zalim bir yönetim şekli bile olsa, zahiren bir İslam devleti görünümüne sahip olduğu halde Emeviler devrinde Kûfeli Müslümanlar Cuma namazını kılmadıklarına göre, tamamen gayr-i İslami sistemlerin hakim olduğu günümüzde Cuma namazı asla kılınamaz."<br />Söz konusu mektupları dilimize aktaran bu hususta kaynak gösterilen eserlerin başında hiç şüphesiz "Hz. Hüseyin ve Ker-bela Faciası" adlı eser gelmektedir. Eserin müellifi, mektubu Türkçeye aktarırken muhteva üzerinde fazla durmamış olsa gerek ki kelime seçiminde fazla itina göstermemiş, bu sebeple de bazı ifadeleri yanlış anlaşılmaya müsait, bazılarını da tamamen yanlış bir tarzda tercüme etmiştir.<br />Tercümedeki bu müsamahakarlığın görülmesi ve konunun bu çevrelerce yeniden değerlendirilmesi için önce söz konusu mektupların asıl metinlerini ve bazı müelliflerin çevirilerini aktarıyor, daha sonra doğru olan çevirilerini sunarak takdiri okuyucuya bırakıyoruz. Mektubun Cuma namazından söz eden kısmı, Taberî Tarih'inde aynen şu şekilde nakledilmektedir:<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn696" name="_ftnref696">[696]</a><br />"Hz. Hüseyin ve Kerbelâ Faciası" adlı eserde bu cümleler şu şekilde aktarılmıştır:<br />"Bizim imamımız, önderimiz yoktur. Hemen gel!. Umulur ki Allah, bizi, senin sayende hak üzerinde toplar. Numan b. Beşir, vali köşkünde oturmaktadır. Biz onunla ne Cumada toplanıyoruz, ne de Bayram namazına çıkıyoruz. Yanımıza geleceğini haber alacak olursak, seni karşılamaya çıkar, sana Şam'da kavuşuruz İnşaallah! Allah'ın selam ve rahmeti üzerine olsun.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn697" name="_ftnref697">[697]</a><br />Bu çevirinin siyah punto ile gösterilen kısmına itiraz etmiyoruz. Ancak, altı çizili cümlelerin "Biz onunla ne Cumada toplanıyoruz, ne de Bayram namazına çıkıyoruz." kısmı metinde anlatılmak isteneni tam olarak verememektedir. Zira bu kısımdaki Arapça cümlelerin Türkçe karşılığı: "Ye zîd'in Küfe Vâlîsi Nûman b, Beşır emirlik sarayında oturu(p keyif ça-tı)yor. Biz, onunla ne bir Cuma namazında buluşabiliyor, ne de bir Bayram namazına çikabiİiyoruz." şeklinde verilseydi, sanırız anlatılmak istenen daha iyi anlaşılırdı. Üzülerek ifade edelim ki çevirinin; "seni karşılamaya çıkar, sana Şam'da kavuşuruz" kısmı ise tamamen yanlıştır. Çünkü mektupta bu ma'naya gelecek bir ifade yoktur. Aksine mektubun bu kısmında yer alan Arapça cümlelerin Türkçedeki karşılığı şu şekildedir: "Kesin olarak yanımıza geleceğin haberi bize ulaşırsa -inşaallah- onu buradan çıkarır tâ Şam'a süreriz. Allah'ın selam ve rahmeti üzerine olsun."<br />O halde bu mektupta anlatılmak istenen mefhumun Türk-çemizdeki en yakın karşılığı şöyledir: "Doğrusu şu ki, başımızda imam yoktur. Hemen gel. Umulur ki Allah, senin sayende bizleri hak üzerinde birleştirir. Zira Nûman b. Beşîr emirlik sarayında oturu (p keyif çatOyor. Biz, onunla ne bir Cuma namazında buluşabiliyor,,ne de bir Bayram namazına çıkabİliyoruz. Kesin olarak yanımıza geleceğin haberi bize ulaşırsa -inşaallah-onu buradan çıkarır tâ Şam'a süreriz. Allah'ın selam ve rahmeti üzerine olsun."<br />Nitekim aynı mektubun Cuma namazıyla ilgili kısmı "Emevîler Döneminde Kıyamlar" adlı eserinde Ahmet Ağırakça tarafından bizim yaptığımız çeviriye yakın ifadelerle aynen şu şekilde aktarılmıştır: "Bizler ne cuma ne de Bayram namazlarında onu göremiyoruz.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn698" name="_ftnref698">[698]</a><br />Görüldüğü gibi bu metinlerde,"Hz. Hüseyin ve Kerbelâ Faciası" adlı eserdeki çeviriden anlaşıldığı şekliyle, mektubu yazan kimselerin Cuma ve Bayram namazlarında toplanmadıkları, Cumada ve cemaatte bulunmadıkları ma'nâsına gelebilecek bir ifade mevcut değildir. Aksine metinden anlaşılan, mektubu yazan-Kulelilerin Cuma ve Bayram namazlarına geldikleri halde, emirlik sarayından dışarı çıkmadığı için, adı geçen vâîi'yi bu namazlarda göremedikleri ve onunla Cuma ve Bayram namazlarında bir araya gelemedikleridir. Mektubun ifadeleri üzerinde dikkatle düşünüldüğü zaman bu ma'na kendiliğinden ortaya çıkar. Zira mektubun ilk cümlesinde yukardaki eserde görülen şekliyle "Başımızda imamımız, önderimiz yoktur. (Yezid'in Küfe Valisi) Numan b. Beşir, vali köşkünde oturmaktadır" deniliyor, ardından da Ağırakça'nın isabetli çevirisiyle " Bizler ne cuma ne de Bayram namazlarında onu göremiyoruz.. " deniliyor.<br />Şu halde mektubun ilk cümlesi ile sonu birlikte ve sağlıklı biçimde düşünüldüğü zaman,Şurada Kûfeliler'in, vâlî veya Yezid'in imametini meşru görmedikleri için onun arkasında Cuma ve Bayram namazlarını kılmadıkları gibi bir ma'na çıkarılması mümkün değildir. Tam tersine onların Cuma namazına geldikleri halde, vilayet sarayından dışarı çıkmadığı için, valiyi bu namazlarda göremedikleri, bunun için de onların velayetini tanımak istemedikleri ve Hz. Hüseyin'e mektup yazarak kendisine bu sebeple bey'at etmek istedikleri sonucu ortaya çıkar.<br />Yine Taberî'nİn rivayet ettiğine göre Kûfeliler ve elçileri bizzat Mekke'de bulunan Hz. Hüseyin'e gelerek bu hususta onunla görüşmüşler ve kendisine şunları söylemişlerdir:<br />Kûfeîiler tarafından Hz. Hüseyin'e bizzat söylenen bu cümle ise, Hz. Hüseyin ve Kerbelâ Faciası" adlı eserde şu şekilde aktarılmıştır: " Biz canımızı sana adadık, Senin yüzünden Cumada, cemaatte bulunamamaktayız. Hemen yanımıza gel!<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn699" name="_ftnref699">[699]</a>Aslında son derece muğlak ve tartışmaya açık oian bu ifadenin doğru olan şekli ise şöyledir: "Gerçekten biz canımızı sana adadık. Biz, vâlî Üe Cuma namazında hazır bulunamamaktayız. Hemen yanımıza gel. <a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn700" name="_ftnref700">[700]</a><br />Keza bir başka eserde aynı kaynağa (Taberî Tarîhine) da-yanıiarak "Kûfeliler Hz. Hüseyin'e gelerek, Yezid'in valisinin ardında Cuma kılmadıklarını...bildirdiler<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn701" name="_ftnref701">[701]</a> denilmektedir. Taberî Tarihini tekrar tekrar gözden geçirmemize rağmen bulamadığımız benzeri bir ifadeyi ak tatmıyorlarsa, bu iki eserin, yu-kardaki İfadeyi, üzerinde düşünmeye gerek görmeden tamamen farklı şekilde algılamış olduğu ortaya çıkıyor. Çünkü bu jfade muğlak ve tartışmaya açık olmakla birlikte, onda bu iki müellifin ifade ettiği şekilde vâlînin arkasında Cuma kılmadıkları gibi sarih bir mânâ mevcut değildir.<br />Kûfeliler'in Hz. Hüseyin'e yazdıkları bir önceki mektubu, muhteva bakımından aynı, metin yönünden az çok farklı lafızlarla İbnüKuteybe(213-276) de "el-İmâme Ve's-Siyâse" adlı eserinde rivayet etmiş,ondan da Hasan İbrahim Hasan Târîh'ul-İslam adlı eserinde nakletmiştik tbnü Kuteybe'nin "el-îmâme<br />Ve's-Siyâse" adlı eserinde rivayet ettiği mektubun metni ise şöyledir:<br />" Gerçek şu ki, başımızda imam yoktur. Hemen yanımıza gel. Umulur ki Allah, senin sayende bizleri hidayet üzerinde birleştirir. Zİra, (Yezîd'in Küfe Vâlîsi) Nûman b. Beşîr.emirlik sarayında oturmaktadır. Biz, onunla ne bir Cuma namazında buluşabiliyor, ne de bir Bayram namazına çıkabiliyoruz. Kesin olarak senin yola çıktığın haberi bize ulaşırsa, onu Kûfe'den çıkarır Şam'a süreriz.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn702" name="_ftnref702">[702]</a><br />Kendilerinin dahi inanmadıkları bu ifadelerden de anlaşılacağı üzere Kûfeliler, mektupta Hz. Hüseyin'e vâlînin arkasında Cuma kılmadıklarını değil, bilakis vâlînin Cuma ve Bayram namazlarını dahi kıldırmaya gelmediğini bu sebeble de Müslümanların meşru lideri olma vasfım kaybettiğini anlatmak istiyorlar. Zira daha önce geçtiği üzere beş vakit namaz dahil Cuma ve Bayram namazlarını kıldırmak imamın meşruluğunun sebeplerinden biridir. Bu vazifeyi ihmal eden bir imam, Müslümanların meşru lideri olma vasflarından birini, hatta en önemlisini kaybeder ve isyan edilmeye müstehak olur. Küfe Vâlîsi de vilayet sarayında zevk ve sefa sürmekle meşgul oJduğu için isyanı müstehak olmuştur. İşte Kûfeliler Hz. Hüseyin'e meşru bir yöneticiye karşı kıyam etme niyetinde olmayıp aksine kendilerine Cuma, Bayram ve sair namazları kıldırmayan bu sebeple de meşruluğu ortadan kalkan bir imama karşı kıyam ettiklerini anlatmaya ve onu bu husustaki haklılıklarına ikna etmeye çalışıyorlardı. Yoksa bâzıları nın iddia ettikleri gibi "Biz, Yezid'in valisinin arkasında Cuma namazını kılmıyoruz." demek gibi bir mâna kastedmiyorlar. Tam tersine kendileri, valileri Cumayı kıldırmak şöyle dursun, camiye bile gelmeyerek vilâyet sarayında keyif çatarken Cuma namazını da Bayram namazlarını da kılmaya devam ettiklerini ifade ediyorlar!. Mektupta anlatılmak istenen budur. Nitekim, hiç bir kaynakta, ne Kûfeliler'in ne de başkalarının o devirlerde topluca Cuma namazı kılmadıklarını gösteren her hangi bir haber mevcut değildir.<br />Bu genellemeden istisna edebileceğimiz bir şey varsa,o da İbrahim, İbrahim b. Muhacir ve Said b. Cübeyr hakkında gelen haberlerdir. Rivayete göre bu üç zat, Haccac zamanında, bizzat Haccac'ın arkasında Cuma kılınmasını tasvip etmedikleri için Cuma günleri mescide gelmeden önce namazı evlerinde kılıyor, fakat ya Haccac'ın zulmünden korktukları için, ya da Müslümanlar arasında tefrikaya sebebiyet vermemek için mescide gelerek Cuma namazında hazır bulunuyorlardı. Nitekim İbnü Ebi Şeybe'nin Hasan b. Ubeydillah'tan rivayetine göre o bu hususta şöyle demiştir: "Ben, İprahim ve İprahim b. Muhacir'i Cuma günü İmam hutbe okurken birbirleriyle konuşurlarken gördüm. Nihayet bu olaydan sonra İprahim b. Muhacir'le buluşup kendisine bu konuyu hatırlattım, Bunun üzerine o : 'Namazı kıldıran imam Haccac olduğu için biz (mescide gelmeden önee) namazı kılmıştık,' cevabını verdi.