Büyük Şirkte Cehalet Mazereti ve Dünya Hükmü Konusu

 Soru: Hocam Öncelikle Esselamu Aleykum. Muasır Alimlerin Büyük Şirk de Cehalet Mevzusuna İlişkin itikadlarını zahir edebilir misiniz keza günümüzde birçok kişi şeyhlerden örneğin ibn baz’dan,ibn useymin’den el fewzandan sözler zikr edip cehaletin dünya ahkamında mazeret olmadığını şirk fiilinden bulunanların ise bu ahkamda muayyen olarak müşrik olarak nitelendirileceğini öne sürüyorlar bu mevzusunun aslı nedir bir açıklık getirirseniz sevinirim.

Cevap:

Aleykum selam ve rahmetullah

Büyük şirk konusunda adı geçen âlimlerin, şirk fiilinde bulunanlara ahiretteki hükümleri olarak değil de, dünya hükümleri bakımından muayyen olarak müşrik denebileceği şeklinde fetvaları olmuştur ve bu büyük bir hatadır!

Hidayetin tamamı Allah ve rasulüne uymaktadır, insanların sözleri ise kim olursa olsunlar, kitap ve sünnete muvafık olmadıkça kabul edilmezler. Neredeyse hiçbir imam, hiçbir alim bilmiyorum ki ister akidevî konuda, ister amelî konuda olsun, azim yanlış veya hataları olmasın. İmam Malik, Şafii, Ahmed b. Hanbel, Sufyan es-Sevri, İbn Uyeyne, Sevr b. Yezid, el-Evzai, Davud b. Ali ez-Zahiri, İbn Hazm, İbn Teymiyye, İbn Kayyım gibi – Allah onlara rahmet etsin – ehl-i sünnetin büyük imamlarının da akidevî ya da amelî meselelerde ciddî hataları olmuştur. Fakat bu imamlar kendilerine menhec olarak Kur’ân ve sünneti asıl kabul eden kimseler oldukları için hataları görmezden gelinir ve bu hatalarına uyulmaz. Vasıl b. Atâ, Ebu Hanife, Cehm b. Safvan,  Ma’bed el-Cuhenî, Maturidi, Fahruddin er-Razi gibileri ise menheclerinde sünnete mukabil re’y ve kelam ekollerini benimsedikleri için, bazı konularda sünnete muvafık olsalar dahi bid’at ehlinden sayılırlar.

Avam ya da âlim, iman eden herkese vacip olan Allah’a ve rasulüne itaat etmeleri, yani Kur’ân ve sünneti öğrenip, onun hükümlerine göre amel etmeleri, hidayeti başka bir şeyde aramamalarıdır. Bunu menhec olarak asıl belirledikten sonra alimlerden istifade edilir ve alimlerin sözleri Kur’ân ve sünnete arz edilerek ancak kabul edilir. Fakat bozuk menhec sahipleri önce kendilerine alim veya hoca belirliyor, sonra Kur’an ve sünnet naslarını bu hocalara arz ediyorlar!

Bu yüzdendir ki dünyadaki müslümanların kahir ekseriyetinin kafirlere dönüştüğü Korona Plandemi senaryosunda şeyh Fevzan da bu küfrü onaylayan fetvalar verenlerden biri olmuştur ve onun bu küfürden rücu ettiğine dair hala bir şey işitmedim! Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem’in hedyini ve apaçık nasları terk edip, Fevzan’ı ve benzerlerini taklid eden birçok kimse de bu küfre iştirak etmişlerdir! Şayet kendilerine âlimleri taklidi değil de, Kur’ân ve sünneti asıl menhec edinmiş olsalardı, bu küfre düşmezlerdi!

Bu önemli girişten sonra, büyük şirkte cehaletin dünya hükümlerinde mazeret olması meselesine gelelim. Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem’in hedyi ve sünnetine baktığımızda bir müslümanı küfürle veya şirk ile itham etmenin büyük tehlikesi açıkça ifade edilmektedir ve bu naslarda dünya hükmü – ahiret hükmü diye bir ayrım yoktur. Hatta müslümanı tekfirden sakındıran naslar tedebbür edilirse, dünya hükmü bakımından zahiren müslüman olan bir kimsenin tekfir edilmesinden sakındırıldığı açıkça ortaya çıkar.

“Zahiren müslüman” sözüme dikkat edin! Çünkü zahirlerinde İslam’a dair hiçbir alamet taşımayan, sakalı olmayan, sarık sarmayan, namaz kılmayan, pantolon giyen, yahut kadın ise başı açık gezen ve kelime-i şehadetine şahit olmadığımız kimselere dünya hükmü bakımından müslüman diyemeyiz! Ahiretteki hükümlerini ise Allah’a bırakırız. Bu sayılanların kalplerinde iman bulunabilir ve kendilerini azaptan kurtaracak mazeretleri bulunabilir. Ama bu mazeretlere bizler değil, ahirette Allah hükmedecektir. Çünkü bizler kalplerde olanı bilemeyiz, kalıplarda olanı biliriz ve ona göre hükmederiz.

Buna mukabil, İslam’ı izhar eden, sakal bırakan, sarık saran, namaz kılan, kadınsa başını örten kimseler hakkında da ahiretlerine değil, dünyalarına hükmederek müslüman olduğunu biliriz. Halbuki bu sıfatta olan kimselerin birçoğunda nifak da bulunur. Kalplerini bilemeyeceğimiz için yine kalıplarına bakar ve ona göre hükmederiz. Lakin günümüzde “modern tesettür” adını verdikleri, İslamî tesettürle alakası olmayan giyim şekline girmiş bütün kadınların – istisnasız olarak – münafık olduklarına da şehadet ederiz. Çünkü Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem bize bunu böylece bildirmiştir. Münafık ise, dünya hükümleri bakımından müslümanlarla aynı haklara sahip olan, ahirette ise kâfirlerden bile daha aşağılık tutulacak kimselerdir.

Soruda adı geçen alimlerin fetvalarını taklid edenler ise özellikle kabirlerden yardım istemeleri sebebiyle sufileri tekfir etmeyi şart koşmaktadırlar! Günümüzde bazı zıvanadan çıkmış, İslamî kuralları tamamen terk etmiş bozuk tarikatleri istisna edersek, sufilerde genel olarak zahirlerinde İslam alametleri vardır. İslam şeriatinin zahir kuralları ile amel ederler, Kur'an ve sünnetin delaletini kabul ederler. Bununla beraber ölülerle tevessül ve istigase gibi şirke varan te’villeri ile bilinmektedirler. Bunun sebebi de, yukarıda bahsettiğim aynı menhec bozukluğudur! Onların şeyhlerini taklid etmeleridir. Bu kimseler zahirlerinde İslam alametlerini ortaya koymuşken kendilerine nebevi hadis diyerek sunulmuş hurafelerden veya sahih hadislere bâtıl te’vil sunulmuş olması sebebiyle şirke varan fiillerde bulunmalarından dolayı müşrik olduklarını yahut kafir olduklarını söylemek, Harici metodu değil de nedir? Zira onlar Rasule tabi oldukları zannıyla bu fiillerde bulunmaktadırlar. Elbette bu hata şiddetle reddedilir, zanları onlara fayda sağlamaz, lakin bu konuda yetkili İslam kadısı tarafından hüccet ikamesi gerçekleştirilmeden tekfir etmek başka bir sapmadır!

