Soru: “Hocam, esselâmu aleykum ve rahmetullâhi ve berekâtuh Kitap ve Sünnet’e, Selef-i Salihîn’in akîde ve metodolojisine bağlı kalma gayretinde olan kardeşleriniz olarak veliyyu'l-emre itaat meselesinde bazı kimselerin hakkı bâtıl ile karıştırdığına ve fitne tohumları ektiğine şahit oluyoruz. Malûmunuzdur ki Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat, cemaattan ayrılmamak ve fitnenin önünü almak adına ümeraya itaati asıl kılmıştır. Lakin bu hakikat, hevâ ehli tarafından hedef tahtasına konulmakta ve işin ucunu demagojiye götürerek şöyle bir şüphe atılmaktadır: “Siz emire itaati bu şekilde mutlaklaştırırsanız, o zaman zâlim yönetici gelip sizin namusunuz olan eşinizi veya kızınızı elinizden alsa, buna da mı 'itaat edeceksiniz' diyeceksiniz? Bu nasıl bir zillettir?” şeklinde çirkin bir kıyasla akılları bulandırmaktadırlar. Selef akidesi ve Ehl-i Sünnet'in muhkem kaideleri çerçevesinde bu tür bâtıl kıyasları ve şüpheleri kökünden def edecek selefî ve burhanî cevabımız ne olmalıdır? Bu meseleyi bize mufassal bir şekilde beyan buyurmanızı istirham ediyorum. Allah razı olsun.”
Cevap: Aleykum selam ve rahmetullah ve berakatuhu
Bu soruya cevabı şu başlıklar altında delilleriyle vereceğim
1- Ehl-İ Sünnet Ve’l-Cemaatin Menhec Esasları; Kur’ân, Sahih Sünnet Ve
Salih Selefin Anlayışı İle Kayıtlıdır.
Bundan dolayı bu esaslara aykırı olan hiçbir görüş Ehl-i
Sünnet’e nispet edilemez.
2- Kur’ân, Sünnet Ve Salih Selefin Anlayışı Esaslarına Göre, Ulu’l-Emre
İtaat Hiçbir Zaman Mutlak Değildir!
Bu konuda Kur’ân’dan delillerden birisi olan Nisa 59. Ayetinde
şöyle buyrulur:
يَا
أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ
مِنْكُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ
كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ذٰلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا
“Ey iman edenler, Allah’a itaat edin, Rasûl’e itaat edin
ve sizden olan emir sahiplerine de. Bir şey hakkında çekişirseniz, Allah’a ve
ahiret gününe iman ediyorsanız, onu Allah’a ve Rasûl’e götürün. İşte bu daha
hayırlı ve sonuç bakımından daha güzeldir.” (Nisa 59)
Bu ayette Allah’a ve rasule itaat mutlak bir şekilde
emredilirken, “itaat edin” lafzı tekrar edilmiş, lakin ulu’l-emre itaat için bu
lafız tekrar edilmeyip, “ve” bağlacıyla belirtilmiştir. Bu da, ulu’l-emre
itaatin, Allah’a ve rasulüne itaate uygun olması şartıyla kayıtlandığını
gösterir. Ayrıca ikinci bir şart daha zikredilmiştir ki, bu da ulu’l-emrin “sizden
olan” yani müslümanlardan olan kimselerden olması şartıdır. Bugün yeryüzünde devlet
yöneticisi olarak böyle bir ulu’l-emrin varlığı bilinmemektedir. Zira Plandemi
döneminde bütün yöneticiler İslam dininden çıkmışlardır. Tekrar İslam dinine
rücu ettiklerine dair beyanları olmadığı gibi, “İklim değişikliği” adı altında
tezgahlanan Deccal propagandasına hizmete devam etmektedirler! Öncesinde
münafık da olsalar İslam’a mensup idiler. Münafıkların ise bizden sayılıp
sayılmayacakları hususu da tartışmaya açıktır.
Ulu’l-emr kapsamına giren alimler, ebeveynler, iş yeri
amirleri, kadına göre kocası gibi devlet yöneticisi dışında kalan yetki
sahipleri hakkında da bu iki şart çerçevesinde itaat bağlayıcıdır. Yani bu
sorumluların “bizden olması” ve Kur’an ile sünnete aykırı olmayan konularda
itaat edilmesi.