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn703" name="_ftnref703">[703]</a> İprahim b. İsmail'in babasından rivayetine göre o da şöyle demiştir: "Ben , Haccac hutbe irad ederken, İprahim ile Said b. Cübeyr'in birbirleriyle konuştuklarını gördüm. <a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn704" name="_ftnref704">[704]</a><br />Bu ifadelerden de anlaşılacağı üzere Tâbiûn neslinden olan bu zatlar, Haccac'ın arkasında Cuma kılınmasını tasvip etmedikleri için Cuma günü namazlarını evlerinde kılmışlar, fakat mescide gelerek cemaate iştirak etmekten de geri durmamışlardır. Bunların namazı evde kılarak gelmelerinin sebebi, Cuma namazını kıldıran Haccac'ın kafir olduğu kanaatini taşımalarıdır. Zira daha önce de ifade ettiğimiz gibi Sahabe ve Tabiundan büyük bir topluluk, Haccac'ın, sadece zalim olmayıp aynı zamanda şeriatın hükümlerinin tamamını uygulamadığı ve bir kısım hükümlerini değiştirdiği için kafir olduğu görüşüne sahiptiler. Nitekim yukarda geçtiği üzere İmam Nevevî bu hususu net bir dille ifade etmişti. <a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn705" name="_ftnref705">[705]</a><br />İbnü Ebi Şeybe'nin naklettiği bu iki haber dışındaki iddialar, kendilerine tarihî haberlerden destek bulmaya çalışanların asılsız iddialarından ibarettir.<br />Sonra döneklikleri ile nâm salan, peşpeşe yapılan ihanetleri sonucunda Hz. Hüseyn ve ehl-i beytinin başını Yezîd'in askerlerine kurban etme alçaklığını sergileyen, maymun iştahlı, başı bozuk cühela takımı Kûfeliler'in ne yaptıkları Müslümanları ne kadar bağlar ?!! Bu nevi yanlış tercüme edilmiş haberlere dayanılarak Cuma namazını siyâsî bir namaz kabul edip ter-ketmek nasıl caiz olabilir? Üzerinde ittifak sağlanamayan Saha-bi kavli bile dinde delil olamazken maksatlarının ne olduğu tam olarak tesbit edilemeyen sıradan bir kaç kişinin sözü ne zamandan beri dinde delil sayılıyor?<br />Biz, bütün ulemanın izini takip ederek Allah'ın mutlak olarak farz kıldığı bir ibadetin hiç bir kimsenin görüşünden veya her hangi bir topluluğun davranışından dolayı terk edilemeyeceği noktasında her hangi bir tereddüt taşımıyoruz. Ama yine de bu vesile ile bir yanlışa işaret etmek için bu noktaya değinmiş olduk. Yoksa bu hareketimiz, Kûfeliler'in ne yaptıklarına itibar ettiğimiz için değildir. Nitekim Kûfeliler böyle bir şey yapmış olsalar ve onların bu hareketlerinde bir delil söz konusu olsaydı, bizden önce devlet başkanı şartını savunan Hanefi uleması muhakkak bu konuyu da diğerleri yanında delil olarak göstermezler miydi? Demek ki böyle bir iddianın gerçekle bir ilgisi yoktur.<br />Netice olarak,biz biliyor ve inanıyoruz ki bütün namazları kıldırmak devlet başkanının bir vazifesi hem de imametinin meş rûluğunun sebeplerinden biridir. Fakat devlet başkanının bu namazları kıldırmak vazifesiyle yükümlü olması, bu namazların farziyyetinin ve meşruluğunun bir sebebi değildir. Bu, bütün mezhep imamlarına göre hatta Hanefî ulemâsına göre de böyledir. Yukarıda naklettiğimiz Hanefî imamlarının görüşleri bunun isbâtıdır. Şayet Hanefî mezhebine göre devlet başkanı bu namazın meşrûiyyetinin bir sebebi ve "olmazsa olmazı" sayılmış olsaydı, bu âlimler "Dâru'I-Harb" olsun "Dâru'l-îslâm" olsun her halükarda Cuma namazının kılınacağı fikrini savunarak "Kafirlerin istîlâ ettiği beldelerde bile sahih olmasına rağmen, fitne zamanlarında kılınan Cuma namazı geçerli değildir, diyenlerin cahilliği ortaya çıkmıştır.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn706" name="_ftnref706">[706]</a>derler miydi?!...<br />Burada üzerinde durulması gereken önemli bir nokta daha var ki o da gayr-i islâmî bir yönetimi protesto etmek ya da halkın dikkatini beili bir noktaya çekebilmek için siyâsî tavırla Cuma namazını terkelmenin caiz olup olamayacağı meselesidir. Zira Cuma kılınmasına sıcak bakmayan bir kısım Müslümanların kendilerini müdafaa etmek için ileri sürdükleri en önemli gerekçelerden biri de budur. Nitekim görüşlerine başvurduğumuz Cuma kılmayan Müslümanların hemen hepsi bu noktada birleşmekte ve: " Biz Cuma namazını, sadece fıkıh kitaplarında nakledilen ve Hanefilere âit olan 'Cuma namazını devlet başkanı veya naibinin kıldırması gerekir' şeklindeki görüşlerden dolayı-terketmiyoruz. Zira Hanefiler'in bu konudaki görüşlerinin sağlam ve tutarlı bir delilinin olmadığını biz de biliyoruz. Aksine biz Cuma namazını tamamen siyâsî bir tavırla kılmıyoruz. Zira Cuma namazını kıldığımız zaman reddettiğimiz gayri meşru bir sistemi halkın gözünde meşru hale getirmiş ve onunla entegre olmuş oluruz. Ayrıca Cuma namazını kıldıran imamı diyanet işleri başkanı, onu başbakan, başbakanı ise laik bir düzenin cumhurbaşkanı tayin ediyor. Bu durumda imamlar, îaik bir sistemin otoritelerinden görev almakla Tâğût'u velî edinmiş oluyor. Bu imamların arkasında Cuma namazı kılacak olursak, sistemin meşru olmadığını halka nasıl anlatacağız.? Sonra sistem İmamlara da camilere de hakim olduğu İçin, bütün camiler mes-cid-i dırar hükmündedir Mescİd-i Dırar hükmünde olan yerlerde İse namaz kılınamayacağı Kur'anın emriyle sabittir. İşte biz, Cuma namazını bunun için kılmıyoruz." demektedirler.<br />Şımu hemen belirtelim ki İslam dininde her hangi bir ibadeti meşru kılmak ya da Allah tarafından meşru kılınan her hangi bir ibadeti ibtal etmek sadece Allah'ın tekelindedir. Peygamber dahi olsa hiç bir kimsenin, bu noktada tercih hakkı yoktur. Her ne kadar yukarda açıklandığı üzere Allah, Peygamberini dinde "helal ve haram" kılma yetkisiyle donatıp onu ümmetin şârî'i kabul etmiş olsa bile bu, onun, Allah'ın emir ve nehiyleri-ne aykırı olmaksızın hüküm koyabileceği anlamındadır. Değilse Peygamber'in hiç bir şekilde Allah'ın iradesine aykırı hareket etmesi, yani Allanın emrettiği bir şeyi iptal, haram kıldığı bir şeyi de helal kılması söz konusu olamaz. Zira Peygamber (s.a.v)'in yetki ve nüfuz alanı Allah'ın rızasıyla sınırlıdır.<br />Allah'ın maksat ve muradını, hükümlerin sebep ve illetlerini herkesten daha ziyade bilen Peygamber (s.a.v)'in dini konular karşısındaki konumu bu olunca, Peygamber (sia.v) vefat edip sema ile arz arasındaki haberleşme bir anlamda nihayete erdikten sonra müçtehid bile olsa, hiç bir kimsenin, sârinin açıkça beyan etmediği bir şeyi illet sayıp onun meşru kıldığı hangi bir ameli içtihadı sayesinde ibtal etme yetkisi yoktur. Müçtehidlerin yetkileri naslara işlerlik kazandırmaktan ibarettir. Onlar içtihadlan ile her hangi bir nassın hükmünü iptal edemeyecekleri gibi nas varid olan yerde içtihad dahi yapamazlar. Nitekim "Mevrid-i nasta içtihada mesağ yoktur- Nas mevcut olan yerde içtihada müsaade yoktur<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn707" name="_ftnref707">[707]</a> kaidesi bütün ulemanın ittifa-fakla kabul ettiği külîî bir kaidedir. O halde-Allah ve Resûlü'nün sarih ve muhkem naslaria farz kıldığı Cuma namazı gibi bir ibadeti aynı derecede sarih ve muhkem bir delil olmadan İbtal etmek veya siyâsi tavır yaftasıyia insanlara onu terket-tirmek nasıl caiz olabilir? Hedefi ve gayesi ne olursa olsun bu, Allah ve Resulüne apaçık muhalefet etmektir. Bu ise sapıklıktan başka bir şey değildir. Nitekim Allah Teala bu hususa işaret ederek şöyle buyurmaktadır: "Allah ve Resulü bir işte hüküm verdiği zaman, artık inanmış bir erkek ve kadına , o işi kendi isteklerine göre seçme hakkı yoktur. Kim Allah'a ve Resulüne karşı gelirse, apaçık bir sapıklığa düşmüş olur.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn708" name="_ftnref708">[708]</a><br />Kur'ân-iKerîm'in sarih ve muhkem ayetlerle farz olduğunu beyan ettiği bir hükmü iptal veya terkettirmek şöyle dursun, sağlam bir delili bulunmayan bir kimsenin kendi kafasına göre Ku'r'ân âyetleri hakkında görüş beyan etmesi bile helal değildir. Nitekim Resûlüllah (s.a.v) bir hadislerinde bu hususu beyan ederek: "Her kim delilsiz olarak Kur'an hakkında kendi re'yi (mücerret aklı) ile görüş beyan ederse, isabet etmiş olsa bile, hatadadır. <a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn709" name="_ftnref709">[709]</a> buyurmuştur. Diğer bir hadislerinde ise,: "Her kim Kur'an hakkında (delilsiz olarak) kendi re'yi ile söz söylerse, cehennemdeki yerine hazırlansın. <a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn710" name="_ftnref710">[710]</a> buyurmuştur.<br />Resûlüllah (s.a.v)'in bu nehyine binaen Sahabe ve Tâbiûn dan bir çokları Kur'an hakkında kendilerine her hangi bir şey sorulduğunda sanki suali işitmemiş gibi susar ve hiç konuşmazlardı. Mesela, bir defasında Hz. Ebû Bekir (r.a)'a Kur'andan bir âyetin mânâsı sorulduğunda: "Allah'ın kitabı Kur'an hakkında kendi re'yime göre fikir beyan edersem, acaba beni hangi semâ altında barındırır ve hangi yer üzerinde taşır, ben nereye giderim ve ne yaparım? <a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn711" name="_ftnref711">[711]</a>cevabını vermiştir. Tâbiûn'dan Said b. Müseyyeb (ö. 94)'e helal ve haramla alâkalı bir şey sorulduğunda cevap verir ve izah ederdi. Fakat kendisine Kur'ân'dan bir âyetin tefsiri sorulduğunda, sanki suâli işitmemiş gibi susar ve hiç konuşmazdı.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn712" name="_ftnref712">[712]</a> Şa'bî (Ö. 103), "Üç şey hakkında ölünceye kadar konuşmam. Bunlar; Kur'an, ruh ve re'y'dir<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn713" name="_ftnref713">[713]</a> derdi.