Tekfirin manilerinden olduğuna dair zikredilen deliller şüphesiz bu kimseler için de gözönünde bulundurulması gereken delillerdir. Mesela Musa aleyhi's-selâm kavminde gördüğü bir sapmaya öfkelenerek vahyin yazılı olduğu levhaları yere atmıştı. Şimdi soruda bahsedilen kimseler: “Biz Musa aleyhi's-selâm’ın o sırada dünya hükmü olarak küfre girdiğini söyleriz” diyebilir mi? Böyle derlerse kendileri kâfir olurlar. Böyle diyemiyorlarsa, müşrik hükmünü verdikleri muayyen kimseler hakkında da şartları ve manileri gözetmeden böyle bir hükme gitmemeleri gerekir!

Plandemi küfrüne gelince, sufilerin çoğunluğu da, onları tekfir eden hâricî meşrepliler de hep birlikte zahirlerinde Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem’i yalanlama ve İslam şiarlarını yasaklama küfrünü onaylama alameti olan maskeleri yüzlerine geçirerek kafir oldular. Maske taktıkları için kafir olmadılar, kâfir oldukları için maske taktılar! Çünkü bu meselede asıl küfür olan husus, Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem’in hastalık bulaşmaz sözünü yalanlayıp, paganist Dünya Sağlık Örgütünün “hastalık bulaşır” söünü tasdik etmek, Allah’ın emri olan cemaatle namazı, safları birleştirmeyi, haccı, umreyi yasaklamaktır. İnsanlar bu küfürlere itikad ettikleri için kafirler oldular ve bu küfürlerinin alameti olarak maske taktılar! Zahirlerinde küfrü ortaya koyup İslam’ı terk ettikleri için dünya hükmü olarak bu kimselerin küfrüne hükmetmek vacip oldu. imanları ve mazeretleri varsa ahirette Allah hükmedecektir. Fakat bizler kalplerde gizli olan mazeretlere göre değil, bize zahir olanlara göre hükmetmek zorundayız. Kalpleri yarmakla emrolunmadık. 

Hadiste geldiği gibi, İslam alenîdir, iman ise kalptedir. Yani zahiren İslam'ın kuralları ve zahirî şekilleri ortaya konulmak zorundadır. Bu bakımdan İslam kesinlikle zahirdeki şekli önemseyen bir dindir! Zaman ve mekâna bağlı örflerde - sünnette gelenlere aykırı olmamak şartıyla - farklılık olsa dahi, müslümanın kâfirlerin görünümlerine aykırı, İslam'a has bir şekilde görünmesi zorunludur. Kim kendisini bir kavme benzetirse onlardandır.

İşte zahire göre hüküm, büyük şirk veya küfürde cehaletin mazeret olup olmaması konusunda Allah’ın kitabının ve Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem’in hedyinin gösterdiği yol budur. Zahirinde İslam olan kimseye işlemiş olduğu şirk veya küfür fiilleri sebebiyle, tekfirin şart ve engelleri gözetilmeden hükümde bulunulamaz! Aynı şekilde zahirinde küfrü ortaya koymuş, kendisini kâfirlere benzetmiş kimsenin de müslüman olduğuna hükmetmeye kalkışmanın yeri yoktur!

Allah en iyi bilendir.

Kalpten Bâtıl İlahları Kovmak

 Allah’a tevekkül, kulun emrolunduğu şeyleri yerine getirip, yasaklandığı şeylerden sakınmakla beraber, işlerin neticesini Allah’a bırakmak ve bu konuda Allah’a güvenmektir. Tevekkül, kalbin bağlandığı sahte ilahları kalpten kovmanın yegâne yoludur. Dolayısıyla sahih bir tevekkül yerine gelmeden sahih bir tevhide de ulaşılamaz.

Allah’ın öfkelendiği bir konuda kim olursa olsun, ne kadar yakının olursa olsun, insanların memnuyiyetini aramak kalpte yer etmiş, kovulması gereken bir ilahtır. Yine Allah’ın emrettiği bir konuda kim olursa olsun, insanların öfkesinden çekinerek o emri terk etmek, kalpte yer etmiş, kovulması gereken bir ilahtır.

Allah Azze ve Celle şöyle buyurmuştur: “Allah’a ve ahiret gününe iman eden hiç bir kavmin, Allah’a ve rasûlüne muhalefet eden kimselere, babaları, oğulları, kardeşleri veya aşiretleri olsa bile sevgi beslediklerini göremezsin.” (Mucadele 22)

Aişe radiyallahu anha’dan: “Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Kim insanların öfkelenmelerine rağmen Allah’ı razı ederse Allah insanlara karşı ona yeter. Kim de insanları memnun etmek için Allah’ı öfkelendirirse, Allah onu o insanlara bırakır.”^[1]

Şakik el-Belhî rahimehullah şöyle demiştir: “Sabahladığın zaman dikkat et, gayen insanların rızası veya öfkesi olmasın! Korkun ancak işlemiş olduğun günahlar hakkında olsun ki başka günahlar işlemeye cüret etme! Hazırlığın ancak ölüm için olsun. Ölüm için hazırlıklı olursan dünya sana güzel kılınsa bile ona rağbet etmezsin.”^[2]

Allah’ın emrini yerine getirme veya yasağından sakınma konusunda şeytanlaşmış liderlerin, dünyada yetki, güç ve imkan sahibi mahlukların korkusu, o emri yerine getirmene veya yasaktan sakınmana mani oluyorsa, böyle bir korku, kalbinden kovman gereken bir sahte ilahtır!

Allah Azze ve Celle şöyle buyurmuştur: “İşte o şeytandır ki ancak kendi velilerini korkutur; eğer mü’min iseniz onlardan korkmayın, benden korkun!” (Al-i İmran 175)

Şakik b. İbrahim el-Belhî rahimehullah dedi ki: “Korkulu bir gecede çıktık ve bir çalılığa uğradık. Orada bir adam uyuyordu. Atının bağı da başının yanındaydı. Onu uyandırdık ve ona: “Böyle bir yerde mi uyuyorsun?” dedik. Adam başını kaldırdı ve dedi ki:

“Arşın sahibinin benim kendisinden başka bir şeyden korktuğumu bilmesinden hayâ ederim.” Sonra başını koydu ve uyudu.”^[3]

Allah’a isyan edenlere dünyada nasip edilen imkânlar, onların ahirette hiçbir nasibi kalmaması içindir. Bu imkânlara göz dikip bâtıl ehlinin yollarına heves etmen kalbinde yer etmiş, kovman gereken bâtıl bir ilahtır.

Allah Azze ve Celle şöyle buyurmuştur: “Küfürde koşanlar seni üzmesin; çünkü onlar Allah’a hiçbir şeyle zarar veremezler. Allah ahirette onlara hiçbir nasip vermemeyi diliyor. Doğrusu onlar için çok büyük bir azap vardır.” (Al-i İmran 176)

Allah’a ve rasulüne muhalefet etmekle dünyada sahip olduğun ve seni Allah’ın yolunda samimiyetle girmekten alıkoyan her konfor, her imkân, her makam, her dostlar, kalbinden söküp çıkarman gereken bâtıl ilahlardır.