Bu konuda sünnette varid olsan birçok delillerden birisi şu
şekildedir: İbn Ömer radıyallahu anhuma’dan: Nebî sallallahu aleyhi ve sellem
şöyle buyurdu:
السَّمْعُ وَالطَّاعَةُ حَقٌّ مَا لَمْ يُؤْمَرْ
بِالْمَعْصِيَةِ فَإِذَا أُمِرَ بِمَعْصِيَةٍ فَلاَ سَمْعَ وَلاَ طَاعَةَ
“Müslüman kişinin günah ile emredilmediği
sürece itaat etmesi bir haktır. Günah ile emredildiğinde ise dinlemek de
yoktur, itaat de.”[1]
Ebu Said el-Hudri radıyallahu anh’den: Rasûlullah sallallahu
aleyhi ve sellem buyurdu ki:
مَنْ
أَمَرَكُمْ مِنْهُمْ بِمَعْصِيَةٍ فَلَا تُطِيعُوهُ
“Onlardan (idarecilerinizden) her kim size
Allah’a isyan olan bir şey emrederse ona itaat etmeyin!”[2]
Salih selefin uygulamasına gelince, Haccac b. Yusuf
es-Sekafî gibi zalim bir yönetici hakkında nasıl davrandıklarına dair şu
rivayet bir örnektir:
Ez-Zubeyr b. Adiy rahimehullah’tan:
أَتَيْنَا
أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ فَشَكَوْنَا إِلَيْهِ مَا نَلْقَى مِنَ الحَجَّاجِ فَقَالَ اصْبِرُوا
فَإِنَّهُ لاَ يَأْتِي عَلَيْكُمْ زَمَانٌ إِلَّا الَّذِي بَعْدَهُ شَرٌّ مِنْهُ حَتَّى
تَلْقَوْا رَبَّكُمْ سَمِعْتُهُ مِنْ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
“Enes b. Malik radiyallahu anh’e gittik ve ona Haccac’dan gördükleri
zulmü şikâyet ettik. Dedi ki: “Sabredin! Zira rabbinizle karşılaşmanıza kadar
üzerinize hiçbir zaman gelmez ki sonraki daha şerli olmasın. Ben bunu Nebiniz
sallallahu aleyhi ve sellem’den işittim.”[3]
Hasen el-Basrî
rahimehullah dedi ki:
لَوْ
أَنَّ النَّاسَ إِذَا ابْتُلُوا مِنْ قِبَلِ سُلْطَانِهِمْ بِشَيْءٍ دَعُوا
اللَّهَ أَوْشَكَ اللَّهُ أَنْ يَرْفَعَ عَنْهُمْ وَلَكِنَّهُمْ فَزِعُوا إِلَى
السَّيْفِ فُوُكِلُوا إِلَيْهِ وَاللَّهِ مَا جَاءُوا بِيَوْمٍ خَيْرٍ قَطُّ ثُمَّ
قَرَأَ وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ الْحُسْنَى عَلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ بِمَا
صَبَرُوا وَدَمَّرْنَا مَا كَانَ يَصْنَعُ فِرْعَوْنُ وَقَوْمُهُ وَمَا كَانُوا
يَعْرِشُونَ
“İnsanlar
yöneticileri tarafından bir şeyle ibtila edilirlerse Allah’a dua ettikleri zaman
Allah’ın bu belayı kaldırması yakındır. Lakin onlar kılıca sarılırlarsa kendi
hallerine bırakılırlar. Vallahi onlar asla hayır görmezler.” Sonra şu
ayeti okudu: "Rabbinin İsrailoğullarına olan
o güzel vaadi sabrettikleri için tamamlandı. Firavun ve kavminin yapmakta
olduklarını ve yükselttiklerini harap ettik” (A'raf 137)[4]
3- Bizden Olan Yöneticiler,
Dinle İlgili Konularda Değil De, Şahsî/Dünyevî Haklarımız Konusunda Haksızlık
Yaparlarsa İtaat Etmemiz Emredilmiştir:
Huzeyfe radiyallahu anh’den: “Nebî sallallahu aleyhi ve sellem şöyle
buyurdu:
يَكُونُ
بَعْدِي أَئِمَّةٌ لَا يَهْتَدُونَ بِهُدَايَ وَلَا يَسْتَنُّونَ بِسُنَّتِي
وَسَيَقُومُ فِيهِمْ رِجَالٌ قُلُوبُهُمْ قُلُوبُ الشَّيَاطِينِ فِي جُثْمَانِ
إِنْسٍ فقال حذيفة رضي الله عنه كَيْفَ أَصْنَعُ يَا رَسُولَ اللهِ إِنْ
أَدْرَكْتُ ذَلِكَ؟ فقال تَسْمَعُ وَتُطِيعُ لِلأَمِيرِ وَإِنْ ضُرِبَ ظَهْرُكَ
وَأُخِذَ مَالُكَ فَاسْمَعْ وَأَطِعْ
“Benden sonra hidayetime uymayan ve sünnetimi takip etmeyen
idareciler olacak. Aralarında kalpleri şeytanların kalpleri gibi, cisimleri ise
insan cismi olan kimseler olacaktır.” Huzeyfe radiyallahu anh dedi ki: “Ey
Allah’ın rasulü! Onlara yetişirsem ne yapayım?” Buyurdu ki:
“Dinler ve itaat edersin. Yönetici sırtına vurup malını alsa bile
dinle ve itaat et.”[5]
Bu hadiste kalpleri şeytanların kalpleri gibi olan zalim yöneticiler
karşısında, dünyevî hakların talebi için onlara ayaklanılmaması, sabredip itaat
edilmesi tavsiyesi vardır.
İbn Mes’ud radiyallahu anh’den: “Nebî sallallahu aleyhi ve
sellem şöyle buyurmuştur:
إِنَّهَا
سَتَكُونُ بَعْدِى أَثَرَةٌ وَأُمُورٌ تُنْكِرُونَهَا فقال الصحابة يَا رَسُولَ
اللَّهِ كَيْفَ تَأْمُرُ مَنْ أَدْرَكَ مِنَّا ذَلِكَ؟ فقال صلى الله عليه وسلم
تُؤَدُّونَ الْحَقَّ الَّذِى عَلَيْكُمْ وَتَسْأَلُونَ اللَّهَ الَّذِى لَكُمْ
“Muhakkak ki benden sonra kayırmacılık ve karşı çıktığınız işler
olacaktır.” Sahabe dedi ki: “Ey Allah’ın rasulü! Bu duruma yetişirsek bize ne emredersin?” Buyurdu
ki:
“Onların sizin üzerinizdeki haklarını eda edin. Kendi haklarınızı ise
Allah’tan isteyin.”[6]
Bu hadiste kayırmacılık yapan ve münker bir takım uygulamaları
olan yöneticilerin olacağı haber verilmekte, halkın ise kendi (dünyevî/şahsî)
haklarını Allah’tan isteyerek sabretmesi emredilmektedir. Bu hadisin ravisi
olan İbn Mes’ud radıyallahu anh’ın rivayet ettiği diğer bir hadiste ise şöyle
buyrulur:
Abdullah b. Mes’ûd radıyallahu anh’den: Nebî sallallahu
aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:
سَيَكُونُ
بَعْدِي أُمَرَاءُ يُؤَخِّرُونَ الصَّلَاةَ عَنْ مَوَاقِيتِهَا فَيُحْدِثُونَ
الْبِدْعَةَ قَالَ ابْنُ مَسْعُودٍ فَكَيْفَ أَصْنَعُ إِنْ أَدْرَكْتُهُمْ قَالَ
سَأَلَنِي ابْنُ أُمِّ عَبْدٍ كَيْفَ يَصْنَعُ لَا طَاعَةَ لِمَنْ عَصَى اللَّهَ
“Benden
sonra namazları vaktinden geçiren ve bid’at çıkaran idareciler olacak.” İbn
Mes’ud radiyallahu anh dedi ki: “Onlara yetişirsem nasıl yapayım?” Rasûlullah
sallallahu aleyhi ve sellem buyurdu ki:
“Nasıl
yapacağını bana mı soruyorsun ey Ummi Abd’in oğlu! Allah’a isyan edene itaat
yoktur”[7]
Bu hadis, yöneticilerin dinle ilgili olarak
Kur’an ve sünnete aykırı tasarruflarında itaat edilemeyeceğini ifade
etmektedir.