<br />Şüphesiz bu haberlerden hiç bir kimsenin hiç bir zaman Kur'ân'ı tefsir edemeyeceği gibi bir sonuç çıkarılamaz. Ancak ehil olmayan ve elinde kesin delili bulunmayan kimselerin Kur'ân hakkında görüş serdetmesînin ve her hangi bir âyet hakkında; "Allah'ın, bu âyetteki maksat ve muradı kesin olarak şudur" demesinin helal olamayacağına delil teşkil edecekleri de inkar edilemez. Nitekim delilsiz olarak böyle bir şeyin caiz olamayacağı konusunda ihtilaf söz konusu değildir. Zira hükümlerin illetlerinin ve hedeflerinin ne olduğunu kesin olarak ancak Allah ve Resulü bilir. Bizim akıl ve re'yimizle naslar ve şer'î hükümler hakkında vereceğimiz hükümler, ancak zandan ibaret kalır. Zan İse, haktan bir şey ifade etmez. <a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn714" name="_ftnref714">[714]</a><br />O halde elinde kesin bîr delili bulunmadığı halde bir müslümari nasıl olur da Kur'ân'ın "ZİKİR" tâbir ettiği bir ibadetten bahisle "bana göre bu, siyâsî bir ibadettir" diyebilir ve insanları siyâsi tavırla Cuma namazını terketmeye çağırabilir? Müslüman her türlü hareket felsefesini Kur'an ve sünnetten almak zorundadır. Kur'an ve sünnetle ise, şu veya bu ibadetin bu arada da Cuma namazının siyâsî tavırla ifa edilip aynı şekilde siyâsî tavırla terkedilebileceğine dair sarih veya dolaylı olarak her hangi bir ifade mevcut değildir. Keza bugüne kadar -Neo-mu'tezîlîhareketin yeni temsilcileri sayabileceğimiz bu insanların dışında - Cuma namazının siyâsî bir ibadet olduğunu ve siyâsî tavırla terkedilebileceğini söyleyen hiç bir kimseye rastlanmamıştır. Bu konuda en katı kurallar getiren Hanefîler bile Cuma namazının siyâsî bir ibadet olduğunu dolayısıyla da gayr-i islâmî otoriteler altında kılınamayacağını söylememişlerdir. Aksine onlar kafirler tarafından istilâ edilen beldelerde dahi kayıtsız şartsız Cuma kılınacağını ifade etmişlerdir.<br />Hicret yolculuğu esnasında başını getirene yüz devenin va'dedildiği ve Allanın himayesi dışında henüz hayatmdan bile emin olmadığı bir ortamda Ranuna vadisinde Salim b. Avfo-ğulları mahallesinde Resûlüllah (s.a.v) Cuma namazı kıldırmış-tır. O esnada ortada hangi islam devletinin ve otoritesinin varlığından söz edilebilir? Keza hicretten önce henüz bir dâr'ul-harp olan Medine'de Müslümanlar Resûlüllah (s.a.v)'in emir ve müsaadeleriyle Cuma namazı kılıyordu. Hiç bir kimse Medine'de o dönemde islâmî bir otoriteden, hatta ıstılahı mânâda bir cemaatin varlığından bile söz edemez. Zira hicretten önce Medine'de dini -siyasi anlamda kimsenin liderliği söz konusu değildi. Akabe bey'atmdan sonra nakib temsilci seçilen insanların liderliği tamamen kabile bağlarına ve etnik yapıya dayalı bir liderlikti. Bu sebeple o gün Medine'de bir değil, birden fazla lider bulunuyor ve her biri sadece kendi kabilelerinin temsilcisi sayılıyordu. Mus'ab b. Umeyr ise, onların lideri değil, sadece namazlarda imam olan ve Kur'an öğreten bir muallim konumundaydı. Sonra Medinedeki bu insanlar dini-siyasi manada bir cemaat oldukları için kılmış olsalardı Mekkede Resûlüllah (s.a.v)' in kılması daha evla olurdu. Zira Cemaatin asıl lideri kendisiydi. Halbuki kılmamıştır. Neden? Çünkü kılma imkanı yoktu da ondan. O halde Medinede insanların Cuma kılmaları cemaat oldukları için değil,ortamları müsait olduğu içindir. Şayet iddia edildiği gibi, gayr-i islâmî sistemlerin otoritesi altında Cuma kılmak o sistemleri meşru hale getirmek veya onunla entegre olmak veyahut da Tâğût'u velî edinmek anlamına gelseydi, Resûlüllah (s.a.v )'in İslâm devletinin kurulduğu güne kadar Cuma kılınmasına müsaade etmemesi gerekirdi. Şayet Resûlüllah bu içtihadında hata etmiş olsaydı, Allah Teala'nin Resulü nü uyarması, onun da Müslümanları bundan vaz geçirmesi icab ederdi. Halbuki böyle bir şey olmamıştır.<br />O halde Yer yüzünün her tarafında kafirlerin hakim olduğu bir ortamda Allah'ın Resulü Cuma kılarak ve kılınmasınıemre-derek tavır koyarken Cuma namazım terkederek tavır koymak bu insanların aklına nereden geliyor? Siyâsî tavırla Cuma kılıyorum denilse, insan bunu. anlamakda fazla zorlanmaya bilir Zira Cuma namazı neredeyse İslamın ve Müslümanların gövde göstermesi ve varlığını kabul ettirmesi gibi bir şeydir. Bu baklamda kafirlerin hakim olduğu bir yerde Cuma kılınması onlara karşı gövde gösterisi yapmak anlamına geleceği için, Cuma kılmakla hem onları tahkir, hem de varlığını isbat etmiş olur. Ama Allah'ın kayıtsız şartsız farz kıldığı ve Peygamber'in yakaladığı ilk fısatta kıldığı bir ameli "siyâsî tavırla kılmıyoruz" cümlesini anlamak oldukça zordur. Zira kafirlerin, Müslümanların boy gösterisi yapmasından rahatsız olmaları tabiî bir şey olmakla birlikte bunun tersinin yapılmasından rahatsız olmaları pek makul olmasa gerekir. Şu halde tarih boyunca bütün islâm âlimlerinin, islâmın en büyük şiarı ve gövde gösterisi saydığı bir ibadeti eda etmenin o sistemle entegre olmak, bu ibadeti ter-ketmeyi ise, tavır koymak şeklinde değerlendirmek abesle iştigal etmektir. Zira bütün ibadetleri terketseniz kafirlerin kılı bile kıpırdamaz. Üstelik kına bile yakarlar. Şu halde bu tavır, olsa olsa, tavşanın dağa küsmesi gibi basit ve mânâsız bir tavır olur. Eğer sisteme tavır konulacaksa, bunun yolu Allah'ın farz kıldığı bir ibadeti terketmek değil, en mühim kamuoyu oluşturma vasıtası olan bu ibadeti layıkı veçhile yerine getirerek Müslümanları bilinçlendirmek ve buyüzden gayr-i islâmî güçlerden gelebilecek tehlikelere karşı da göğüs germektir. İslâmın farz kıldığı bir ibadeti terketmek, diğer bir ifadeyle islamın kesesinden fedakarlık yapmak tavır değil, taviz vermektir. Bütün bunlar bir yana İslamda "siyâsî tavırla her hangi bir namazı terketmek" diye bir ibadet şekli yoktur.<br />Aynca böyle bir davranış gerçek İslâmî daha geniş kitlelere ulaştırmak için İslâmın ihdas ettiği imkanlardan yararlanmak yerine onu reddetmek tir. Zira Cuma namazı kılmak için gönüllü ve masrafsız olarak her hafta bir araya gelejı bunca insanı devletlerin ve büyük kuruluşların büyük masraf ve çabalar sar-federek bir araya getiremedikleri dikkate alınırsa, değerlendirilmesini bilemediğimiz İçin nasıl bir fırsatı kaçırdığımız kendiliğinden anlaşılmış olur.<br />Hepsinden önemlisi -Keskin sirke küpüne zarar misali- bu tür hareketler başkalarından daha ziyade Müslümanları rahatsız etmekte ve geniş halk kitlelerinin kendilerini dışlamalarından başka bir sonuç vermemektedir. Nitekim bunlar daha ortaya çıktıkları ilk günden itibaren başkalarından Önce Müslümanların büyük bir kesimin tepkisini toplamış ve hemen hemen büyük bir çoğunluk tarafından dışlanmış durumdadırlar. Bu konuda hataya düştüklerini bugün kendileri de kabul etmektediriler. Ancak nefis ve "ENE"leri geri adım atmalarına engel oluyor o başka.<br />Netice itibariyle hiç bir ibadet bu arada da Cuma namazı ne siyâsî tavırla ne de başka bir maksatla terkedilemez. Dinde siyâsî tavırla ibadetlerin terkedilmesi diye bir ibadet mevcut değildir. Bu kapının aralanması dinin bütün emirlerinin iptaline sebeb olacak çok tehlikeli bir davranış şeklidir. Bu düşünceyi destekler mahiyette ne bir ayet, ne bir hadis, ne bir sahabi sözü, ne bir icma, ne de bir kıyas bulmak mümkün değildir. Bu konuda delil olarak önümüze koyabilecekleri yegane delil "Hz. Hüseyin ve kerbela Faciası " adlı eser ve benzerleri tarafından yanlış tercümelerle aktarılan Kulelilerin Hz. Hüseyine yazdıkları mektuptan ibarettir. Doğrusu bile dinde delil olamayacak bir mektbun yanlış çevirisini delil saymak ve buna dayanarak siyâsî tavırla Cuma kılmamak da sadece asrımızdaki "Neo-Mutezili" düşüncenin temsilcileri sayılan bu insanlara ait bir ilim Örneği olsa gerektir.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn715" name="_ftnref715">[715]</a><br /><br /><a name="_Toc132096798"></a><a name="_Toc131357889">Mescid-i Dırar İddiası</a><br /><br />İyi niyetlerinden asla şüphe etmediğimiz bazı Müslümanlar, tıpkı " et-Tekfir ve'1-Hicre" cemaatı gibi hareket ederek bugünkü mescitlerin mecid-i dırar hükmünde olduğunu dolayısıyla buralarda hiç bir namazın kılınamayacağını iddia etmektedirler. Gerek daha önceki asırlarda, gerekse asrımızda, müslüman halkın samimi duygularla inşa ettikleri mescitlerin gerçekte mescid-i dırar hükmüne girip giremeyeceğini sağlıklı bir şekilde tesbit edebilmemiz için önce "Mescid-i Dırar" kavramının tarihi arka planını ve Kur'an-ı Kerim'in, bu ismi hangi tür mescitler için kullandığını kaynaklar ışığında görmemiz gerekmektedir.<br />Rivayete göre Medine'de Hazreç kabilesinin İleri gelen isimlerinden biri olan Ebû Âmir, câhiliyye döneminde Hrıstı-yanlık dînine girmiş ve İlim tahsil ederek rahip olmuştu. Ancak Peygamber (s.a.v)'m Medine'ye hicreti İle riyaseti elinden gİt-miş oİdu. Bu münasebetle rahip Ebû Âmir, İslâmı sadece inkar etmekle kalmayıp aynı zamanda Hz. Peygamber ve onun davetinin amansız bir düşmanı kesildi. Başlangıçta Kureyş'in gücünün Hz. Peygamber ve davetini ezip geçeceği ümidi ile Peygamber'i fazla önemsemedi. Fakat Kureyş'in Bedir'de tam bir hezimete uğradığını görünce, artık daha fazla bu hareketi görmezlikten gelemeyeceğini anladı. Bunun üzerine de îslâmî harakete karşı amansız bir fitne kampanyası başlattı. Bunun için Medine'den ayrılarak İslama karşı tahrik ve teşviklerde bulunmak üzere çeşitli kabileleri ziyarete gitti. Uhud savaşının meydana gelmesine sebep olan kişilerden birisi olan bu şahıs, daha sonra Hendek savaşında Medine'yi işgal etmeye gelen orduların teşkilatlandırılmasında da önemli bir rol oynamıştı. Ayrıca Hu-neyn harbine kadar meydana gelen bütün savaşlarda İslama karşı müşriklere destek sağlamada aktif olarak faaliyette bulundu. Nihayet Huneyn savaşında Hevazin kabilesinin hezimete uğradığını görünce Arabistan yarımadasında İslâmın hamlesini durduracak bir güç kalmadığını anlayarak Arabistan'ı terketti ve Medine'de ortaya çıkan tehlike hususunda Roma Kayser'ini uyarmak üzere Romaya (Şam'a) gitti.<br />Ebû Amir, Arabistan'a saldırması konusunda Kayser'i ik-naya giderken Medine'de bulunan münafıklara haber göndererek rahatça Örgütlenebilmeleri, Müslümanlar aleyhine planlar hazırlayabîlmeleri ve emin bir buluşma yeri olarak işlev görmesi için bir mescit inşa etmelerini istedi. Güya bu mescit sayesinde din maskesi altında yürütecekleri şeytanca faaliyetleri kimse farketmeyecekti. Ayrıca burası, Ebû Âmir'in adamlarının yolcu ve dilenci suretinde hiç bir şüphe uyandırmadan kalabilecekleri bir karargah olarak da hizmet görecekti.