Humeyd b. Hilal rahimehullah’tan: “Ebu Katade ve Ebu’d-Dehmâ radiyallahu anhuma dediler ki: “Bedevilerden bir adama gittik. Bedevî dedi ki: “Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem elimi tuttu ve Allah Tebarek ve Teâlâ’nın kendisine öğrettiği şeylerden bana öğretmeye başladı. O’ndan ezberlediklerim arasında şu da vardı:

“Muhakkak ki sen Allah Azze ve Celle’den sakınarak bir şeyi terk ettiğinde mutlaka Allah sana ondan daha hayırlısını verir.”^[4]

Sahip olduğun her şey, seni yaratan Allah’a aittir ve O’nun sana emanetidir. Allah’a karşı rablik yarışına girişip de “Dilediğimi yaparım, kimse karışamaz” gibi düşüncelerin, kalbinden derhal kovman gereken bâtıl bir ilahtır.

“Hevâsını kendisine ilah edinen kimseyi gördün mü?” (Furkan 43)

“Ona: “Allah’tan kork!” denildiğinde de gururu kendisini günaha sürükler. Artık ona cehennem yeter. Ne kötü bir yatak!” (Bakara 206)

Sana ait olmayan, emanetçisi olduğun şeyler hakkında, emanetin sahibinin sana emrettiği şey hakkında “zarara uğramak” korkusu taşıyorsan, kendini bu nimetlerin emanetçisi değil, sahibi/rabbi olduğun zannına kapıldığının göstergesidir.  Sahip olduğun herşeyin, yani emanetlerin sahibi sana emrediyor, seni yasaklıyor! Sen ise malım gider, evladım gider, canıma ziyan gelir demeye devam ediyorsun! Allah, mülkün gerçek sahibini hatırlayıp itiraf edenleri müjdeliyor!

Allah Azze ve Celle şöyle buyurmuştur: “And olsun ki sizi biraz korku, açlık ve mallardan, canlardan ve ürünlerden eksiltmekle imtihan edeceğiz. Sabredenleri müjdele! Onlar ki, kendilerine bir musibet eriştiği zaman “Muhakkak biz Allah’a âidiz ve muhakkak O’na dönücüleriz!” derler.” (Bakara 155-156)

Allah’a itaat etmek için önce rızkının ve nimetlerin sana ulaşmasını şart koşman, kalbinde yer etmiş batıl bir ilahtır, derhal bu bâtılı kalbinden uzaklaştır.

Allah Azze ve Celle, kendisine isyan ve küfran içinde olanların dahi rızıklarına kefil olmuşken, bu konuda Allah’a karşı tereddütler içinde olman, iman iddian ile bağdaşır mı?

“Yeryüzünde hiçbir canlı yoktur ki, rızkı Allah’a ait olmasın.” (Hud 6)

“Gerçek şu ki, sizin Allah’tan başka ibadet ettikleriniz, size rızık vermeye güç yetiremezler; öyleyse rızkı Allah’ın katında arayın, O’na ibadet edin ve O’na şükredin. Yalnız O’na döndürüleceksiniz.” (Ankebut 17)

Şuayb b. Harb rahimehullah şöyle demiştir: “Bir adam Uveys el-Karanî rahimehullah’a: “Geçim nereden sağlanır?” dedi. O da dedi ki: “Ona şöyle söyle: “Biz bu kalplere şüphe girdiği zaman öğüdün fayda vermeyeceğini kabul ederiz.”^[5]

Dünyada Allah’a kulluk yolunda olmak, sabredilmesi gereken işlerle karşılaşmayı, imtihanlara uğramayı gerektirir. Allah’ın yardımı da ancak sabredenlere ve kullukta sebat edenleredir:

“Ey iman edenler! Sabır ve namaz ile yardım isteyin. Muhakkak ki Allah sabredenlerle beraberdir.” (Bakara 153)

İşte Allah’ın yardımına mazhar olmanın yolu olan bu sabır, yalnız Allah’a tevekkül ile bir bağlıdır:

Bekr b. Abdillah el-Muzenî rahimehullah dedi ki: “İbrahim aleyhi's-selâm ateşe atıldığı zaman bütün mahlûkat rableri Azze ve Celle’ye sığınıp dediler ki: “Ey rab! Halilin ateşe atılıyor. Bize izin ver ateşini söndürelim.” Allah Tebarek ve Teâlâ buyurdu ki:

“O benim halîlimdir. Yeryüzünde ondan başka halîlim yoktur ve ben onun rabbiyim. Onun benden başka rabbi yoktur. Eğer sizden yardım isterse ona yardım edin. Aksi halde onu bırakın.” Bunun üzerine yağmur meleği geldi ve dedi ki: “Ey rab! Halilin ateşe atılıyor. Bana izin ver o ateşi yağmurla söndüreyim.” Allah Azze ve Celle buyurdu ki:

“O benim halilimdir. Yeryüzünde ondan başka halilim yoktur. Ben onun rabbiyim, onun da benden başka rabbi yoktur. Eğer senden yardım isterse ona yardım et, aksi halde onu bırak.” İbrahim aleyhi's-selâm ateşe atıldığı zaman rabbi Azze ve Celle’ye dua etti. – ravi Ebu Hilal bu duanın sözlerini unuttu – Bunun üzerine Allah Azze ve Celle buyurdu ki:

“Ey ateş! İbrahim’e serin ve selamet ol.” (Enbiya 69) Bunun üzerine doğu ve batı ehline ateş o gün serinledi, bir şey pişiremediler.”^[6]

Ebu Yusuf Ya’kub b. İshak (İbn Buhtân) rahimehullah dedi ki: “Ahmed b. Hanbel rahimehullah’a tevekkül hakkında sorulunca şöyle dediğini işittim:

“Tevekkül beklenti içinde olmamak ve halktan ümidi kesmektir.” Dedim ki: “Bunun delili nedir?” Şöyle dedi:

“el-Halîl İbrahim aleyhi's-selâm mancınığa konulup ateşe atılacağı zaman Cibril aleyhi's-selâm ona göründü ve dedi ki: “Ey İbrahim! Bir ihtiyacın var mı?” O da: “Sana ihtiyacım yok” dedi. Cibril: “Kime ihtiyacın varsa ondan iste” dedi. İbrahim aleyhi's-selâm dedi ki: “İki şeyden O’na sevimli olanı benim için de sevimlidir.”^[7]

Allah’ı mahlukâtına şikâyete kalkışma! Bilakis Allah ile bağlarını güçlendir, Allah’ın dostu ol ki, O da senin dostun olsun:

Muhammed b. Hammad b. Mubarek rahimehullah’tan: “Bir adam Ma’ruf el-Kerhî rahimehullah’a: “Bana tavsiyede bulun” deyince, şöyle demiştir:

“Allah’a tevekkül et ki arkadaşın, dostun ve şikâyet edeceğin yer O olsun. Ölümü hatırlamayı artır ki ondan başka arkadaşın olmasın. Bil ki başına gelen derdin şifası onu gizlemektir. Muhakkak ki insanlar sana ne fayda ne de zarar verebilirler. Onlar sana bir şey veremedikleri gibi, senden bir şeyi de engelleyemezler.”^[8]

Bu anlatılanları zaten biliyorsun, fakat imanın gereklerini ortaya koymanın yeri bu dünyadır! Fırsat elden kaçmadan Allah’a kulluğunu ispatla ve kendini O’na teslim et! Sahip kılındığın şeyler zaten aslında senin değildir! Şu halde korkup çekineceğin bir şey yoktur! Gerçek hayat ahiret hayatıdır!  Dünya imtihanlarından kaçıp durmakla ahirette saadete ulaşamazsın! Bilakis şeytanın vesvese olarak önüne yığdığı endişe ve tasalarını bir kenara atıp, imtihanlarla yüzleştğin ve Allah’a kulluğunu itiraf ettiğinde, Allah’ın dünyada da sana kurtuluş hayır kapılarını açtığına şahit olacaksın!