4- Yöneticilerin Küfür Olan
Emirlerinde İtaat Etmek Küfürdür
Ubâde b. es-Sâmit radıyallahu anh’den:
دَعَانَا
النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَايَعْنَاهُ فِيمَا
أَخَذَ عَلَيْنَا أَنْ بَايَعَنَا عَلَى السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ فِي مَنْشَطِنَا
وَمَكْرَهِنَا وَعُسْرِنَا وَيُسْرِنَا وَأَثَرَةً عَلَيْنَا وَأَنْ لاَ نُنَازِعَ
الأَمْرَ أَهْلَهُ إِلَّا أَنْ تَرَوْا كُفْرًا بَوَاحًا عِنْدَكُمْ مِنَ اللَّهِ
فِيهِ بُرْهَانٌ
“Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem bizi çağırdı ve O’na biat ettik.
Bizden biat için aldığı sözler arasında; dinçlik ve isteksizlik zamanlarımızda,
zorlukta ve kolaylıkta ve bizim aleyhimizde kayırmacılık yapıldığında dahi
dinleyip itaat etmemiz, yöneticilerle çekişmememiz de vardı. Ancak katınızda
Allah’tan bir burhan bulunan apaçık bir küfür görmeniz hali bundan hariçtir.”[8]
Bu hadiste açıkça belirtildiği gibi, Allah’tan bir burhan
bulunan apaçık bir küfür görmemiz hali istisna edilmiştir. Plandemi zamanında Cemaatle
namazların ve namazlarda safları birleştirmenin yasaklanması Allah’tan bir burhan
bulunan apaçık bir küfürdür.
Nitekim bu hadiste geçen “Allah’tan bir burhan bulunan
apaçık küfür” diğer hadiste namazın ikame edilmemesi olarak açıklanmaktadır:
Avf b. Mâlik radıyallahu anh’den: Rasulullah sallallahu
aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:
خِيَارُ
أَئِمَّتِكُمُ الَّذِينَ تُحِبُّونَهُمْ وَيُحِبُّونَكُمْ وَيُصَلُّونَ عَلَيْكُمْ
وَتُصَلُّونَ عَلَيْهِمْ وَشِرَارُ أَئِمَّتِكُمُ الَّذِينَ تُبْغِضُونَهُمْ
وَيُبْغِضُونَكُمْ وَتَلْعَنُونَهُمْ وَيَلْعَنُونَكُمْ قِيلَ يَا رَسُولَ اللهِ أَفَلَا
نُنَابِذُهُمْ بِالسَّيْفِ؟ فَقَالَ لَا مَا أَقَامُوا فِيكُمُ الصَّلَاةَ وَإِذَا
رَأَيْتُمْ مِنْ وُلَاتِكُمْ شَيْئًا تَكْرَهُونَهُ فَاكْرَهُوا عَمَلَهُ وَلَا
تَنْزِعُوا يَدًا مِنْ طَاعَةٍ
“Yöneticilerinizin hayırlıları sizin kendilerini
sevdiğiniz ve sizi seven, onlara dua ettiğiniz ve size dua eden yöneticilerdir.
Yöneticileriniz şerlileri ise kendilerine buğz ettiğiniz ve size buğz eden,
kendilerine lanet ettiğiniz ve size lanet eden yöneticilerdir.” Denildi ki:
“Ey Allah’ın rasulü! Onlara kılıçla karşı çıkmayalım mı?” Rasulullah sallallahu
aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:
“Aranızda namazı ikame ettikleri sürece hayır!
Yöneticilerinizde hoşlanmadığınız bir şey gördüğünüzde, amelini çirkin görün
fakat itaatten büsbütün el çekmeyin.”[9]
Cemaatle namazların ve safların birleştirilmesinin yasaklanması
gibi apaçık küfür olan bir konuda yönetcilere itaat etmek de apaçık bir
küfürdür!