<br />Binaenaley bu fitne ve fesat odağı münafıklar görünürde temiz niyetlerinden kaynaklanan ama aslında Peygamber (s.a.v)'e ve onun dâvasına suikast planlan yapmak için bir hücre evi ve bir münafık yatağı olmak üzere Kubâ mescidi civannda yeni bir mescit inşa ettiler. Fakat biri Kubâ mescidi, diğeri Mes-cid-i Nebevî olmak üzere hâlihazırda Medine'de iki tane mescit bulunduğundan şehirde üçüncü bir mescide ihtiyaç olmadığını onlar da biliyorlardı. Dolayısıyla üçüncü bir mescide ihtiyaç olduğuna Peygamber'i ikna etmeleri gerekiyordu. Bu maksatla bir takım nedenler uydurduktan sonra Peygamber'e gelerek: "Bu bölgenin halkı için -bilhassa yaşlı, hasta ve sakat olanlarımız için - kış mevsimi ve yağmurlu havalarda bu iki mescitten birisine günde beş kez gidip gelmek çok zor olduğundan bir başka mescide ihtiyacımız vardı. Bundan dolayı Kubâ Mescidi ve Mescid-i Nebevî'den uzak bir mahallede oturan ve namazları cemaatle kılmak isteyen bu kimselere yeni bir mescit bina ettik. Yeni mescidimize gelmenizi ve açılış merasimi olarak ilk cemaatle namazı sizin kıldırmanızı rica ediyoruz" dediler ve maksatlarını gizlemeye çalıştılar. Resûlüllah, " Şu an Tebük'e yapılacak sefer hazırlıklarıyla meşgulüm, tnşaallah seferden döndüğümüzde kılanz" diyerek tekliflerine icabeti bir süre erteledi.<br />Peygamber (s.a.v) Tebük'e sefere çıkınca onlar da hâince serî faaliyetlerine başladılar. Bu yeni mescitte teşkilatlanmaya ve İslama karşı komplolar düzenlemeye devam ettiler. Bu münafıklar ordusu hararetle Müslümanların yenildiği ve Romalıların onları bütünüyle imha ettiği haberini bekliyorlardı. Böyle bir haberi alır almaz Abdullah b. Übey'i kendilerine kral yapacaklardı. Fakat Tebük'te olanlar, bütün ümitlerini boşa çıkardı. Nihayet Resûlüilâh (s.a.v) Tebük seferi dönüşü Zi -Evan denilen mevkiye gelip orada konakladığı sırada huzuruna gelerek yine kendisinden mescitlerine gelmesini ve orada namaz kıldırmasını istediler.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn716" name="_ftnref716">[716]</a> Bunun üzerine Allah Teâlâ onların niyetini ve yaptıkları mescidin gayesini Resulüne haber vererek şöyle buyurdu: "Kubâ mescidine ve mü'minlere zarar vermek, küfrü kuvvetlendirmek, mü'minleri tefrikaya düşürmek, evvelce Allah ve Peygamberine harp ilân eden (adam)ı beklemek maksadıyla bir mescit inşa edenler;'Biz iyilikten başka bir şey istemedik diye yemin edecekler. Oysa Allah o münafiklann yalan söylediklerine şahittir. Orada asla namaza durma, tâ ilk günden takva üzere kurulan mescit elbette içinde namaza durmana daha uygundur. <a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn717" name="_ftnref717">[717]</a><br />İşte bu ayette geçen kavramına binaen bu mescide "mescid-i dırar" tâbir edilmesi islâmî bir gelenek olmuştur. Dikkat edilecek olursa, Allah Teâlâ bu mescitte namazın niçin yasaklandığını zihinlere yerleştirmek ve burayı, "mescid-i dırar" hükmüne sokan sebeplere işaret etmek üzere dört ayrı noktaya dikkatleri çekmektedir. Âyetin nüzul ortamını oluşturan bu sebepler âyetteki sırasıyla şunlardır:<br />1- Kubâ mescidine ve Mü'minlere zarar vermek için bina edilmiş olması,<br />2- İçerisinde Peygamber'i ve onun Allah katından getirdiği şeyleri inkar etmek ve küfrü kuvvetlendirmek için yapılmış olması,<br />3- Mü'minlerin cemaatini tefrikaya düşürüp parçalamak amacıyla inşa edilmesi.<br />Nitekim münafıklar kendi aralarında müzakerede bulunarak şöyle demişlerdi: "Biz bir mescit yapalım ve Muhammed yanımıza gelip bu mescitte bizimle namaz kılacak olursa, biz de onunla namaz kılarız. Böylece onunla, Mescid-i Nebevî'de namaz kılanların arasım açmış oluruz. Bu da onların birliklerinin parçalanmasına ve aralarındaki ülfetin yok olmasına sebep olur."<br />4- Peygamber'e ve onun dâvetine düşman olan Rahip Ebû Amir'in Roma Kayser'inden getireceği orduyla birlikte dönüşünü beklemek için yine onun isteği üzerine bina edilmiş olması.<br />Zira bu şahıs, Kayser'in yanına giderken münafıklardan ibaret taraftarlarına; " gücünüzün yettiği kadar kuvvet ve silah hazırlayın ve benim için bir mescit inşa edin. Zira ben Kayser'e gidiyorum. Onun yanından bir ordu getirip Muhammed'i ve ashabını Medine'den çıkaracağım.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn718" name="_ftnref718">[718]</a> diye haber göndermişti. Bu haber üzerine onlar da söz konusu mescidi bina ederek Rahip Ebû Amir'in ordusuyla birlikte gelişini beklemeye başlamışlardı.<br />İşte Allah Teâlâ, Âyet-i Kerime'de Mescidin yapilışındaki bu maksatları da beyan ederek Nebîsine orada namaz kılmasını ebediyyen yasakladı. Münafıkların gayesini ve mescitlerinin mâhiyetini haber veren yukardaki âyetler nâzü olunca da Resûlüllah ( s.a.y) derhal Mâlik b. Dühşum, Ma'n ibnü Adiyy, Amir b. Seken ve Vahşi'yi çağırdı ve, " gidiniz, şu ahâlisi zâlim olan mescidi yıkıp yakınız," buyurdu, onlar da gidip emrolun-dukları gibi orayı yerle bir ettiler. <a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn719" name="_ftnref719">[719]</a><br />"Mescid-i Dırâr"m mâhiyeti, tarihi arka palanı ve içerisinde namaz kılınmasının neden yasaklandığı ile ilgili bu açıklamalardan da anlaşılacağı üzere bir mescidin "mescid-i dırar" hükmüne girebilmesi için daha ilk kuruluşunda Müslümanlara zarar vermek, küfrü kuvvetlendirmek, Peygamberi ve getirdiği şeyleri inkar etmek, mü'minler arasına tefrika sokup onları parçalamak ve içerisinde İslam düşmanlarıyla birlikte İslam.aleyhine faaliyetler yürütmek vb. amaçlarla bina edilmiş olması ve hâlihazırda bu nevi faaliyetlerin içerisinde yürütülüyor olması-gerekir. Zira münafıkların yaptıkları mescidin, Mescid-i Dırar ilan edilip yıktırılmış olması sırf bu vasıflarından ötürüdür.<br />Ehlince malum olduğu üzere bir şeyin diğeriyle kıyaslanması ve hüküm bakımından aralarında ayniyet ilişkisinin kurulabilmesi için asıl ile onun fer'i arasında ortak illet ve münasebet bağının bulunması gerekir. Bu illet ve münasebet de ya bizzat sâri tarafından sarahaten veya îmâ yoluyla beyan edilir yahut da icma veya içtihad yoluyla bilinir. Buradaki illet yukarıda dört madde halinde sıraladığımız gibi bizzat şârî tarafından açıkça beyan edilmiştir. Dolayısıyla bu konuda içtihad yoluyla başkaca bir illet ve münasebet bağı aranıp ona göre de hüküm çıkarılamaz. Zira nassm bulunduğu yerde içtihada kalkışmak akıl kârı değildir.<br />Şu halde geçmişte ve günümüzde yapılan mescitlerin hiçbiri bu amaçlarla inşa edilmediğine ve hâ!en de bu tür faaliyetlere hizmet etmediğine göre aklı selim sahibi hiç bir müslüma-nın, münferit bir hadise üzerine inen mücerret bir ayeti ele alarak nüzul ortamını dahi dikkate almadan bu ayeti umuma teşmil emesi ve müslüman halk tarafından yaptırılan mescitleri İslam düşmanı münafıkların yaptıkları mescitlere benzeterek mescid-i dırar diye nitelemesi asla doğru değildir. Bu sadece hislerle ha-raket etmekten ibaret basit bir yaklaşım tarzıdır. Zira sırf peygamber'e tuzak kurmak ve İslam davasına zarar vermek için teşkilatlanmak ve rahatça örgütlenebilmek amacıyla kurulan bir mescitle Müslümanların Allah için yaptıkları mescitler arasında frç bir illet ve münasebet bağı söz konusu değildir. Dolayısıyla da münafıkların yaptırdığı Dırar Mescidi ile kıyaslanarak mescid-i dırar diye adlandırılamazlar. Bu mescitleri mescid-i dırar saymak için dînî ilimlerden habersiz ve son derece cahiî olmak gerekir. Nitekim Mısırda "et-Tekfir ve'1-Hicre" cemaatı da benzeri iddialarla ortaya çıkmasına rağmen hiç bir islam alimi onların bu düşüncesini tasvip etmemiştir.<br />Şayet halkı müslüman olan ülkelerde sırf müslüman halk tarafından kendi çabaları ile yaptırılan bu mescitleri mescid-i dırar sayacak olursak, onları yaptıranları da münafık, kafir veya islam düşmanı saymamız gerekir. Bundan Allah'a sığınırız.! Biz kimsenin iç dünyasını ve niyetinin ne olduğunu bilemeyiz. Kalblerde olanı ve insanların niyetini ancak hakkıyla Allah bilir. Biz ancak zahire bakarız. Bir kimsenin açıkça küfrüne delalet eden bir karîne yoksa ve müslüman olduğunu söyleyip namaz kılıyor ve müslümanca davranışlarda bulunuyorsa, bize göre o insan müslümano'ır. Asıl niyet ve durumu Allah'a aittir. Keza mescit inşa eden ya da ettiren insanlar İçin de durum böyledir. Şayet bu İnsanlar, açıkça küfürlerini gerektiren veya islam düşmanı sayılmalarını icabettiren davranışlar içerisinde değillerse, amelleri noksan bile olsa, biz bu İnsanların görünürde Allah'ın rızasını kazanmak isteğiyle yaptırdıkları mescitleri katiy-yen mescid-i dırar sayarak içerisinde namaz kılınmasına engel olamayız.<br />Müslümanların çabalarıyla bina edilen mescitlerde namaz kılmanın caiz olmaması şöyle dursun, Yahudi ve Hrıstiyanların kendi inanışlarına göre ibadet için yaptırdığı kilise ve havra-lar'ın resim ve heykelden arındırılmış temiz yerlerinde kılınan namaz dahi geçerli ve caizdir. Zira kilise ve havralar, Yahudi ve Hrıstiyanların kendi itikatlarına göre içerisinde ibadet yapılmak üzere bina edilmişlerdir. Ulema buralarda kılınan namazın caiz olacağı konusunda ittifak etmiştir. Buhari, İbnü Abbas (r.a)'ın,içerisinde heykeller bulunmadığı zaman havrada namaz kıldığını rivayet etmektedir.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn720" name="_ftnref720">[720]</a><br />Ancak Müslümanlara zarar vermek, riya ve süm'a yapmak gayesiyle inşa edildiği kesin olarak bilinen mescitler bu açıkla malarımızın dışında mütalaa edilebilir. Zira fakihier, kesin olarak bu maksatlarla yapıldığı bilinen mescitlerin de mescid-i dırar hükmüne girebileceğini belirtmişlerdir. Nitekim Taberi'nin Şakİk'ten rivayetine göre o şöyle demiştir: " Alimlerimiz Müslümanlara ve takva esası üzerine bina edilen diğer mescidlere zarar vermek, riya ve süm'a yapmak üzere kurulan bütün mescitler mescid-i dırar hükmünde olup içerisinde namaz kılınması caiz değildir." demişlerdir.