Tagutu (şeytanı) yalanla ve Allah’a iman et, vesveseleri terk et ve Allah’a tevekkül et ki şifa bulmaz sandığın hastalıklar zâil olsun, yakar zannettiğin ateşler serin ve selamet olsun, yıkar zannettiğin musibetler elinle siliverdiğin örümcek ağlarından ibaret kalsın, küser zannettiğin yakınların bir müddet sonra hakikatleri görmüş olarak seni kucaklasın, dininde sebatından dolayı senin ölmeni arzulayanlar vesilenle hayat bulsun…

“Şüphesiz Allah, mü’minlerden canlarını ve mallarını onlara cenneti vermek karşılığında satın almıştır. Onlar Allah yolunda savaşır, öldürür ve öldürülürler. Tevrat’ta, İncil’de ve Kur’an’da yerine getirmeyi taahhüt ettiği hak bir vâaddir. Allah’tan daha çok ahdine vefa gösterecek olan kimdir? O halde yapmış olduğunuz bu alış verişe sevinin. İşte büyük kurtuluş ve mutluluk budur.” (Tevbe 111)

---

[1] Buhârî ve Muslim'in şartlarına göre sahih. Ebu Bekr Muhammed b. Halef Vekî Ahbaru Kudat (1/38) İbn Hibbân (1/511) İshak b. Rahuye (1175) Tirmizî İlel (394) Begavi Şerhu’s-Sunne (4214) İbnu’l-Ca’d Musned (1593) Abd b. Humeyd (1522) Kudai (501) Beyhakî Zühd (902) Beyhakî el-Esma ve’s-Sifat (1059) Ziyau’l-Makdisi el-Munteka Min Mesmuati Merv (522) İbn Hacer Emaliyu’l-Mutlaka (s.119) el-Elbani es-Sahiha (2311)

[2] Ebû Nuaym Hilyetu'l-Evliyâ (7/69)

[3] Hennad Zühd (539) İbnu’l-Mubarek Zühd (982) Ebû Nuaym Hilyetu'l-Evliyâ (4/101) İbn Ebi'd-Dunyâ Evliya (82) Beyhakî Şuab (1/540)

[4] Buhârî ve Muslim'in şartlarına göre sahih. Ebu Ubeyd el-Kasım b. Sellam el-Huteb ve’l-Mevaiz (7) Ahmed (5/78, 79, 363) Veki Zühd (2/635) İbnu’l-Mubarek Zühd (1168) Haris b. Ebi Usame Musned (1101) el-Esbehani et-Tergib (705) Kudai Musnedu’ş-Şihab (1135) Beyhakî (5/335) Beyhakî el-Adab (1011) Mizzi Tehzibu’l-Kemal (23/570) Mukbil b. Hadi Sahihu’l-Musned (1489)

* İbn Ömer radıyallahu anhuma’dan sahih. Ebû Nuaym Hilyetu'l-Evliyâ (2/196) Ebu Bekr ez-Zekvani Emali (el yazma no: 146) Ebu Tahir es-Silefi Tuyuriyyat (971) İbn Asakir Tarih (10/374, 52/153) Deylemi (6206)

* Ubey b. Ka’b radıyallahu anh’den: Hasen. Ebû Dâvûd Zühd (201) İbnu’l-Mubarek Zühd (36) Şecerî Emali (2468) Dineveri Mucalese (2583) el-Esbehani et-Tergib ve’t-Terhib (715) İbn Ebi’d-Dunya Kitabu’l-İlm (42) isnadında Muslim b. Şeddad vardır. Onun hakkında İbn Hibban ve el-İcli sika demişlerdir.

[5] Hallal el-Has Ale’t-Ticara (126)

[6] Ahmed Zühd () Ebû Nuaym Hilyetu'l-Evliyâ (1/19) Yahya b. Sellam Tefsir (1/324, 2/837) İbn Kudame er-Rikkat ve’l-Buka (164) Abdulgani el-Makdisi et-Tevekkül (3)

[7] İbn Asakir Tarih (5/308) İbn Ebi Ya’lâ Tabakatu’l-Hanabile (1/416) İbn Abdilhadi Merakiyu’l-Cinan (772) İbnu’l-Cevzi Menakibu’l-İmam Ahmed (s.272) İbn Kesir el-Bidaye ve’n-Nihaye (10/362) İbn Receb Nuru’l-İktibas (s.150)

[8] Hatib el-Bağdadi ez-Zuhd ve’r-Rakaik (49)

İslam İle Yönetilmeyen Ülkelerde Şiarların İzharı veya İhfâsı

 Bazı kimseler, aşağıda aktaracağım üzere, ilim ehlinin mustazaf müslümanlar hakkında yaptıkları bazı açıklamaları bazen suistimal etmekte ve Türkiye gibi İslam ile yönetilmeyen ülkelerde yaşayan müslümanlara, yaptırım ve ikrah olmayan konularda dahi kâfirlere zahiren uyum göstermeye cevaz verildiğini zannetmektedirler.  

Mesela Türkiye’de askerlik kanun zoruyla mecbur kılınmakta, gayri müslim kıyafetleri giymek, sakal kesmek, Allah’tan başkası adına yemin etmek, istilklal marşı, bayrak karşısında saygı duruşu gibi şirkî eylemlerde bulunmak zorunlu tutulmaktadır. Böyle bir konuda ikrah altında kalan ve zorla askere götürülen müslüman, gönülden bunu istemeyerek askerlik yapmaya mecbur kaldığında mazur olur. Lakin gönüllü olarak askerlik yapan, kâfir bir devletin güvenlik, diyanet, istihbarat, vergi, sağlık sektörü gibi zulüm organlarında görev alanlar elbette Allah katında da, müslümanlar nezdinde de mazur olamazlar!