Muaz b. Cebel
radıyallahu anh’den: Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:
خُذُوا
الْعَطَاءَ مَا دَامَ عَطَاءً فَإِذَا صَارَ رِشْوَةً عَلَى الدِّينِ فَلَا تَأْخُذُوهُ
وَلَسْتُمْ بِتَارِكِيهِ يَمْنَعُكُمُ الْفَقْرُ وَالْحَاجَةُ أَلَا إِنَّ رَحَى بَنِي
مَرَحٍ قَدْ دَارَتْ وَقَدْ قُتِلَ بَنُو مَرَحٍ أَلَا إِنَّ رَحَى الْإِسْلَامِ دَائِرَةٌ
فَدُورُوا مَعَ الْكِتَابِ حَيْثُ دَارَ أَلَا إِنَّ الْكِتَابَ وَالسُّلْطَانَ سَيَفْتَرِقَانِ
فَلَا تُفَارِقُوا الْكِتَابَ أَلَا إِنَّهُ سَيَكُونُ أُمَرَاءُ يَقْضُونَ لَكُمْ
فَإِنْ أَطَعْتُمُوهُمْ أَضَلُّوكُمْ وَإِنْ عَصَيْتُمُوهُمْ قَتَلُوكُمْ قَالَ يَا
رَسُولَ اللَّهِ فَكَيْفَ نَصْنَعُ؟ قَالَ كَمَا صَنَعَ أَصْحَابُ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ
نُشِرُوا بِالْمَنَاشِيرِ وَحُمِلُوا عَلَى الْخَشَبِ مَوْتٌ فِي طَاعَةٍ خَيْرٌ مِنْ
حَيَاةٍ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ
“Bağışı sadece bir bağış olarak kaldığı
sürece alın. Ama dinden dolayı verilen bir rüşvet haline geldiği zaman almayın! Ama siz bunu bırakamazsınız. Çünkü ihtiyaç
ve fakirlik sizi almamaktan alıkoyar. Dikkat edin Merah oğullarının çarkı dönmüştür.
Merah oğulları katledildiler. Dikkat edin! İslam’ın çarkı da döner. Nereye
dönerse siz Kitab ile beraber dönün. Dikkat edin! Kur’ân ile yönetim
birbirinden ayrılacaktır. Sizler Kitaptan ayrılmayın. Dikkat edin! Sizin için
hükümde bulunacak idareciler olacak. Eğer onlara itaat ederseniz sizi
saptırırlar. Karşı çıkarsanız sizi öldürürler.” Dediler ki: “Ey Allah’ın rasulü! O zamana
ulaşırsak ne yapalım?” Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:
“İsa b. Meryem (aleyhime's-selâm)’ın
ashabının yaptığı gibi yapın. Onlar testere ile biçildiler, darağaçlarına
çekildiler. Allah Azze ve Celle’ye itaat üzere ölmek, O’na isyan üzere
yaşamaktan iyidir.”[10]
Bu hadiste Kur’ân ile yönetimin ayrıldığı, yani
yöneticilerin küfrü emrettikleri zaman ölüm ve işkencelere katlanmak pahasına
küfürde itaat etmemek tavsiye edilmektedir.
Plandemi döneminin küfürlerini onayladığı halde bazı
kimselerin namaz kılıyor olmaları, onların müslüman olduğunu göstermez.
Abdullah b. Mes’ud
radıyallahu anh’den:
أَوَّلُ مَا تَفْقِدُونَ مِنْ دِينِكُمُ الْأَمَانَةُ
وَآخِرُ مَا يَبْقَى الصَّلَاةُ وَلَيُصَلِّيَنَّ قَوْمٌ لَا دِينَ لَهُمْ
“Dininizden ilk
kaybedeceğiniz şey emanettir. Dinden son kalan şey ise namaz olacak, dini
olmayan bir topluluk namaz kılacaktır.”[11]
5- Zalim ve Fasık Yöneticilere Sabretmek Başka, Onlara Destek Olmak ve
Yardım Etmek Başkadır!
Cabir b. Abdillah radıyallahu anhuma’dan: Rasulullah sallallahu
aleyhi ve sellem Ka’b b. Ucra radıyallahu anh’e dedi ki:
أَعَاذَكَ
اللَّهُ يَا كَعْبُ بْنَ عُجْرَةَ مِنْ إِمَارَةِ السُّفَهَاءِ قَالَ وَمَا
إِمَارَةُ السُّفَهَاءِ؟ قَالَ أُمَرَاءُ يَكُونُونَ بَعْدِي لَا يَهْدُونَ
بِهَدْيِي وَلَا يَسْتَنُّونَ بِسُنَّتِي فَمَنْ صَدَّقَهُمْ بِكَذِبِهِمْ
وَأَعَانَهُمْ عَلَى ظُلْمِهِمْ فَأُولَئِكَ لَيْسُوا مِنِّي وَلَسْتُ مِنْهُمْ
وَلَا يَرِدُونَ عَلَى حَوْضِي وَمَنْ لَمْ يُصَدِّقْهُمْ بِكَذِبِهِمْ وَلَمْ
يُعِنْهُمْ عَلَى ظُلْمِهِمْ فَأُولَئِكَ مِنِّي وَأَنَا مِنْهُمْ وَسَيَرِدُونَ
عَلَى حَوْضِي يَا كَعْبُ بْنَ عُجْرَةَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ لَحْمٌ نَبَتَ
مِنْ سُحْتٍ أَبَدًا النَّارُ أَوْلَى بِهِ يَا
كَعْبُ بْنَ عُجْرَةَ النَّاسُ غَادِيَانِ فَمُبْتَاعٌ نَفْسَهُ فَمُعْتِقُهَا
أَوْ بَائِعُهَا فَمُوبِقُهَا
“Ey Ka’b b. Ucra! Ben seni sefihlerin idareciliğinden Allah’a
sığındırırım.” Ka’b radiyallahu anh: “Sefihlerin idareciliği nedir?” dedi.
Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem buyurdu ki:
“Benden sonra gelecek bazı idarecilerdir. Benim hidayetime uymazlar
ve sünnetlerime tabi olmazlar. Onların yalanlarını tasdik eden ve zulümlerinde
onlara yardım eden benden değildir, ben de ondan değilim. O havzıma gelemez.