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn721" name="_ftnref721">[721]</a>Keza bu kanaate varabilmek için de mescidin bu gayelerle bina edildiğini kesin olarak bilmek şarttır. Aksi halde zanla hüküm verilmiş olur. Halbuki zan haktan bir şey ifade etmez.<br />Şunu da ifade edelim ki halkı müslüman olan hemen hemen bütün ülkelerde mescitlerin beşeri sistemlerin vesayeti altında olduğu veya islamı kendileri için tehlike sayan güçlerin buraları kontrol altında tutmak, uzaktan kumanda ile etkisiz ha-İe getirmek ve islamdaki asli fonksiyonunu icra ettirmemek için yoğun bir çaba sarfettikleri, Müslümanların da buralara gereği gibi sahip çıkamadıkları ya da bu şuurdan mahrum bırakıldıkları kesin olarak doğrudur. Ancak bunun suçlusu mescitlerimiz ve onları yaptıranlar değil, onlara sahip çıkamayan Müsiümanhır-dır. O halde ne geçmişte, ne günümüzde, ne de gelecekteki Müslümanların Allah için yaptırdıkları mescidleri hissi yaklaşımlarla mescİd-i dırar saymaya hiç bir kimsenin hakkı yoktur. Aksi halde bu mantık bizi, Allah'ın kitabında zikredip Beytul-İah adını verdiği ve çoğumuzun gidip hacc maksadıyla tavaf ettiği Kabe'yi de mescid-i dırar saymaya götürecek kadar sakat bir mantıktır. Zira oraya da Amerikan uşağı Suud kralları hakim. Hatta İslamdan Önce yangın ve sel baskınları sonucu bir kaç kez yıkıldığı için Kabe'yi de müşrik arablar yeniden inşa ettiler. Sadece beşeri ve gayr-i İslami sistemlerin vesayet ve kontrolü altında bulunmaktan başka bir talihsizliği bulunmayan her hangi bir mescidi, mescid-i dırar sayıp içerisinde namaz kılınmasını engellemenin yanlışlığını isbat eden bir başka delil de şudur: Bilindiği gibi ResûlüHah (s.a.v) gördüğü bir rüya üzerine Hicretin altıncı yılında ashabiyla birlikte Umre yapmak niyetiyle Mekke'ye doğru yola çıkmıştı. Bunu haber alan müşrikler, Peygamber ve ashabının savaşmak üzere geldiğini zannederek derhal savaş hazırlıklarına başlamışlardı. Ancak elçiler vasıtasıyla iki taraf arasında yapılan uzun müzakerelerden sonra Pey-gamber'İn savaşmak niyetiyle yola çıkmayıp sadece Kabe'yi tavaf maksadıyla geldiği anlaşılınca Mekkeli müşrikler savaşmaktan vaz geçtilerse de ResûlüIIah (s.a.v) ve ashabının o sene Mekke'ye girmesinin kendileri açısından prestij kaybına sebep olacağını düşünerek buna engel olmak istediler. Sonuçta her iki taraf da aralarında anlaşarak meseleyi halletmeye razı oldular. Hudeybiye Müsalahası olarak tarihe geçen ve tslami harekette bir dönüm noktası teşkil eden bu anlaşma maddelerine göre Müslümanlar bu sene Mekke'yi ziyaret etmeksizin Medine'ye dönecekler, gelecek sene umre için Mekke'yi ziyaret edebilecekler, ancak orada üç günden fazla kalamayacaklardı.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn722" name="_ftnref722">[722]</a><br />Hudeybiye'de yapılan bu anlaşma maddelerine binaen ResûlüIIah (s.a.v) Hicretin yedinci yılında beraberinde yüzü atlı olmak üzere iki bin müslüman olduğu halde Mekke'ye gelerek umretü'1-kaza niyetiyle Kabe'yi tavaf etmiş ve cemaatle beraber burada öğle namazı kılmıştır. Halbuki Kabe o sırada Mekke müşriklerinin hakimiyeti altında bulunuyor ve içerisinde tam Üç yüz altmış tane put yeralıyordu.<br />İşte Resûlülluh (s.a.v)'in bu hareketi her zaman ve zeminde bizim İçin benzer konularda delil teşkil edecek en önemii bîr harekettir. Şayet müşriklerin ve gayri müslimlerin vesayet veya hakimiyyeti altında bulunan mescitler, mescid-i dırar sayılıp buralarda ibadet yapılması caiz olmasaydı, Resûîülİah (s.a.v)'in tamamen müşriklerin hakimiyeti altında bulunan ve içerisinde üç yüz altmış putu barındıran bu mescitte müşrik bir topluluktan izin isteyerek namaz kılmaması ve orayı tavaf etmemesi gerekirdi. Bu,hadise, düşünenler için bütün tartışmaları kökünden kesecek kadar açık ve nettir. Binaenaleyh bu konuda daha fazla İzaha gerek yok sanırız.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn723" name="_ftnref723">[723]</a><br /><br /><a name="_Toc132096799"></a><a name="_Toc131357890">Cuma Günü ve Hafta Tatili Meselesi</a><br /><br />Cuma namazı çerçevesinde tetkik edilmesi gereken hususlardan biri de Cuma gününün şer'î bakımdan tatil sayılıp sayıl-rriadığı meselesidir. Zira bir kısım Müslümanlar hatta (tercüme. veya baskı hatası değilse, Tefhim'ül-Kur'an gibi) bazı îslâmî kaynaklar Cuma gününün Kur'an tarafından Müslümanlar için tatil günü olarak tayin edildiği kanaatini savunmaktadırlar.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn724" name="_ftnref724">[724]</a><br />Şunu hemen belirtelim ki sosyal hayatın en tabiî ihtiyaçlarından biri de çeşitli meşguliyetlerle yorulan insan bünyesinin, ruhen ve bedenen dinlendirilmesidir. Zira yaşamak ve üretebilmek için çalışmak ne kadar tabiî ise, çalışmak ve üretebilmek için dinlenmek de o kadar tabiî ve gereklidir. Özellikle insanların âmir, memur, işçi, işveren şeklinde sosyal ve ekonomik yönden kesin çizgilerle birbirinden ayrı olarak bütün bir haftayı emir komuta düzeninde muayyen bir işte çalışarak geçirmek zorunda olduğu, bunun sonucunda stres ve yorgunluktan son de-n"--.e yorcu-ı ve .bitap t'üşeceği düşünülecek olursa, bu konumda bulunan insanların ruhen ve bedenen dinlenmek, evlerine ve husûsî işlerine zaman ayırmak için haftanın belirli gün ya da günlerini tatil yaparak geçirmeleri kadar tabi? bir haklarının olamayacağı kendiliğinden ortaya çıkar. Bu münasebetle asrımızda Suıiayüeşmiş ya da sanayileşmekte olan bütür, ülkelerde âmir olsun, memur olsun, işçi olsun, işveren olsun, bütün insanlar bu tabiî haklannı kullanarak haftanın muayyen günlerini dinlenme ve tatil günü olarak kullanmak durumunda kalmışlardır.<br />Ancak bu tatil ve dinlenme günlerinin seçimi, sırf bu maksada dayr.nan rastgeie bir seçim olmayıp tam aksine bu günlerin seçimimle birinci derecede dînî inanış ve âdetlerin rol aldığını görüyoruz. Zira ilâhî kökenli dinlere mensup olan milletlerden, Yahûdî ve Hnstİyanlarbu günleri tayin ederlerken haftanın her hangi bir gününü seçmek yerine kendi dînî inanç ve geleneklerine göre kutsal sayıîan ve husûsî ibadet günleri olan Cumartesi ve Pazar gününü seçmişlerdir.<br />Bilindiği gibi, Yahudilerce Cumartesi, Hristiyanlarca da Pazar günü hem mukaddes bir gün, hem de husûsî olarak ibadet günü kabul edilmektedir. Hafta boyu her türlü ahlaksızlık ve hayasızlığı mubah sayan, Allah'ın Tevrat ve İncil'de kendilerine meşru kıldığı ibadetleri îerkedip yasakladığı haramları fütursuzca icra eden bu milletler, özel ibadet günü kabul ettikleri bu iki günde kendi batıl inanışlarına göre dînî merasim ve âyinleri yerine getirmekle meşgul olurlar. İşte bu mîlletlerin bu iki günü tatil ve dinlenme günü olarak seçmeleri bir rastlantı sonucu olmayıp hassaten kendi inanışlarına göre bu günlere mahsus olan dini ibadet ve merasimlerinin yerine getirilmesi için yaptıkları bilinçli bir tercihin sonucudur.<br />Ne gariptir ki Yahûdî ve Hnstiyanlar kendi batıl dinlerine mahsus dini merasim ve törenlerinin aksatılmadan yerine getirilmesi için bu derece hassasiyet gösterirlerken Müslümanlar devlet ve millet olarak aynı hassasiyeti kendi hak dinlerine ait Özel gün ve ibadetler için gösterememişlerdir. Aksine onlar da Yahudi ve Hnstiyanların birçok adet ve gelenekleri yanında Cumartesi ve Pazar gününü tatil ve dinlenme günü olarak seçtiren ideolojilerine alet edilmişlerdir. Ancak altını çizerek ifade edelim ki halkı müslüman olan ülkelerde Cumartesi ve Pazarın tatil günü olarak benimsenmiş olması, asla müslüman halkın kendi arzusundan kaynaklanan bir şey olmayıp yönetimi ele geçiren siyasi otoritelerin halka rağmen yaptıkları bir tercihle olmuştur. Dolayısıyla bu cinayetin faturası her şeyden önce, başlangıçta bu adetleri kendilerine dayatan yöneticilere aittir.<br />Her hususta batı ile, batılı düşünce ve değerlerle entegre olma düşüncesinin bir parçası olmak üzere Müslümanlara dayatılan bu uygulamanın bir sonucu olarak, ekmek parasını kazanmak için başkasına âit her hangi bir iş yerinde ya da devlet dâiresinde çalışmak zorunda kalan yüzbinlerce Müslüman, bugün, İslâmıtı en mühim ibâdetlerinden biri olan bu ibâdeti yerine getirme imkânından mahrum etmektedir. Bu da Müslüman halkı, ya ekmeğini ya da dînî vecîbesini yerine getirmek şekiin-de iki şıktan birini tercih etmek gibi bir durumla karşı karşıya-getirdiğinden tedirgin etmekte ve her geçen gün toplumsal gerilimi tırmandırmaya vesile olabilmektedir. Bu tedirginliklerin ve toplumsal gerilimin topluma fayda sağlamayacağı ise aşikardır. Bu münasebetle insan haklarına saygıyı dillerinden düşürmemeye gayret edenlerin müslüman kitlelerin bu ibadeti huzur içinde yapmaları için üzerlerine düşen tedbirleri almaları gerekir. Mademki Yahûdî ve Hnstiyanlar kendi dînî inanç ve âdetlerine göre kutsal saydıkları günlerini ta'zim etme hakkına sahiptir, o halde Müslümanların da kendi ülkelerinde dînî açıdan önemli sayılan gün ve ibadetlere riayet etmelerine imkan verilmelidir. Zira Allah Teâlâ bu güne mahsus olarak farz kıldığı Cuma namazını Müslümanların topluca ifa etmelerini emretmiştir. Günümüz şartlarında bu toplu ibadet, ancak bu günün tatil edilmesi ya da Cuma namazı için gerekli hazırlıkları yapabilecek kadar uzun bir öğle tatili ile mümkündür. Toplumsal gerilimin ve müslüman halkın içine düştüğü manevî rahatsızlığın giderilebilmesi için bu şarttır. Aksini düşünmek ne insan haklan ve ne de ibadet hürriyyetiyle telifi mümkün olmayan bir şeydir.