Huzeyfe radıyallahu anh’den: Nebî sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:

إِنَّهَا سَتَكُونُ أُمَرَاءُ يَكْذِبُونَ وَيَظْلِمُونَ فَمَنْ صَدَّقَهُمْ بِكَذِبِهِمْ وَأَعَانَهُمْ عَلَى ظُلْمِهِمْ فَلَيْسَ مِنَّي وَلَسْتُ مِنْهُ وَلَا يَرِدُ عَلَيَّ الْحَوْضَ وَمَنْ لَمْ يُصَدِّقْهُمْ بِكَذِبِهِمْ وَلَمْ يُعِنْهُمْ عَلَى ظُلْمِهِمْ فَهُوَ مِنِّي وَأَنَا مِنْهُ وَسَيَرِدُ عَلَيَّ الْحَوْضَ

“Şüphesiz yalan söyleyen ve zulmeden yöneticiler olacaktır. Onların yalanlarını tasdik eden ve zulümlerine yardım edenler benden değillerdir, ben de onlardan değilim. Onlar havza gelemeyecektir. Onların yalanlarını tasdiklemeyen ve zulümlerine yardım etmeyen ise bendendir, ben de ondanım. O havza gelecektir.”^[1]

Ebu Hureyre radiyallahu anh’den: Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:

يَكُونُ فِي آخِرِ الزَّمَانِ أُمَرَاءُ ظَلَمَةً وَوُزَرَاءُ فَسَقَةً وَقَضَاةٌ خَوَنَةٌ وَفُقَهَاءُ كَذَبَةٌ فَمَنْ أَدْرَكَ مِنْكُمْ ذَلِكَ الزَّمَانَ فَلَا يَكُونَنَّ لَهُمْ جَابِيًا وَلَا عَرِيفًا وَلَا شُرْطِيًّا

“Ahir zamanda zalim yöneticiler, günahkâr bakanlar, hain hâkimler, yalancı fakihler olacak. İçinizden kim onlara yetişirse o zamanda onların vergi memuru olmasın, milletvekili olmasın ve güvenlik gücü olmasın.”^[2]

Ebu Said el-Hudrî ve Ebu Hureyre radıyallahu anhuma’dan: Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:

لَيَأْتِيَنَّ عَلَيْكُمْ أُمَرَاءُ يُقَرِّبُونَ شِرَارَ النَّاسِ وَيُؤَخِّرُونَ الصَّلَاةَ عَنْ مَوَاقِيتِهَا فَمَنْ أَدْرَكَ ذَلِكَ مِنْكُمْ فَلَا يَكُونَنَّ عَرِيفًا وَلَا شُرَطِيًّا وَلَا جَابِيًا وَلَا خَازِنًا

“İnsanlar üzerine bir zaman gelecek, sefihler yöneticileri olacak, insanların şerlilerini öne geçirecekler ve hayırlılarını geri bırakacaklar. Namazları da vakitlerinden geciktirecekler. İçinizden kim buna yetişirse arîf (milletvekili) olmasın, şurtî (polis, asker, zabıta vb.) olmasın, vergi tahsildarı olmasın ve muhasebeci olmasın.”^[3]

Ebu Hureyre radıyallahu anh şöyle dedi:

لَا تَكُونَنَّ عَرِيفًا وَلَا جَابِيًا وَلَا شُرَطِيًّا

“Temsilci (milletvekili) olma! Vergi memuru olma! Güvenlik görevlisi olma!”^[4]

. İbn Mes’ud radıyallahu anh dedi ki:

لَا تَكُنْ جَابِيًا وَلَا عَرِيفًا وَلَا شُرَطِيًّا وَلَا بَرِيدًا

“Vergici olma, temsilci (milletvekili) olma, güvenlik görevlisi olma, haberci (istihbaratçı) olma ve namazı da vaktinde kıl.”^[5]

Bu rivayetler açıkça gösteriyor ki, Allah’ın indirdiği ile hükmetmeyen zâlim yönetimlerin zulm organlarında memurluk yapmak caiz değildir!

Çocukların okula gitmesi meselesine gelince, ilköğretim zorunlu tutulmaktadır. Fakat müslümanların, dinlerine uygun şekilde eğitim talep etme hakları anayasal bir haktır. Dolayısıyla müslümanların devletten bu eğitim haklarını, inançlarına göre temin etmesini talep etmeleri gerekir. Kızlarla erkeklerin ayrı sınıflarda olduğu, İslam’ın zorunlu bir vacibi olan İslamî kıyafete müdahale edilmediği, müfredatında Kur’ân ve sünnete aykırı unsurlar içermeyen, Kemalizmin dayatılmadığı bir eğitimi devlet sağlamak zorundadır ve bu zorunluluk Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göredir! Dolayısıyla devletin, bu şartları sağlamadan müslümanların çocuklarının okullara gitmesini mecbur koşması ve bundan dolayı cezalandırmakla tehdit etmesi anayasal bir suçtur.

Müslümanların bu yasal haklarını talep etmeden, bu konuda mücadelesini vermeden, çocuğa kayyum atanması gibi yasal olmayan göstermelik tehditlere aldanarak çocuğunun okula gitmesine razı olması caiz değildir! Hatta bazı müslümanlar çocuklarına tagutluk yaparak imanî ve ahlâkî açıdan birçok rezillikler içeren okullara gitmelerini emretmekte, kendi dünyevî maslahatları için çocuklarını Ebu Cehil okullarına göndererek, bazen bu puthanelere bizzat götürüp gertirerek küfre ve sapkınlıklara itmektedirler! Anne ve babası bu sıfatta olan iman sahibi çocukların, Allah’a itaati önceleyip, böyle tagutlaşmış, kendi menfaatleri için çocuklarını tehlikeye atmış anne ve babalara isyan etmeleri vaciptir!

Bu konuda mücadeleyi terk eden ve kendi istekleriyle çocuklarını okula gönderenler, mücadele içinde olan müslümanları yardımsız bırakmış, davaya ihanet etmiş ve cihaddan kaçmış kimselerdir. Dünyevî endişeleri sebebiyle Tebük harbinden geri kalanlara Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem ve ashabının nasıl bir tavır uyguladığı malum ve meşhurdur!

Çok daha gevşek davranan bir güruh da, hiçbir yasak, yaptırım veya ikrah olmadığı halde vacip olan şer’î giyimi (kadınlar için cilbabı/siyah çarşafı ve peçeyi, erkekler için sarık, şalvar veya izar, sakal vb.) terk etmekte, hiçbir kanuni zorlama olmadığı halde kâfirler gibi pantolon giymekte, sakalını kesmekte, sarık sarmamaktadır! Bazı zevzeklerin İbn Teymiyye rahimehullah’ın şu sözlerini hevâlarına alet ettiklerini görürsün:

İbn Teymiyye rahimehullah, kâfirlere muhalefet konusunda şöyle demiştir: “Müslümanlar ilk yıllarda zayıf oldukları için Yahudi ve Hristiyanlara muhalefet etmek meşru kılınmamıştı. Fakat din tamamlanıp güç kazanınca ve egemenliği perçinleyince bu il­ke meşru kılındı. Bu durumun günümüzdeki benzeri şöyle olabilir: Eğer bir müslüman Daru’l Harb'de veya harp halinde olunmayan kâfir bir ülkede yaşasa, dış görünüş bakımından onlara muhalefetle yükümlü tutulmaz. Çünkü böyle bir tutum söz konusu müslümana zarar ve­rebilir. Bilakis, böyle bir müslümanın bazen çevresindekilerin dış görünüşlerine katılması; onların dine davet edilmeleri veya onların sırlarına vâkıf olup durumlarını müslümanlara bildirmek yahut onların müslümanlara zarar vermelerini engellemek gibi dinî bir maslahat söz konusu olduğunda müstehap, hatta bazı durumlarda vacip bile olabilir. Allah’ın kendisinde dinini aziz kıldığı, kâfirlere küçüklük ve cizye kıldığı; İslam ve hicret yurdunda ise, onlara muhalefet meşru kılınmıştır...”[6]

Evet, İbn Teymiyye rahimehullah, iman ettiği halde aslî kâfirlerin ülkelerinde yaşamak zorunda kalan, oradan hicret etmeye gücü yetmeyen ülkelerde takiyye yaparak yaşamak zorunda kalan kimseler hakkında böyle diyor.