Kim onların yalanlarını tasdiklemez ve onlara zulümlerinde yardım etmezse
onlar bendendir, ben de onlardanım. Onlar havzıma geleceklerdir. Ey Ka’b b.
Ucra! Haramdan beslenmiş bir beden cennete asla gitmeyecektir, cehennem ona
daha layıktır. Ey Ka’b b. Ucra! İnsanlar sabah çıktıklarında canını ya
kendilerini azat edecek olana ya da cezalandıracak olana satarlar.”[12]
Ebu Said ve Ebu Hureyre radıyallahu anhuma’dan: Rasûlullah
sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:
لَيَأْتِيَنَّ
عَلَيْكُمْ أُمَرَاءُ يُقَرِّبُونَ شِرَارَ النَّاسِ وَيُؤَخِّرُونَ الصَّلَاةَ عَنْ
مَوَاقِيتِهَا فَمَنْ أَدْرَكَ ذَلِكَ مِنْكُمْ فَلَا يَكُونَنَّ عَرِيفًا وَلَا شُرَطِيًّا
وَلَا جَابِيًا وَلَا خَازِنًا
“İnsanlar üzerine bir zaman gelecek, sefihler yöneticileri olacak,
insanların şerlilerini öne geçirecekler ve hayırlılarını geri bırakacaklar.
Namazları da vakitlerinden geciktirecekler. İçinizden kim buna yetişirse arîf
(milletvekili) olmasın, şurtî (polis, asker, zabıta vb.) olmasın, vergi
tahsildarı olmasın ve muhasebeci olmasın.”[13]
6- Günümüzdeki Yöneticiler Bizden Olmayan Kimseler Olduklarına Göre Nasıl
Hareket Edilmesi Gerekir
Günümüzde müslümanlar, kendilerinden olmayan yöneticilere muhatap
olmakla beraber, vatandaşlık bağıyla bağlı oldukları devletlerin kanunlarından
Kur’ân ve Sünnete aykırı olmayan ve dünyevî haklara zulüm içeren kurallarına
itaat ve sabrederler, dinle ilgili olup Kur’ân ve sünnete aykırı olan kurallarına
ise asla itaat etmezler.
Örnek vermek gerekirse, müslümanlardan alınan vergiler
haksız vergilerdir. Bu konudaki zulmü asla ayaklanma vesilesi yapmamalıdırlar.
Mümkünse kendilerinden haksız olarak alınan vergilerden, kendilerini daha kötü
duruma düşürmeyecek şekilde kaçma/hile yolunu bulabilirlerse bunu yapmalarında
dinen hiçbir sakınca yoktur. Ama dinle ilgili bâtıl uygulamalarında hiçbir
şekilde itaat edilmez. Mesela Ramazan ve Kurban bayramı günlerini tayin
konusunda hilal rü’yetine değil de astronomik hesaplara dayanmaları konusunda asla
itaat edilmez. Hastalık bulaşacağı hurafesini öne sürerek cemaatle namazları
yasaklamaları, maske takmayı emretmeleri gibi konularda da asla itaat edilmez. Kişinin
dinini korunmak için canından, malından feda etmesi gerekir.
Ali radiyallahu anh’den: “Rasûlullah sallallahu aleyhi ve
sellem şöyle buyurdu:
الْأَئِمَّةُ
مِنْ قُرَيْشٍ أَبْرَارُهَا أُمَرَاءُ أَبْرَارِهَا وَفُجَّارُهَا أُمَرَاءُ فُجَّارِهَا
وَلِكُلٍّ حَقٌّ فَآتُوا كُلَّ ذِي حَقٍّ حَقَّهُ وَإِنْ أُمِّرَ عَلَيْكُمْ عَبْدٌ
حَبَشِيٌّ مُجَدَّعٌ فَاسْمَعُوا لَهُ وَأَطِيعُوا مَا لَمْ يُخَيِّرْ أَحَدَكُمْ بَيْنَ
إِسْلَامِهِ وَبَيْنَ ضَرْبِ عُنُقِهِ فَإِنْ خُيِّرَ بَيْنَ إِسْلَامِهِ وَبَيْنَ
ضَرْبِ عُنُقِهِ فَلْيَمْدُدْ عُنُقَهُ ثَكِلَتْهُ أُمُّهُ فَلَا دُنْيَا وَلَا آخِرَةَ
بَعْدَ ذَهَابِ إِسْلَامِهِ (دِينِهِ)
“İmamlar Kureyş’tendir. İyileri, iyilerinin imamıdır. Günahkârları
günahkârlarının imamıdır. Her birinin hakkı vardır. Her hak sahibine hakkını
verin. Başınıza kolu kesik Habeş’li bir köle dahi emir olsa, sizden birinizi
İslâm’ı ile boynunun vurulması arasında tercihte bırakmadığı sürece onu
dinleyip itaat edin. Eğer İslam’ı ile boynunun vurulması arasında tercihte
bırakırsa boynunu uzatsın. Zira İslam’ı (dini) gittikten sonra onun için ne
dünyası kalır ne âhireti.”[14]
Suveyd b. Gafele
rahimehullah’tan: “Ömer radiyallahu anh bana dedi ki:
يَا
أَبَا أُمَيَّةَ إِنِّي لاَ أَدْرِي لَعَلِّي لاَ أَلْقَاك بَعْدَ عَامِي هَذَا
فَاسْمَعْ وَأَطِعْ وَإِنْ أُمِّرَ عَلَيْك عَبْدٌ حَبَشِيٌّ مُجْدَعٌ إِنْ
ضَرَبَك فَاصْبِرْ وَإِنْ حَرَمَك فَاصْبِرْ وَإِنْ أَرَادَ أَمْرًا يَنْتَقِصُ
دِينَك فَقُلْ سَمْعٌ وَطَاعَةٌ دَمِي دُونَ دِينِي فَلاَ تُفَارِقَ الْجَمَاعَةَ
“Ey Ebâ Umeyye! Ben şu yılımdan sonra belki de
seninle karşılaşmam. Başına toy bir habeşli köle dahi yönetici olsa dinle ve
itaat et. Seni darb etse de sabret. Seni mahrum etse de sabret. Eğer dinini
eksiltmeyi kastederse de ki: “Dinlemek ve itaat dinim hakkında değil, canım
hakkındadır.” Sakın cemaatten ayrılma.”[15]
7- Zalim Yöneticinin Kişinin Malına veya Ailesine Haksız Olarak El Koyması
Hali
Soruda, Ehl-i Sünnet
menhecine muhalif olanların şu argümanı nakledilmişti: “Siz emire itaati bu
şekilde mutlaklaştırırsanız, o zaman zâlim yönetici gelip sizin namusunuz olan
eşinizi veya kızınızı elinizden alsa, buna da mı 'itaat edeceksiniz'
diyeceksiniz? Bu nasıl bir zillettir?”