<br />Bu hususun altım bu şekilde çizdikten sonra Cuma gününün islâmda tatil günü sayılıp sayılmadığı meselesine geçebiliriz. Malum olduğu üzere îslâmın ilk günlerinde hayatın sade ve basit olması münasebetiyle ilk Müslümanların haftanın muayyen bir gününde tatil yapmaya ihtiyaçları yoktu. Bu sebeple Sahabe, Tâbiun ve daha sonraki nesillerin hayatında haftanın her hangi bir gününü veya özellikle Cuma gününü tatil olarak seçtiklerine dâir hiç bir kayda rastlamıyoruz. Zira yukarda işaret edildiği gibi bu husus, sosyal hayatın tabiî yapısından kaynaklanan bir ihtiyaçtır. Bu münasebetle İslam bu hususu hayatın tabiî akışı içerisinde insanlığın insiyatifme terkederek her hangi bir kayıt getirmemiş ve bu sahayı mubah olarak bırakmıştır. Bu münasebetle müslüman toplumun dirlik ve düzenini sağlamakla mükellef olan yönetici kadro, ihtiyaç halinde istişare ile bu konuda karar alarak haftanın muayyen gün ya da günlerini tatil olarak belirleyebileceği gibi, hassaten Cuma gününü de tatil günü olarak seçebilir.<br />Şu halde Yahûdî ve Hrıstiyan milletlerin kendi tatil günlerini İslam ülkelerine kabul ettirmiş olmalarından Müslümanların rahatsızlık duymaları son derece yerinde olmakla birlikte, Cuma gününün İslam dinince tatil ilan edilmiş olduğu anlayışına kapılmaları hiç bir zaman gerçeği yansıtmaz. Müslüman halkın bu meyandaki söylemleri sadece tepkisel bjr anlayışın ürünü olup Kur'an Ve sünnette bu anlayışı teyid eden her hangi bir işarete rastlamak mümkün değildir. Hatta Kur'an Cuma günü tatil yapılmasını değil, tam tersine Cuma namazını edadan sonra mesâi yapılmasını tavsiye eder. Nitekim Yüce Allah bu hususa işaratle şöyle buyurur: "Ey iman edenler! Cuma günü namaz için çağrıldığınız zaman, hemen Allah'ı zikre gidin, alış-verişi (işi-gücü) bırakın. Eğer bilirseniz, bu sizin için daha hayırlıdır. Namaz kılındıktan sonra yer yüzüne dağılın ve Alah'ın lütfundan (nasibinizi) arayın.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn725" name="_ftnref725">[725]</a><br />Âyeti kerimeden açıkça-anlaşılacağı üzere Allah Teâlâ, Cuma namazını edadan sonra mü'minlere yeryüzüne dağılıp hem dinleri, hem de dünyaları hususunda Allah'ın lütfundan nasip aramalarını, yâni o günü tatil yapmalarını değil, tam tersine mesâi yapmalarını emretmektedir. Ancak buradaki emir, vücup ifade etmeyip ibâhe(mübahlik manası) içindir. Bu sebeple Cuma günü işi gücü bir kenara bırakıp mescidde veya evde çeşitli İbadetlerle meşgul olmak mubah olduğu gibi. Cuma namazını eda ettikten sonra her türlü ihtiyaçları temin etmek üzere ticaret ve tasarruf için yer yüzüne dağılmak ve Allah'ın lütfundan rızık talep etmek de mubahtır. <a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn726" name="_ftnref726">[726]</a> Nitekim İbnü Abbas (r.a.) âyetin tef-siriyle ilgili olarak şöyle demiştir: "Cuma günü namaza nida edilirken alım satımla meşgul olmak caiz değildir. Binaenaleyh namazı edâ ettiğin zaman alışveriş yap.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn727" name="_ftnref727">[727]</a> İbnü Mürdeveyh, bu haberi ibnü Abbas'tan başka bir yolla merfû (yani Peygarnber'in sözü) olarak da rivayet etmiştir. <a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn728" name="_ftnref728">[728]</a> Tâbiûn ulemasından Dahhak da bu âyetin tefsiri sadedinde şöyle der:" Bu ifade Allah tarafından bir ruhsattır. Kişi namazı kıldığı vakit dilerse dışarı çıkar, dilerse mescidde oturur<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn729" name="_ftnref729">[729]</a> Rivayete göre Irak b. Malik (r.a), Cuma namazını kıldığı zaman mescidin kapısında durur ve şöyle derdi. "Allahım! davetine icabet ettim. Farzını kıldım. Emrettiğin şekilde dağıldım. O halde beni lütfundan nzıklandır. Çünkü sen nztk verenlerin en hayırlısısın. <a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn730" name="_ftnref730">[730]</a><br />Bu rivayetlerden de anlaşılacağı üzere gerek Sahabe ve-Tâbiûn âlimleri, gerekse daha sonra gelen âlimler Cuma gününün Müslümanlar için şer'an tatil günü sayıldığı şeklinde her hangi bir kanaate sahip olmamışlardır. Aksine onlar âyetin muhtevasına uygun olarak Cuma namazını edadan sonra yer yüzüne dağılıp o gün mesâi yapılması gerektiği görüşüne sahip olmuşlardır. Hatta bazı selef âlimleri göj'le demişlerdir: "Bir kimse Cuma günü namazı kıldıktan sonra ahş-veriş yaparsa, Allah onun kazancını yetmiş defa bereketlendirir. <a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn731" name="_ftnref731">[731]</a> Şu halde hiç kimsenin delilsiz olarak Cuma gününün şer'an Müslümanların tatil günü olduğu vehmine kapılması doğru değildir. Ancak Cuma gününün şer'an tatil günü kabul edilmemiş olmasından Müslümanların bu günü tatil günü ilan edemeyecekleri anlamı da çıkarılamaz. Daha önce belirtildiği gibi bu saha Müslümanların insiyatifıne bırakılmıştır. Zira mubahın anlamı budur. Günümüz şartlarında haftanın en az bir veya iki gününü tatil yapmak zarurî bir ihtiyaç halini aldığına göre Yahûdî ve Hrıstiyanları memnun etmek için onların özel ibadet ve dinlenme günlerini tatil günü olarak benimsemek yerine, Müslümanların Cuma gününü tatil günü ilan etmelerinden daha tabiî bir şey olamaz. Bizim burada altını çizmeye çalıştığımız husus Cuma gününün Müslümanlarca tatil günü olarak kulînılmasmın yanlış olduğu değil, bu günün Kur'an ve sünnet tarafından Müslümanlar için tatil günü olarak belirlenmiş olduğuna inanmanın yanlış olduğudur. Bu iki nokta arasındaki fark bilindikten sonra Müslümanların haftanın her hangi bir gününü ya da Cuma gününü tatil İlan etmelerinde şer'an bir mahzur yoktur. Ancak bu, Müs-iümanlann siyâsî hâkimiyeti ellerine almalarından sonra şûra kararı ile mümkün olacak bir şeydir.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn732" name="_ftnref732">[732]</a><br /><br /><a name="_Toc132096800"></a><a name="_Toc131357891">Taat Karşılığında Ücret Alan İmamların Arkasında Namaz Kılmak Caiz midir?</a><br /><br />Cuma namazının kılınamayacağı düşüncesine sahip olan bir kısım Müslümanlar, bu düşüncelerini müdâfaa etmek için daha önce ele aldığımız şartlar meyânında bir de imamların yaptıkları göreve mukabil ücret almalarını gerekçe göstererek şöyle demektedirler: "Tâat (İbadet) karşılığında ücret alınması caiz olmadığı gibi, tâat karşılığında ücret alanların arkasında namaz kılınması da caiz değildir. Câmüerde görev yapan imanı ye müezzinler bu görevlerine karşılık maaş aldıklarına göre onların arkasında namaz ve Cuma namazı kılmak caiz değildir.! Zira onlar bu halleriyle imam değil, düzenin namaz kıldırma memurudurlar."<br />Bu iddianın ne derece isabetli olup olmadığını tesbit edebilmemiz için imamet müessesesinin ne zaman ortaya çıktığını ve imam ve müezzinlere ne zamandan itibaren maaş tahsis edilmeye başlandığını iyi tesbit etmemiz- gerekir. Bilindiği üzere imamet müessesesi daha İslâmiyetin zuhûruyla birlikte ortaya çıkmış köklü bir müessesedir. Zira Resulüliah (s.a.v) islâmın ilk dönemlerinden itibaren Mekke hâricinde müslüman olan her<br />kabileye Kur'an öğretmesi İçin bir Kârî (Kur'an muallimi) ve bir İmam tayin ederdi. Meselâ, Mekke devrinde Mus'ab b. Umeyr'İ, Medine'ye; Amr b. Seleme'yi kendi kabilesine imam olarak tayin ettiği tarihen sabittir. Keza Medine döneminde de bu tayinlerin devam ettiğini görüyoruz. Meselâ, Peygamber (s.a.v)'in, hicretin üçüncü yılında Adal ve Kârre'ye, dördüncü yılında Bi'ri Mâune'ye, dokuzuncu yılında da Necran, Yemen ve Hadramût'a gönderdiği Kâri ve imamlar buna örnek teşkil eder. Ancak Resulüliah (s.a.v)'in görevlendirmiş olduğu bu Sahâbîiere bu görevlerine karşılık olarak her hangi bir ücret tahsis edip etmediğini bilemiyoruz. Fakat bilinen bir şey varsa, o da imamet müessesesinin bizzat Peygamber zamanında onun eliyle tesis edilmiş olduğudur.<br />Peygamber devrinde olduğu gibi Râşit Halîfeler döneminde de imamet müessesesinin devam ettiğini, ancak bu defa camilere tayin edilen imam ve müezzinlere azımsanamayacak ölçüde düzenii maaşlar ödendiğini görüyoruz. Hatta Râşit Halîfeler döneminde sadece imam ve müezzin tayin edilip onlara maaş ödenmekle kalınmıyor, aynı zamanda fakihler, muhad-disler ve Kur'an öğreticileri gibi dînî konularda halkı irşâd eden muallim ve müderrislere de düzenli maaşlar ödeniyordu.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn733" name="_ftnref733">[733]</a> Mevlânâ Şıblî ve Şıblî Numânî bu hususta ittifakla şunları kaydetmektedirler: "Hz. Ömer her şehre bir imam, bir müezzin tayin ediyor ve bunlara hazineden tahsisat (aylik) bağlıyordu. <a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn734" name="_ftnref734">[734]</a>İbn'ül-Cevzî ise, "Sîret'ül-Ömereyn" adlı eserinde: "Hz. Ömer ve Hz. Osman, imamlara, müezzinlere maaş veriyorlardı, <a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn735" name="_ftnref735">[735]</a> dernektedir . Görüldüğü gibi imam ve müezinlerin taat karşılığında ücret almaları ilk defa günümüzde ortaya çıkan bir uygulama olmayıp kökleri bizzat Hz. Ömer ve Osman devirlerine kadar uzanan bir uygulamadır.<br />Hz. Ömer ve Osman tarafından camilere imam ve müezzin tayin edilip bunlara hazîneden düzenli olarak maaş ödenirken sahabeden buna itiraz eden hiç bir kimseye rastlayamıyoruz. Bu ise, sahabe ve Râşit Halîfelerin imam ve müezzinlerin yaptıkları görev, diğer ifadesiyle taat karşılığında ücret almalarının caiz olduğu hususunda görüş birliğine (İcmâ'a) varmaları anlamına gelir. Sahabenin bir konuda icmâ etmesi ise, tüm Müslümanları bağlayıcı bir delil teşkil eder. O halde taat karşılığında ücret alan imamların arkasında namaz ve Cuma namazı kılınmaz diyenlerin bu görüşlerine katılmak mümkün değildir. Zira bu caiz olmasaydı Allah tarafından .'Emr-i bi'1-maruf, nehy-i an'il-mün-ker" yapmakla vasıflandırılan sahâbîlerin buna karşı çıkmamaları mümkün değildir. Yoksa Hz. Ömer, Osman ve onlar gibi binlerce sahâbî taat karşılığında ücret aimamn ve taat karşılığında ücret alan imamların arkasında namaz kılmanın caiz olup olmadığını bilmiyorlar mıydı?!