İbn Teymiyye’nin bu sözleri açıkça anlaşılacağı gibi, İslamî şiarları yerine getirmeye gücü yetmeyen, aciz kalan kimseler hakkındadır. Bununla birlikte bu şekilde, aciz kaldığı için imanını gizlemek zorunda kalan bu kimseler, ülkelerine müslümanlar saldırdıkları takdirde zahirlerine göre hükmedilip kâfir muamelesi göreceklerdir! İbn Teymiyye bizzat kendisi bu durumu yukarıda nakilde bulunduğum sözlerinin devamında zaten açıklamaktadır. Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem’in ve ashabının savaşlardaki siyreti de bu minvâl üzere cereyan etmiştir.

Günümüzde müslümanların yaşadıkları ve İslam hükümleriyle yönetilmeyen ülkelere gelince, bu ülkelerde genelde aslî kâfirler değil, müslümanlık iddia eden zındık münafıklar yönetim sahipleridir.  Yani müslümanlık iddia edenlerin çoğunluğu teşkil ettiği bu ülkelerde kitap ehli veya kitapsız kâfirlerin kılıklarına bürünmenin nasıl bir mantıklı açıklaması olabilir?! Üstelik İslam şiarı olan bu kıyafetler hakkında kanunî yasaklamalar bile yok iken?! İbn Teymiyye rahimehullah’ın yukarıda naklettiğim sözleri ile bu hevâ sahiplerinin saptırmalarının uzaktan yakından tutarlı bir yön olabilir mi?

İbn Teymiyye başka bir yerde şöyle demiştir: “Genel olarak söylemek gerekirse, daru’l-küfürde iman edip, aciz olduğu için hicret edemeyen kimseye yapmaktan aciz olduğu şer’î hükümler vacip değildir ve bu hususta müslümanlar arasında ihtilaf yoktur. Bilakis vaciplik, imkan nispetindedir. Aynı şekilde hükmü bilinmeyen şeyler de böyledir…”[7]

Yine şöyle demiştir: “Kullar üzerine hüccet ancak iki şeyle yerine gelir: Allah’ın indirdiğini bilme imkânı ve onunla amel edebilme kudreti. Deli kimse gibi, ilimden aciz olan veya amelden aciz olan kimseye gelince, emir ve yasaktan sorumlu değildir. Dinle ilgili bazı şeyler bilinemezse veya bir kısmını yerine getirmekten acizlik söz konusu olursa o konuda yükümlülük düşer...”[8]

Evet, hevâ ehlinin, İbn Teymiyye’nin sözlerini kendi sapıklıklarına delil getirmeleri, görüldüğü gibi İbn Teymiyye’ye de bir iftiradır! Zira İbn Teymiyye’nin kastettiği şey, ilim ve kudret şartlarıyla bağlantılıdır. Heva ehli ise ilim ve kudret bulunmasına rağmen vacipleri terk etmek istiyorlar!

Mesela bu hevâ ehli, Türkiye gibi, çoğunluğun müslümanlık iddia ettiği bir ülkede İslâmî kıyafeti terk ettikleri için zahirlerine göre hükmedilip kâfir muamelesi göreceklerini kabul ediyorlar mı? Nitekim Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem ve ashabı, zahiren kâfirlere uyum gösterenlere kâfir muamelesi yapıyorlardı:

Cerir b. Abdillah radıyallahu anh şöyle demiştir: “Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem Has’am tarafına bir seriyye gönderdi. Bazı insanlar (Müslüman olduklarını göstermek için) secdeye kapandılar. Onları öldürmekte acele ettiler. Bu durum Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem’e ulaşınca, onlar için yarım diyet ödenmesini emretti ve şöyle buyurdu:

أَنَا بَرِيءٌ مِنْ كُلِّ مُسْلِمٍ يُقِيمُ بَيْنَ أَظْهُرِ المُشْرِكِينَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَلِمَ؟ قَالَ لَا تَرَاءَى نَارَاهُمَا

“Ben müşrikler arasında ikamet eden her Müslümandan beriyim” Sahabeler: “Neden ey Allah’ın rasulü?” dediler. Buyurdu ki: “Çünkü ateşleri biribirinden ayırt edilmez.”^[9]

Hatta daha da kötüsü, ahirette de kâfirlerle beraber haşredilmekten korkmazlar mı?:

Abdullah b. Amr radıyallahu anhuma dedi ki:

مَنْ بَنَى بِبِلَادِ الْأَعَاجِمِ وَصَنَعَ نَيْرُوزَهُمْ وَمِهْرَجَانَهُمْ وَتَشَبَّهَ بِهِمْ حَتَّى يَمُوتَ وَهُوَ كَذَلِكَ حُشِرَ مَعَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ

“Kim acemlerin ülkesinde yerleşir, onların nevruz ve mihricanlarına katılıp ölünceye kadar onlara benzerse kıyamet gününde de onlarla beraber bu şekilde haşredilir.”^[10]

Lakin yönetim veya kahir çoğunluk, kendisini İslam’a nispet eden bid’atçilerde olursa, ümmetin salih selefinin menheci üzere olan bir müslüman, bid’at ehlinden zarar görmemek için akidesini gizleyebilir. İbn Teymiyye rahimehullah dedi ki: “Selefin mezhebinde oluş, ancak bid’at ehlinin ülkelerinde gizlenebilir. Mesela Rafizilerin ve Haricilerin memleketlerinde böyle yapılır. Çünkü zayıf durumdaki bir mü’min öyle yerlerde imanını ve sünniliğini gizleyebilir. Firavun ailesindeki mü’minin imanını gizlediği ya da mü’minlerin birçoğunun daru’l-harbde iken imanlarını açığa vurmadıkları gibi, o da aynısını yapabilir.”[11]

Fert ve cemaat olarak İslâmî şiarların gizlenmesinin cevazı konusunda şu şartlar gözetilir:

1- Hakikî bir mustazaflığın söz konusu olması gerekir. İnsanlar, dünyevî maslahatlarını, dinî maslahatlarının önüne geçirmemelidir! Mesela sakalı ya da tesettürü sebebiyle işe alınmayan kimse, rızık endişesi sebebiyle bu vacipleri terk edemez. Bilakis Allah’a tevekkül etmesi ve dininin emrinde sebat etmek suretiyle Allah’tan yardım istemesi gerekir. Allah’a isyan ederek O’ndan yardım beklemek olabilir mi?