Emire itaatin mutlak
olmadığı yukarıda açıklandı. Zalim yöneticinin kişinin eşine veya kızına musallat
olması haline gelince, kişi bu zulme gücü oranında karşı çıkmakla mes’uldür.
Umm Seleme radiyallahu
anha’dan:
أَنَّ نَبِيَّ
اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَا هُوَ يَوْمًا قَائِلٌ فِي
بَيْتِهَا وَعِنْدَهُ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِهِ يَتَحَدَّثُونَ إِذْ جَاءَ رَجُلٌ
فَقَالَ يَا رَسُولَ اللهِ كَمْ صَدَقَةُ كَذَا وَكَذَا مِنَ التَّمْرِ؟ قَالَ
رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَذَا وَكَذَا قَالَ الرَّجُلُ
فَإِنَّ فُلَانًا تَعَدَّى عَلَيَّ فَأَخَذَ مِنِّي كَذَا وَكَذَا مِنَ التَّمْرِ
فَازْدَادَ صَاعًا فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
فَكَيْفَ إِذَا سَعَى عَلَيْكُمْ مَنْ يَتَعَدَّى عَلَيْكُمْ أَشَدَّ مِنْ هَذَا
التَّعَدِّي؟ فَخَاضَ الْقَوْمُ وَبَهَرَهُمُ الْحَدِيثُ حَتَّى قَالَ رَجُلٌ
مِنْهُمْ كَيْفَ يَا رَسُولَ اللهِ إِذَا كَانَ رَجُلٌ غَائِبٌ عَنْكَ فِي
إِبِلِهِ وَمَاشِيَتِهِ وَزَرْعِهِ فَأَدَّى زَكَاةَ مَالِهِ فَتَعَدَّى عَلَيْهِ
الْحَقُّ فَكَيْفَ يَصْنَعُ وَهُوَ غَائِبٌ عَنْكَ؟ فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى
اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَدَّى زَكَاةَ مَالِهِ طَيِّبَ النَّفْسِ بِهَا
يُرِيدُ بِهَا وَجْهَ اللهِ وَالدَّارَ الْآخِرَةِ فَلَمْ يُغِيبْ شَيْئًا مِنْ
مَالِهِ وَأَقَامَ الصَّلَاةَ ثُمَّ أَدَّى الزَّكَاةَ فَتَعَدَّى عَلَيْهِ فِي
الْحَقِّ فَأَخَذَ سِلَاحًا فَقَاتَلَ فَقُتِلَ فَهُوَ شَهِيدٌ
“Bir gün Nebî
sallallahu aleyhi ve sellem benim evimdeyken yanında ashabından biriyle
konuşuyordu. Birisi geldi ve: “Ey Allah’ın rasulü! Şu kadar hurmanın zekâtı ne
kadar?” diye sordu. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem:
“Şöyle ve şöyledir”
dedi. Adam dedi ki: “Fulan kimse bana haksızlık yaptı. Şu kadar hurmadan şöyle
ve şöyle aldı ve bir ölçek fazla aldı.” Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem
ona buyurdu ki:
“Peki ya size karşı
bundan daha şiddetli haksızlık yapanlar olduğunda nasıl davranırsınız?”
İnsanlar hararetli bir konuşmaya girince içlerinden biri dedi ki:“Ey Allah’ın
rasulü! Peki ya senden uzakta, senin olmadığın bir ortamda olup, develeri,
sürüleri, ekinleri olup da zekâtını veren, ancak bu konuda haksızlığa uğrayan
kimse ne yapacak?” Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem buyurdu ki:
“Malının zekâtını
gönül hoşluğuyla edâ eden, bununla Allah’ın vechini ve ahiret yurdunu dileyen,
malından bir şey gizlemeyen, namazını kılan, sonra zekâtını veren kimse,
kendisine haksızlık yapıldığı için silahını alsa ve savaşıp öldürülürse o
şehiddir.”[16]
Bu hadis, malı hakkında yöneticileri tarafından zulme uğrayan müslümanın, dinde
tahrif yaparak zulümle aldığı malı, dinde vacip olan zekat gibi lanse eden
yöneticilere karşı savaşmasının cevazını ifade etmektedir. Kişinin
mesuliyetinde bulunan aile fertlerini korumak için savaşması daha önceliklidir.
Lakin bu hadiste bahsedilen durum, böyle davranmanın vacip olmasını değil, caiz
olmasını ifade etmektedir.