<br />Meseleye mezhepler açısından baktığımızda karşımıza şu tablo çıkmaktadır: Ebû Hanîfe'ye göre imamete karşılık ücret alınması caiz değildir. İmam Mâlik ve İmam Ahmed b. Hal-bel'den rivayet edilen bir görüş de bu merkezdedir.<br />İmam Şafiî'ye göre ise, imamete karşılık ücret alınması mutlak olarak caizdir. İmam Mâlik ve İmam Ahmed'den rivayet edilen ikinci bir görüş de bu şekildedir. İbnü Teymiye, mezheplerin bu konudaki muhtelif görüşlerini serdettikten sonra şöyle demektedir: "İmam Mâlik'in mezhebinde meşhur olan görüşe göre, ezan okumaya ve ezanla birlikte veya ezandan ayrı olarak imamlık yapmaya karşılık ücret alınması caizdir. İmam Ahmed ve diğerlerinin mezhebindeki üçüncü bir görüşe göre İmamet ve benzeri gibi konularda ücret alınması ihtiyaca binâen caiz, ihtiyaç olmaması halinde caiz değildir.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn736" name="_ftnref736">[736]</a> Kanaatimizce bu konuda en mutedil ve en isabetli görüş budur. Esasen bu konuda katı bir tavır sergileyen Hanefî mezhebine mensup son devir imamların kanaati de neticede bu noktaya dönmüştür. Nitekim Hanefî ulemasından 'Sahîh-i Buhârî Muhtasarı Teçrîd-i<br />Sarîh'in müellifi Zebîdî bu hususta şunları kaydetmektedir: "Hanefî imamları Kur'ân-'i Kerim ve şâir din ilimlerini talim, ezan ve imamlık İçin ücret alınmasını tecviz etmedikleri ve bunların caiz olmadığında ittifak ettikleri halde son devir Hanefi fukâhası bunları caiz görmüşlerdir. Çünkü İslânıiyetin ilk dönemlerinde halk muallimlere yardım-ettikleri halde daha sonraki asırlarda bu yardım kesildiğinden bu din mürşjdleri kendileri ve aile fertlerinin geçimleri için bir maişet yoluna girmeye başlamışlar ve bu suretle Hanefî uleması haklı olarak din ilimlerinin ziyana uğramasından korkmağa başlamışlardır.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn737" name="_ftnref737">[737]</a><br />Netice itibariyle ücret aldıkları gerekçesiyle bu günkü cami imamlarının arkasında namaz ve Cuma namazı kılınamayacağını iddia eden çevrelerin bu görüşlerini destekleyecek her hangi bir delil mevcut değildir. Dolayısıyla onların bu iddiaları asılsız ve anlamsız bir iddiadır. Bu düşüncede olanların kendileri günümüz şartlarında her hangi bir ücret almadan imamlık yapmaya razı iseler, ben, imamların rahatlıkla beş vakitte namaz kıldırma işini kendilerine tevdi edeceğinden şüphe etmiyorum. O halde buyurup ücretsiz olarak bu görevi kendileri yürütsünler.<br />Sonra bu düşüncenin mimarları bu kadar imamın ve ailelerinin geçimini düzenli olarak temin edebilecek her hangi bir organizeye sahip midirler ki bu nevi mesnetsiz şüphelerle Müslümanları camilerden ve imamlardan uzaklaştırıyorlar. Üstelik hem İmamları, hem de imamet müessesesini yıpratmak gibi vahim bir cürmü işleme cür'etini gösteriyorlar. Şayet bir imam Allah'ın rızasını kazanmaya niyet ederek namaza duruyor ve kendisine uyanlara da bu niyetle namaz kıldırıyor ise, onun arkasında namaz kılmak caizdir ve hiç kimsenin onu namaz kıltlifma memuru olarak adlandırması asla helal değildir. Bilhassa bazı imamların bu tür psikolojik baskıların tesirinde kalarak "İslâmî şuurluluk" adına kendini namaz kıldırma memuru olarak tavsif etmesi dînen son derece tehlikeli ve çirkin bir davranıştır. Unutulmamalıdır ki böyle yapan bir kimse İslami şuurluluğunu değil, şuursuzluğunu sergilemiş olur. İşlediği cürmün farkında olmadan insanların inançlarıyla alay etmiş olur. Zira yüzierce, binlerce insan kendisini ehil zannederek ve namazlarının kabul edileceğini umarak peşinde namaz kılıyor. Şayet onlara imam olmaya layık değilse veya kıldırdığı namazın makbul olmayacağına inanıyorsa, önlerine geçip bu kadar insanın vebalini üzerine almamalı, hiç olmazsa, bu İnsanların inançlarına saygıiı olmalıdır. Eğer ehil ise ve kıldığı namazın caiz olduğuna inanıyorsa , o zaman böyle bir davranışa'girmemelidir. Aksi halde insanların bu makama olan güven ve itimatlarını sarsar, imamet müessesesini tümden yıpratmış olur .<br />Gerek bu çığırı açanlar ve gerekse bilinçsizce bu çığırda yürüyenler bilsinler ki bu hareketleriyle İslama hizmet değil hi-yanet etmektedirler. İslami hareket ve İslami mücadele adına camileri ve cemaatleri terketmekten ve kendilerine inananları camilerden koparmaktan başka bir şeye hizmet etmemektedirler. Bu ise bütün Peygamberlerin siret ve sünnetine aykırı bir şeydir. Zira bütün peygamberler islami harekete ilk fırsatta cami inşa etmekle başlamışlar ve oraları hem bir ibadet merkezi, hem de bir hükümet merkezi olarak kullanmışlardır. Nitekim Hz. Muhammed (s.a.v)'in, ödül olarak başına 100 devenin konduğu bir hicret yolculuğunda, henüz yolculuğunu tamamlamadan önce konakladığı ilk mahalde, Küba'da bir mescid inşa ettiğini, keza Medine'ye ulaşır ulaşmaz vakit kaybetmeden orada da derhal bir mescid, etrafına da bu günün yatılı üniversiteleri mahiyetindeki 'Suffa'ları inşa ettirdiğini görüyoruz. Evet, -sadece Manastır, Havra ve Kilise gibi mabedlerde ibadet etmelerine izin verilen- diğer Peygamberlerin ve ümmetlerinin aksine, Hz. Muhammed'e ve ümmetine yeryüzü hem temiz, hem de mescid kılınmasına ve namaz vakti girdiğinde bulundukları yerde namazı eda etmelerine müsaade edilmiş olmasına rağmen o, fırsatını bulduğu ilk anda Cami ve mescid inşa etmekle işe başlamıştır. Zira camiler İslami hareketin üssü, karargahı, sığınağı, günlük bakım, onarım ve idare merkezleridir.<br />Biz ise tam aksine İsîami harekete camileri ve cemaatleri serketmekle başlıyoruz. İnsanları camilerden koparmaya gayret ediyoruz. Hal böyle iken de islami harekette başarı umuyoruz. Camiye ve cami cemaatine rağmen islami hareket başarıya ulaşabilir mi? Üssünden, karargahından, sığınağından, bakım,onarım ve idare merkezinden mahrum edilen bir ordu başarılı olur mu? Hele buraları kendi elleriyle tahrip edenler hiç başarılı olabilirler mi? O halde İslama hizmet etmek istiyorsak, imamlarımıza da imamet müessesemize de sahip çıkmak, camiyi de ce-mamati de ihmal etmemek zorundayız.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn738" name="_ftnref738">[738]</a><br /><br /><a name="_Toc132096801"></a><a name="_Toc131357892">Efdal Olan Varken Mefdul'ün İmameti Caiz midir?</a><br /><br />İmamet meselesiyle ilgili olarak açıklığa kavuşturulması gereken konulardan biri de âîim ve faziletli bir kimse varken ondan daha az bilgili ve daha az faziletli birisinin namaz kıldırmasının caiz olup olamayacağı meselesidir. Zira Cuma namazının kılınmasına sıcak bakmayan Müslümanların ortaya attıkları şüphelerden biri de budur. Bunlar Cuma namazını niçin kılmadıklarını izah ederken şöyle demektedirler: "Daha âlim ve faziletli kimseler varken başkalarının öne geçip namaz ve Cuma namazı kıldırması caiz değildir. Halbuki günümüzde camilerde görev yapan imamlar, kendilerinden daha âlim ve faziletli kimseler bulunsa bile vazifeleri gereği yine kendileri öne geçip namaz kıldırıyorlar ve yerlerini, namazı kıldırmaya kendilerinden daha layık olan bu insanlara bırakmaları gerektiği halde bırakmıyorlar. Dolayısıyla onların arkasında namaz da Cuma namazı da kılınmaz." <br />Malum olduğu üzere imamet için gerekli olan şartlar; müslüman olmak, buluğ çağına girmiş bulunmak, akıllı olmak, erkek olmak, Kur'an okuyabilmek ve imamete engel teşkil edecek özürlerden salim bulunmaktır. Bu şartlan taşıyan herhangi bir müslümamn vakit namazlarında olduğu gibi cemaatle kılınması icabeden Cuma ve Bayram namazlarında da başkalarına imam olmasında dinen hiç bir sakınca bulunmadığı hususunda İmamlar arasında görüş ayrılığı yoktur. Ancak bununla beraber bir cemaat içerisinde imamete en layık olanı, Allah'ın Kitabını en iyi belleyip okuyanı ve sünneti en iyi bilenidir. Zira Resûlüllah (s.a.v) bu hususta şöyle.buyurmuşlardır: "Bir toplum içinde, Allah'ın Kitabını (Kür'ân'ı) en iyi belleyip okuyanı onîa-ra imam olsun. Kur'ân'ı okuma hususunda müsâvî iseler, sünneti en iyi bilenleri imam olsun. Sünnet hususunda da müsâvî iseler, ilk Önce hicret edenleri imam olsun. Şayet hicret yönünden de müsâvî iseler, o zaman en yaşlı olanları imam olsun!.. Bir kimseye, kendi izniyle olmadıkça evinde ve hükümranlık sahasına giren yerlerde imam olunmaz ve döşeğine oturulmaz.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn739" name="_ftnref739">[739]</a><br />İmamete kimlerin evlâ olduğu konusunda hadiste belirtilen sıraya aykırı görüş beyan eden hiç bir ilim sahibi yoktur. Ancak burada dikkat edilmesi gereken iki önemli nokta vardır. Birincisi, bu hadis, bu sıralamaya uyulmadığı takdirde mutlak surette namazın geçersiz olacağına delil teşkil etmez. Aksine sadece sünnet olun silsileyi gösterir. Zira biraz sonra görüleceği üzere gerek Resûlüllah (s.a.v), gerek sahabenin bir çoğu ilim, amel ve fazilet bakımından kendilerinden çok daha aşağı olan kimselerin arkasında namaz kılmışlardır. Eğer bu hadiste ifade edilen sıralamaya mutlak surette uymak farz olsaydı, diğer bir ifadeyle bu sıralamaya uyulmadığı zaman cemaate katılmamak meşru sayılacak olsaydı, gerek Resûlüllah (s.a.v)'in, gerekse sahâbîlerinin, kendilerinden aşağıda bulunan kimselerin arkasında namaz kılarak bu hadise aykırı hareket etmemeleri icab ederdi. O halde bu bir şart değil, sadece sünnet ve efdal olan sıralamayı beyandan ibarettir. İkincisi ise; bir kimseye evinde ve hükümranlık sahasına giren yerlerde başkasının imamlık yapmasının caiz olmayacağıdır. Buna göre her hangi bir camide görevli bulunan imam, görevli olması hasebiyle orada imamete başkalarından daha ziyade Jayık olmuş olurlar. Dolayısıyla cemaat içerisinde Kur'ânı kendisinden daha iyi okuyan ve daha faziletli olan kimseler bulunsa bile, ona iktida etmeleri gerekir. Hitekim İmam Şafiî; "mescidin imamı, evin sahibi gibidir. Binaenaleyh ben, sultandan başka herhangi bir kimsenin onun Önüne geçmesini kerih görürüm.