2- İslâmî şiarları yerine getirmeye gücü yeten kimsenin bunu terk etmesi caiz değildir. Aynı şekilde, kimlik, pasaport gibi evraklar için zorunlu tutulan fotoğraf çektirmek, bu şekilde suretli kimlikleri veya paraları taşımak, elektrik, su abonelikleri gibi zorunlu ihtiyaçlar için imzalanan evraklardaki gecikme zammı gibi gayri meşru şartlar, mecburî sigortalar gibi zaruret ve hâcet sebebiyle ruhsat verilen işlemler, zaruret ve hacet oranında meşru olan şeylerdir. Zaruret halinde meşru olan bu gibi şeyler, zaruret söz konusu olmadığında meşru olmazlar. Mesela araç sigortası zorunlu olduğu için yaptırılır, lakin kasko zorunlu değildir, dolayısıyla bundan kaçınmak gerekir. Bazı ödeme işlemlerinin banka üzerinden yapılması zorunludur. Bu zorunlu ödemeler dışında faizli bankalardan ödeme tercih edilmemeli, banka hesaplarında para bulundurulmamalıdır! Zaruret ve ihtiyaçlar ancak miktarınca takdir edilir.

3-  Açıktan cum’a ve cemaat namazlarının yasaklandığı yerlerde müslümanlar bu vacipleri imkân nispetinde, gizlice yerine getirirler, açıktan yapma imkânı bulunduğunda açıktan yapmaları gerekir.

İbn Abbas radıyallahu anhuma “Musa ve kardeşine: “Mısır’da kavminize evler hazırlayın, evlerinizi namaz kılınan yerler yapın ve namazı dosdoğru kılın. Mü’minleri de müjdele!” diye vahyettik.” (Yunus 87) âyetinin tefsirinde şöyle demiştir:

كَانُوا يَفْرُقُونَ مِنْ فِرْعَوْنَ وَقَوْمِهِ أَنْ يُصَلُّوا فَقَالَ لَهُمُ اجْعَلُوا بُيُوتَكُمْ قِبْلَةً يَقُولُ اجْعَلُوهَا مَسْجِدًا حَتَّى تُصَلُّوا فِيهَا

“Namaz kılarken Firavun ve kavminden korkarlardı. Allah Teâlâ da evlerini namaz kılmaları için mescid (namazgâh) edinmelerini emretti.”^[12]

4- Şiarları izhar etme (açıkça ortaya koyma) imkânı oluşup engel kalktığı zaman, bu derhal yerine getirilir, ertelenmez. Sahabenin Mekke döneminde mustazaf oldukları zaman, Ömer radıyallahu anh’ın müslüman olmasıyla kazandıkları kuvvet ile birlikte ibadetleri açıktan yapmaları buna bir örnektir.

Abdullah b. Mes’ud radıyallahu anh şöyle demiştir:

وَاللَّهِ مَا اسْتَطَعْنَا أَنْ نُصَلِّيَ عِنْدَ الْكَعْبَةِ ظَاهِرِينَ حَتَّى أَسْلَمَ عُمَرُ

“Vallahi biz Ömer müslüman oluncaya kadar Ka’be’nin yanında namazı izhar etmeye güç yetiremiyorduk.”[13]

İbn Mes’ud radıyallahu anh’ın anlattığı bu hadisede, Mekke döneminde Ka’be’de putlar henüz temizlenmemişti ve orada namaz kılmışlardı! Orada kalben onaylamadıkları putlar bulunmasına rağmen Kâbe yanında namaz kılmışlardı. Çünkü o sırada putları Ka’benin etrafından temizlemeye güçleri yetmiyordu. Kâbe’nin etrafından putlar ancak Mekke’nin fethinden sonra temizlenmiştir:

Abdullah b. Mes’ud radiyallahu anh’den: “Nebî sallallahu aleyhi ve sellem Mekke’ye girdiği zaman Kâbe’nin etrafında üç yüz altmış put vardı. Sonra: “De ki: “Hak geldi; bâtıl yıkılıp gitti. Zaten bâtıl yıkılmaya mahkûmdur” (İsrâ 81) âyeti ile: “De ki: “Hak geldi. Artık batıl ne bir şeyi ortaya çıkarabilir, ne de geri getirebilir” (Sebe 49) ayetini okuyarak elindeki sopayla onları dürtüp devirmeye başladı.”^[14]

Nebî sallallahu aleyhi ve sellem putları Ka’be etrafından temizlemeye imkân bulduğu zaman, Mekke’ye girer girmez derhal bunu yapmıştır.

---

[1] Buhârî ve Muslim'in şartlarına göre sahih. Ahmed (5/384) Taberânî Mu'cemu'l-Kebîr (3/167) Bezzar (7/253, 255) İbn Ebi Asım es-Sunne (759) Ebu Muhammed el-Huldi Fevaid (18)

[2] Hasen. Taberânî Mu'cemu'l-Evsat (4190) Taberânî Mu'cemu's-Sagir (564) Hatib Tarih (12/63) Hatib el-Muttefak ve’l-Mufterak (972)

[3] Muslim'in şartına göre sahih. İbn Hibban (10/446) Ebu Ya’la (2/362) Hadisin isnadındaki Abdurrahman b. Mes’ud; Abdurrahman b. Bişr b. Mes’ud’dur ve Muslim’in ricalindendir.

[4] Hasen ligayrihi. İbnu’l-Ca’d Musned (3098) İbn Ebî Şeybe (5/343) İbnu’l-Ca’d Musned (3098) Musedded b. Muserhed’in Musned’inden naklen: İbn Hacer Metalibu’l-Aliye (2165) Ma’mer Cami (1277)

[5] Hasen ligayrihi. Abdurrazzak (2/383) Taberânî Mu'cemu'l-Kebîr (9/299)

[6] İktizau’s-Sirati’l-Mustakim (1/176-177)

[7] Mecmuu’l-Fetava (19/225)

[8] Mecmuu’l-Fetava (20/59)

[9] Buhârî ve Muslim'in şartlarına göre sahih. Tirmizi (1604) Ebu Davud (2645) Nesai (4780) Beyhaki (8/131) Şafii Musned (1/202) Taberânî Mu'cemu'l-Kebîr (2/304)

[10] Sahih. Beyhakî (9/234) Hakîm et-Tirmizi Nevadiru’l-Usul (156) Dulabi el-Kuna (1843) Ebu Tahir es-Silefi Meşyehatu’l-Bağdadiye (38) İbn Kayyım, Ahkamu Ehli’z-Zimme (1/723-724)

[11] Mecmuu’l-Fetava (4/149)

[12] Hasen. Taberî Tefsir (12/255)

* Mucahid rahimehullah’tan sahih maktu: Said b. Mansur Tefsir (1072) Tefsiru Mucahid (s.382) Taberî Tefsir (12/256, 258) İbn Ebî Hâtim Tefsir (10531)

* Katade rahimehullah’tan hasen maktu: Taberî Tefsir (12/259)

[13] Hasen. Hâkim Mustedrek (3/90 no:4487) Zehebi, Hâkim’in tashihini ikrar etmiştir

[14] Sahih. Buhârî (4720) Muslim (1781)

İslam; Re'y ve Kıyas Değil, Vahye Teslimiyet ve İttiba Dinidir!