Yöneticilerin küfür üzere eğitim verilen okullarına çocuklarını göndermesi
için halka dayatma yapması halinde de aynı durum söz konusudur. Bu konuda canı
pahasına mücadele etmek önceliklidir. Şayet buna gücü yoksa sorumluluk kendisinden kalkar, zulmün günahı, yapanın
üzerinde olur. Böyle bir durumda kişi, gücünün yetmediği bir isyana kalkışmamalıdır.
Nitekim İbrahim aleyhi's-selâm kıssasında buna bir numune vardır:
Ebu Hureyre radiyallahu anh’den: Rasûlullah sallallahu
aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:
لَمْ
يَكْذِبْ إِبْرَاهِيمُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ إِلَّا ثَلاَثَ كَذَبَاتٍ ثِنْتَيْنِ مِنْهُنَّ
فِي ذَاتِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ قَوْلُهُ {إِنِّي سَقِيمٌ} وَقَوْلُهُ {بَلْ فَعَلَهُ
كَبِيرُهُمْ هَذَا} وَقَالَ بَيْنَا هُوَ ذَاتَ يَوْمٍ وَسَارَةُ إِذْ أَتَى عَلَى
جَبَّارٍ مِنَ الجَبَابِرَةِ فَقِيلَ لَهُ إِنَّ هَا هُنَا رَجُلًا مَعَهُ امْرَأَةٌ
مِنْ أَحْسَنِ النَّاسِ فَأَرْسَلَ إِلَيْهِ فَسَأَلَهُ عَنْهَا فَقَالَ مَنْ هَذِهِ؟
قَالَ أُخْتِي فَأَتَى سَارَةَ قَالَ يَا سَارَةُ لَيْسَ عَلَى وَجْهِ الأَرْضِ مُؤْمِنٌ
غَيْرِي وَغَيْرَكِ وَإِنَّ هَذَا سَأَلَنِي فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّكِ أُخْتِي فَلاَ
تُكَذِّبِينِي فَأَرْسَلَ إِلَيْهَا فَلَمَّا دَخَلَتْ عَلَيْهِ ذَهَبَ يَتَنَاوَلُهَا
بِيَدِهِ فَأُخِذَ فَقَالَ ادْعِي اللَّهَ لِي وَلاَ أَضُرُّكِ فَدَعَتِ اللَّهَ فَأُطْلِقَ
ثُمَّ تَنَاوَلَهَا الثَّانِيَةَ فَأُخِذَ مِثْلَهَا أَوْ أَشَدَّ فَقَالَ ادْعِي اللَّهَ
لِي وَلاَ أَضُرُّكِ فَدَعَتْ فَأُطْلِقَ فَدَعَا بَعْضَ حَجَبَتِهِ فَقَالَ إِنَّكُمْ
لَمْ تَأْتُونِي بِإِنْسَانٍ إِنَّمَا أَتَيْتُمُونِي بِشَيْطَانٍ فَأَخْدَمَهَا هَاجَرَ
فَأَتَتْهُ وَهُوَ قَائِمٌ يُصَلِّي فَأَوْمَأَ بِيَدِهِ مَهْيَا قَالَتْ رَدَّ اللَّهُ
كَيْدَ الكَافِرِ أَوِ الفَاجِرِ فِي نَحْرِهِ وَأَخْدَمَ هَاجَرَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ
تِلْكَ أُمُّكُمْ يَا بَنِي مَاءِ السَّمَاءِ
“İbrahim
aleyhi's-selâm üç konu dışında asla yalan söylemiş değildir. Bunlardan ikisi
Allah Azze ve Celle’nin zatı içindir. Birisi; “Ben hastayım” (Saffat 89)
demesi, diğeri de: “Belki onu şu büyükleri yapmıştır” (Enbiya 63)
sözüdür. Bir tanesi de Sâre hakkındadır. İbrahim aleyhi's-selâm yanında Sâre
olduğu halde bir cebbarın memleketine gelmişti. Sâre insanların en
güzellerinden idi. İbrahim aleyhi's-selâm ona: “Bu cebbar senin benim karım
olduğunu bilirse, senin için bana galebe çalar. Eğer sana sorarsa kendinin kız
kardeşim olduğunu haber ver. Çünkü sen İslâm'da benim kız kardeşimsin. Zira
yeryüzünde senle benden başka Müslüman bilmiyorum” dedi. Cebbâr'ın memleketine
girdiler. Onun bir adamı Sâre'yi gördü ve Cebbar'a giderek: “Gerçekten senin
memleketine öyle bir kadın geldi ki, bu kadının senden başkasına âit olması
yakışık almaz” dedi. Cebbar hemen Sâre'ye adam göndererek onu getirtti. İbrahim
aleyhi's-selâm namaza kalktı. Sâre, Cebbâr'ın yanına girince Cebbar elini ona
uzatmaktan kendini alamadı. Fakat eli şiddetli bir şekilde yakalandı. Bunun
üzerine Cebbar ona: “Allah'a dua et de elimi bıraksın! Sana bir zarar
vermeyeceğim” dedi. O da bunu yaptı. Fakat Cebbar saldırısını tekrarladı ve eli
ilk defakinden daha şiddetli şekilde yakalandı. Cebbar, Sâre'ye yine aynı şeyi
söyledi. O da yaptı. Fakat Cebbar aynı hareketi tekrarladı ve eli, ilk ikiden
daha şiddetli şekilde yakalandı. Artık Cebbar: “Allah'a duâ et, benim elimi
salıversin. Allah şahidim olsun sana bir zarar vermeyeceğim” dedi. O da bunu yaptı
ve Cebbâr'ın eli salındı. Bu sefer Cebbar, Sâre'yi getiren adamı çağırarak:
“Sen bana ancak bir şeytan getirmişsin, bana insan getirmemişsin! Bunu
hemen memleketimden çıkar. Haceri de ona ver” dedi. Sâre yürüyerek döndü,
geldi. İbrahim aleyhi's-selâm onun geldiğini görünce ona: “Ne haber?” diye
sordu. Sâre: “Hayırdır, Allah facirin elini men etti. Bana da bir hizmetçi
ihsan etti” dedi.” Ebû Hureyre radiyallahu anh dedi ki: “Ey gökyüzü suyunun oğulları! İşte
anneniz bu kadındır.”[17]
Bu konulara
dair farklı münasebetlerle sitede defalarca yazılar yayınlamış olmama rağmen,
önemli olan bu konunun daha net anlaşılması için meselenin ana hatlarını delillerle
özetleysen bu açıklamayla sorunuza cevap vermem icap etti. Elbette konunun birçok detayları var, lakin anahatlarına işaret etmekle yetindim.