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn740" name="_ftnref740">[740]</a> demiştir. Keza biraz sonra nakledileceği gibi bir mescitte görevli bulunan ve kendisine imam olmasını teklif eden azadlı bir köleye Abdullah İbnü Ömer, "Mescidinde namaz kıldırmaya sen daha layıksın" cevabını vermiştir.<br />Sehl İbnü Sa'd es-Saidî'den rivayete göre şöyle demiştir: "Resûlüllah (s.a.v) bir kere aralarını ıslah için Amr b. Avf oğullan yurduna gitmişti. Namaz vakti gelince müezzin Ebû Bekr'e gelerek; 'insanlara namazı kıldırır mısın, namazı ikamet edeyim mi?' diye sordu. O da: 'Evet,' dedi. Ebû Bekr namaza başladı. Resûlüllah, insanlar namazda iken geldi. Safları yara yara birinci saffa vardı. Onu gören cemaat el çırptılar. Ebû Bekr, namazı kılarken başını hiç çevirmezdi. Cemaat el çırpmayı çoğaltınca başını çevirdi ve Resûlüliâh'i gördü.<br />Resûlüllah yerinde dur, diye kendisine işaret etti. Ebû Bekr ellerini kaldırıp, Resûlüllâh'ın kendisine olan bu emrinden dolayı Allah'a hamd ve sena etti. Sonra Ebû Bekr, safa dümdüz girinceye kadar geri geri gitti. Resûlüllah İleriye geçip namaz kıldırdı.<br />Namazdan çıkınca 'Ya Ebâ Bekr! sana emr ettiğim vakit yerinde kalmaktan seni men eden ne idi?' diye sordu. Ebû Bekr de: 'Ebû Kuhâfe'nin oğlu için Resûlüllâh'ın önünde durup namaz kıldırmak layık olmaz,' dedi. <a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn741" name="_ftnref741">[741]</a><br />Muğire b. Şu'be'den rivayete göre şöyle demiştir: "Resûlüllah (s.a.v) (Tebük gazvesi sırasında) İcazâ-i hacet için bir çukura doğru gitmişti... Ben onunla beraber geldim. Cemaatı, Abdurrahman b. Avfı imam yapmışlar, kendilerine (sabah) namaz (ını) kıldırırken bulduk. Resûlüllâh iki rekatın birine yetişti ve cemaatla birlikte son rekatı kıî3î. Abdurrahman b. Avf selam verince Resûlüllâh namazını tamamlamak üzere kalktı. Bu Müslümanları telaşa düşürdü ve hep birden teşbih yapmaya başladılar. Peygamber namazını bitirince onlara döndü ve namazı vaktinde kılmış olmalarından dolayı onları taltif ederek 'iyi ettiniz' yahut 'isabet ettiniz' buyurdu.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn742" name="_ftnref742">[742]</a><br />Görüldüğü gibi Resûlüllâh (s.a.v) sahabilerinden Ebû Bejçr ve Abdurrahman İbnü Avf in arkasında namaz kılmıştır. PeygamrjeF.'in ashabına karşı her hususta fazileti ve üstünlüğü ise, tartışılmaz bir şeydir. Şayet ilim ve amel bakımından daha faziletli (efdal) bir kimse varken ondan daha az bilgili ve daha az faziletli (mefdul) olan birisinin namaz kıldırması şer'an caiz olmasaydı, Resûlüllâh (s.a.v) bu iki ashabının arkasında namaz kılar mıydı? Peygamber varken başkalarının namaz kıldırması caiz oluyorsa, âlim ve faziletli biri varken başkasının imameti haydi haydi caiz olur. Acaba hangi ilim sahibinin, arkasında namaz kıldığı imama üstünlüğü Peygamberi'in ashabına ya da Ab durrahman İbnü Avf a olan üstünlüğü mesabesinde olabilir?!<br />Abdullah İbnü Ömer'den rivayet olunduğuna göre şöyle demiştir: "Huzeyfe'nin azadlı kölesi Salim, aralarında Ebû Bekr, Ömer, Ebû Seleme, Zeyd b. Harise ve Amr b. Rebia olduğu halde Peygamber(s.a.v)'in ashabından ilk muhacirlerle Ensar'a Küba mescinde imamhk yapardı. <a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn743" name="_ftnref743">[743]</a><br />Keza Abdurrezzak'ın rivayetine göre Abdullah İbnü Ömer Medine civarındaki arazisinin yakınında bulunan mescitte imamhk yapan bir kölenin arkasında namaz kılardı. Mescidin imamı olan bu zat, Abdullah İbnü Ömer'e öne geçip namazı kıldırmasını teklif ettiği zaman, Abdullah İbnü Ömer; "Mescidinde namaz kıldırmaya sen (benden) daha layıksın," der ve o zat da namazı kıldırırdı.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn744" name="_ftnref744">[744]</a><br />Sahabe ve Tâbiun âlimlerinin ilim ve fazilet yönünden kendilerinden daha aşağı seviyede olan insanların, arkasında namaz kıldıklarını gösteren haberler, şüphesiz sadece bunlarla sınırlı değildir. Fakat hepsini burada saymamız mümkün değildir. Nitekim bundan önceki bölümlerde sahih kaynaklara dayanarak Abdullah İbnü Ömer ve daha bir çok sahabenin Haccac gibi bir zâlimin arkasında, Ebû Said el-Hudrî'nin Mervan'ın arkasında, İbnü Mes'ud ve daha başka sahâbilerin Peygamber'in gözlerinin içine baka baka yalan söyleyen, müslüman olduktan sonra bile gece gündüz içki içen ve fasıklığı Allah tarafından tescillenen Velid b. Ukbe b. EbîMuayt'ın<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn745" name="_ftnref745">[745]</a> arkasında, Sahabe ve Tâbiû n'un ileri gelenlerinin İbnü Ubeyd ve Hz. Osman'ın muhasara edildiği günlerde isyancıların reisi olan Kinâne'nin arkasında Cuma ve vakit namazlarını kıldıklarını görmüştük. <a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn746" name="_ftnref746">[746]</a><br />Peygamber, Sahabe ve Tâbiûna âit bütün bu haberler âlim ve faziletli bir kimse varken ondan daha az bilgili ve daha az faziletli olanın İmametinin caiz ve sahih olduğunu isbat etmeye kâfidir, sanınz. Bilhassa bu şahıs, mescidin dâimi imamı ise, onun kıldırmasında şer'an hiç bir mahzur olmadığı gibi o, imamete başkalarından daha ev!â olur.. Hatta ulemânın kabul ettiği esasa göre, kendi başına namaz kılması sahih olan herkesin başkasına da namaz kıldırması sahihtir.<br />Ancak bu ifadelerimizden kim ve nasıl olursa olsun her imamın arkasında mutlak surette namaz ve Cuma namazının kılınması gerektiği kanaatini savunduğumuz zannedilmesin. Aksine biz sadece, Cuma namazının her vasatta kılınıp terkedileme-yeceğini ve alim ve faziletli biri varken ondan daha az ilim ve fazilet sahibi bir kimsenin namaz kıldırmasının şer'an caiz olduğunu anlatmaya çalışıyoruz. Yoksa Tağut'un velayetini reddetmeyen, her müsliimanın sahip olması gereken İslami duyarlılıktan yoksun ve itikadı bozuk olan bir imamın arkasında namaz kılınmasını hiç bir zaman savunamayız. Bilhassa küfür her tarafından islâma saldırırken, şirk ve sapıklık dalgaları sahillerimizi döverken, müslüman nesiller gayri isiâmî bir ahlak ve ateist bir eğitimle terbiye edilirken, dünyanın dört bir yanında Müslümanlar kan, barut ve göş yaşlarıyla boğulurken, ırz, namus ve mukaddesatları ayaklar altında çiğnenirken, dînini kendine dert edinmeyen, aksine ağaç sevgisi, orman haftası, vb. gibi uyuşturucu, uyduruk ve tepeden dayatılan hutbelerle Müslümanların gündemini geçiştiren ve Müslümanları isiâmî siyâset anlayışına en ziyade muhtaç oldukları böyle bir zamanda uyutan, dünyalarını lokomotif, dinlerini ona vagon yapan ruhsuz, duygusuz ve "papyonlu, kravatlı" imamların arkasında velevki caiz bile olsa, namaz kılınmasını asla tasvip ve tasdik edemeyiz. Ama kendini İslama adayan, davasına sahip çıkan, gücü ve imkanları ölçüsünde İslami tebliğ etmeye çalışan bir imamın arkasında namaz kılınamayacağını da kimse iddia edemez. O haide müslümana yakışan basit gerekçelerle cuma namazını terket-mek değil, dinini dert edinen ve imamet ehliyetini haiz olan imamların bulundukları camileri plot bölgeler olarak seçip Cuma ve Bayram namazlârıyia birlikte mümkünse beş vakit namazları da buralarda kılıp camilerimize ve cemaatlerimize hassaten bu şekilde gayretli imamlarımıza sahip çıkıp onları yalnız bırakmamaktır.<a title="" href="mk:@MSITStore:C:/DOCUME~1/acer/LOCALS~1/Temp/Rar$DI00.375/www.darulkitap.com.chm::/8/1.htm#_ftn747" name="_ftnref747">[747]</a><br /><br /><a name="_Toc132096802"></a><a name="_Toc131357893">Demokratik Sistemlerden Görev Alma ve Tâğût'u Velî Edinme Meselesi</a><br /><br />İyi niyetli olduklarından şüphe etmediğimiz kadar yeterince dîni bilmediklerinden de şüphe etmediğimiz kimi ümmî ya da yarı aydın müslümanlar sadece demokratik sistemlerden görev almaları sebebiyle cami imamlarının "tâğût'u/kâfirleri velî edinmiş olduklarını iddia edebilmektedirler. Aslında sadece ümmî ya da -dînî sahada mütehassıs olmamakla birlikte isiâmî konulardan haberdar olmaları sebebiyle- yarı aydın tâbir edilen müslümanlar değil, ilim ehli olarak bilinen bazı zevatın dahi bu iddia seline kapıldıklarını görebiliyoruz. Mesela, İslam devletinden başka yerlerde Cuma namazının kılınamayacağı fikrini ilk kez gündeme getiren ve hâlen bu fikrin ateşli savunucularından biri olan S. Yüksel gibi isimler bunlardandır. Onunla birlikte bu düşünceyi savunanlar: "Cami imamları, diyanet işleri başkanı; diyanet İşleri başkanı, başbakan; başbakan da laik-demok-ratik düzenin cumhurbaşkanı tarafından atanıyor. Bu itibarla diyanetten görev alan her imam, dolayısıyla gayr-i İsiâmî bir sistemden görev aldığından Tâğût'u/kâfirleri velî edinmiş sayılır!. Bu münasebetle onların arkasında ne Cuma namazı, ne de başka her hangi bir namazın kılınması caiz değildir." diyorlar. Hatta bu düşüncenin asıl mimarı olan S. Yüksel, imam olsun, olmasın, mevcut sitemden görev alarak devlet memuru veya işçi statüsüne giren bütün insanların kafir olduğunu, yeniden İslama dönebilmeleri için sahip oldukları iş veya mesleklerini bırakmaları gerektiğini bile söyleyebilmektedir.<br />Konuyla ilgili düşüncelerini ve Cuma namazını kılmama gerekçelerini bizat kendisinden dinlemek üzere ziyaretine gittiğimde "mesleğin nedir?" sorusuna memur olduğumu belirtmemle birlikte söylediği ilk cümle, "önce müslüman olun" demekten ibaret olmuştu. Hiç beklemediğim böyle bir ifadenin tesiriyle şaşırmış bir vaziyette ' size göre müslüman değil miyim? soruma, 'evet veya hayır1 demek yerine aynı cümleyi tekrar ederek "önce müslüman olun' demekle yetinmişti. Daha sonra bu sözüne gerekçe olarak devlet memuru statüsünde oluşumu göstermiş ve memuriyete başlarken devlet memurlarına yaptırılan yemini İmzalayan herkesin kafir olduğunu ve müslüman olabilmesi için ilk önce istifa etmesinin şart olduğunu, müslü-manim diyenlerin gerçekten müslüman olabilmeleri için hiç bir kamu kurum ve kuruluşunda çalışamayacaklarını, çalışıyorlarsa ayrılmaları gerektiğini ifade etmiş, daha