Allah her
konuda bizlere hakkı hak olarak bilmeyi ve ona tabi olmayı, bâtılı da bâtıl
olarak bilip ondan içtinap etmekle rızıklandırmasını dilerim. Velhamdulillahi rabbil
alemin.
[1]
Sahih. Buhârî (2955) Muslim (1839)
[2]
Muslim'in şartına göre sahih. Ebû
Ya'lâ (2/502) Ahmed (3/67) İbn Ebî Şeybe (7/736) İbn Hibbân (10/422) İbn Mâce
(2863) İbn Asakir Tarih (27/353, 41/194)
[3]
Sahih. Buhârî (7068)
[4]
Hasen maktu. İbn Ebî Hâtim
Tefsir (8897) İbn Sa’d Tabakat (9/165) Acurri eş-Şeria (62) Belazuri
Ensabu’l-Eşraf (8/309) Suyuti, el-İklil (s.131)
[5]
Sahih. Muslim (1847)
[6]
Sahih. Buhârî (3603) Muslim (1843)
[7]
Buhari’nin şartına göre sahih. Ebu
Muhammed el-Fakihi Fevaid (131) İbn Mâce (2865) Ahmed (1/400) Taberani (10/173)
Beyhaki (3/124) İbn Asakir Tarih (63/240)
[8]
Sahih. Buhârî (7055, 7056, 7200, 18) Muslim (1709)
[9]
Sahih. Muslim (1855)
[10]
Sahih ligayrihi. Taberani Mucemu’s-Sagir (749) Taberânî
Mu'cemu'l-Kebîr (20/90) Taberani Musnedu’ş-Şamiyyin (658) Hatib Tarih (3/398)
Ebu Nuaym Hilye (5/165) Şeceri Emali (2830) İbn Hacer Metalibu’l-Aliye (4416)
Ebu’l-A’la el-Hemedani Futya ve Cevabuha (6) Ravileri güvenilirdir. Ancak Yezid
b. Mersed, Muaz radıyallahu anh’den işitmemiştir. Hadisin şahitleri vardır.
* Zeyd b. Ali b. el-Huseyn rahimehullah’tan mürsel: Şeceri Emali (2761)
[11]
Hasen. Taberani (9/311)
Hâkim (4/549) Said b. Mansur Tefsir (97) Abdurrazzak (3/362) İbn Ebî Şeybe
(8/337) Hatib Tarih (12/79) İbn Batta el-İbane (5/365) Haraiti Mekarimu’l-Ahlak
(176) Hallal es-Sunne (1391) Nuaym b. Hammad el-Fiten (1685) İbn Ebi’d-Dunya
Mekarimu’l-Ahlak (267, 274) Beyhakî Şuab (2/356)
[12]
Muslim'in şartına göre sahih.
El-Hattabi el-Uzlet (224) Bezzar (Keşfu’l-Estar 1609) İbn Hibban (5/11, 10/372)
Hâkim (1/152, 3/546, 4/141, 469) Ahmed (3/321, 399) Taberani (19/142, 145, 146,
156, 161) Haris b. Ebi Usame Musned (618) Ma’mer b. Raşid Cami (1330) Begavi
Şerhu’s-Sunne (2029) Begavi Mu’cem (2833) Abd b. Humeyd (1138) Tahavi Şerhu
Muşkili’l-Asar (1345) el-Esbehani et-Tergib (2106) Ebû Nuaym Hilyetu'l-Evliyâ
(8/247) Mukbil b. Hadi Sahihu’l-Musned (1092)
[13]
Muslim'in şartına göre sahih. İbn Hibban (10/446) Ebu
Ya’la (2/362) Hadisin isnadındaki Abdurrahman b. Mes’ud; Abdurrahman b. Bişr b.
Mes’ud’dur ve Muslim’in ricalindendir.
[14]
Hasen. Taberânî Mu'cemu's-Sagir (425)
Taberânî Mu'cemu'l-Evsat (3521) Hâkim (4/85) Ziyau’l-Makdisi el-Muhtare (2/73)
İbn Ebî Şeybe (7/737) İbnu’l-A’rabi Mu’cem (2320) Ebû Nuaym Hilyetu'l-Evliyâ
(7/242) el-Hallal es-Sunne (63) el-Muhrevaniyyat (100) Ebu Amr ed-Dani
Sunenu’l-Varide Fi’l-Fiten (203) Rafii et-Tedvin (2/422) el-Elbani
İrvau’l-Galil (2/298)
[15]
Muslim'in şartına göre sahih. İbn Ebi Şeybe, el-Musannef (7/737)
[16]
Sahih. Taberânî
Mu'cemu'l-Kebîr (23/287) İbn Huzeyme (2336) İbn Hibbân (7/465) Hâkim (1/562)
Ahmed (6/301) Beyhakî (4/137) el-Elbani es-Sahiha (2655)
[17]
Sahih. Buhârî (3358, 2217) Muslim
(2371)