 

Kıyas ve re’yler, şer’î hükümlerde hüccet değildir. Katade; İbn Sirin ve Mesruk rahimehumullah bu konuda şu ayeti delil getirmişlerdir:

أَوَلَمْ يَكْفِهِمْ أَنَّا أَنْزَلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ يُتْلَى عَلَيْهِمْ

“Kendilerine okunmakta olan Kitab'ı sana indirmemiz onlara yetmemiş mi?” (Ankebut 51)

Allah Teâlâ kitabın yeterli olduğunu haber vermiştir. Kitap ile yetinmeyip kıyasa başvuran muhalefet etmiş olur. Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:

وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ

“Allah’ın indirdikleriyle hükmetmeyenler, işte onlar kâfirlerdir.” (Maide 44)

Görüşlerle istinbat edilen kıyas, Allah’ın indirdiklerinden değildir. Allah’ın indirdiği ancak Allah’ın kitabı ve Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem’in sünnetidir. Zira Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem hevasından konuşmaz, onun söyledikleri ancak bir vahiydendir.

Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:

وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيْهِمْ

“İnsanlara, kendilerine indirileni açıklaman için sana da zikri (sünneti) indirdik.” (Nahl 44) Yani onu insanlara kendi görüşünle değil, sana vahyedilenle açıklaman için.

Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:

وَلَا رَطْبٍ وَلَا يَابِسٍ إِلَّا فِي كِتَابٍ مُبِينٍ

“Yaş ve kuru müstesna olmamak üzere hepsi apaçık bir kitaptadır.” (En’âm 59)

وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ تِبْيَانًا لِكُلِّ شَيْءٍ

“Ayrıca bu Kitab'ı da sana, her şey için bir açıklama olarak indirdik” (Nahl 89)

Allah Teâlâ bütün açıklamanın Allah’ın kitabında ya açıkça, ya işareten ya iktizâ veya delalet olarak bulunduğunu haber veriyor. Eğer orada hüküm bulunamazsa varlık veya yokluk olarak Allah’ın kitabında sabit asıl üzere kalır.

قُلْ لَا أَجِدُ فِي مَا أُوحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّمًا عَلَى طَاعِمٍ يَطْعَمُهُ

“De ki: “Bana vahyolunanlar arasında onları yiyecek olan kimseye haram kılınmış bir yiyecek bulamıyorum…” (En’âm 145)

Allah Teâlâ kitabında haramlığı indirilmeyen şeyler hakkında aslı olan mubahlık ile delil getirilmesini emrediyor.

هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا

“Yeryüzünde bulunanların hepsini sizin için yaratan O'dur.” (Bakara 29)

Bu ayette temlik lâm’ı ile izafet, mubahlık bakımından beliğ bir ifadedir. Buna göre yaş ve kuru ne varsa bütün hükümler kitapta sabittir. Geriye akibetin maslahatını öğrenmek üzere bunun hikmetini anlamak için re’yi kullanmak kalıyor. Bu da re’y ile ulaşılamayacak bir şeydir. Çünkü Allah Teâlâ’nın meşru kıldığı hükümleri eda etmedeki maslahatlar dünyada başarı için değil, ahirette kurtuluş içindir. Re’yler ise ahiret maslahatlarını idrak edemez. Re’y ancak peşin olan, hislerle ve tecrübelerle öğrenilebilen maslahatları idrak edebilir. Kıyas da bunun gibidir.

Eğer nassın bir illete bağlanması bâtıla götürmez denilirse, ancak nassın ifade ettiği hüküm söz konusu olarak kalır. Böylece maslahat hükmünün açıklaması re’y ile tespit edilemez.

Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:

وَلَا تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ

“Hakkında bilgin bulunmayan şeyin ardına düşme.” (İsra 36)

وَلَا تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ

“Allah’a dair haktan başkasını söylemeyin!” (Nisa 171)

Kıyas ise ilmi gerektirmez. Haber-i vahide gelince, onun aslı Nebî sallallahu aleyhi ve sellem’in kelamıdır ve kesin (yakînî) ilim gerektirir ve hüccet olur. Şüphe ve ihtimal sadece o haberin bize intikali hususunda söz konusu olur. Bu haber, ihtimal sebebiyle batıl olmaz. O, Allah’ın kitabından, Arap dilinin gereklerine göre re’y ile te’vil edilmiş nas menzilesindedir. Şüphesiz bu, ilmi gerektirmese de hüccettir. Çünkü onun aslı olan nas ilmi gerektirmektedir.

Kıyasa gelince, onun bizatihi kendisi ihtimal taşımaktadır ve bu ihtimal ile birlikte hüccet olamaz. Ka’be’nin yönünü veya mehr-i misilin miktarı ve değerini re’y ile bilmemiz burada problem teşkil etmez. Çünkü beldelerin yönleri dünya maslahatındandır ve duyu organları ile bilebileceğimiz şeylerdendir. Aynı şekilde bir şeyin miktar ve kıymeti de benzerleriyle bilinebilir. Bu konuda ilmin yolu duyulardır. Nitekim Allah Teâlâ bize geçmişte küfürleri sebebiyle helak olan kavimleri haber vermiş, bize onlardan ibret almamızı emretmiştir. Bu da re’y yoluyla olur. Çünkü helak olan bilinince, onların günahları da göz, kulak gibi duyularla bilinebilir. Bu helake sebep olan şeylerden sakınmak dünya maslahatlarındandır. Kılıcın isabet ettiği yeri keseceği tecrübe ile bilinir ve onun kesmesinin telefe sebep olduğu anlaşılır. Dini hükümleri bilmenin yolu ise bunlar değildir.

 Allah Teâlâ insanlara temyiz etmeleri için re’yi ikram etmiştir. Bu sayede peşin olan maslahatlarını öğrenir, tedbir alır. Duyularıyla hayrına veya şerrine olan sebepleri idrak eder. Re’y ancak bu gibi dünya maslahatlarında hüccettir, şer’î hükümleri tespitte değil!

Din hükümleri, ancak ahiret işleri için konulmuştur. Ahiret maslahatları, peşin olan dünya maslahatlarının aksine bir şekilde bina edilmiştir. Dinin tamamı, dünya maslahatlarında sabit olan âdetin aksine kuruludur. Bu konuda re’y hüccet olamaz.

Bizler bu maslahatlara duyularımızla ulaşamayacağımıza göre bu, bizim için re’y ile benzerlerine vâkıf olamayacağımız bir asıl hakkında nasıl ilim yolu olabilir? Nasların manalarını re’y ile düşünmemizin gerekmesi bu konuda bağlayıcı değildir. Çünkü nasların manaları dünya işlerinden olan lügat bilgisidir. Bu bilgiye, ehlinden işitme duyusuyla ulaşılabilir. Bu, dinden bir şey değildir. Bilakis bu, dinden önce de mevcut olan, dinin gelmesinden sonra kâfirlerde de bulunan bir bilgidir. Karşı çıktığımız şey ise, şer’î hükümle ilgili manaları re’y ile istinbat etmektir! Çünkü şer’î hüküm ahiret işlerindendir. Bu, dil bilgisindeki manalardan değildir. Ayette vacip kılınan tefekkür ve itibar (ibret alma) da bu türdendir.

Re’y ile amel etmekten yasaklayan ve dini hükümlerde vahye tabi olmayı emreden naslar gelmiştir.

Nebî sallallahu aleyhi ve sellem’in ashabıyla istişare etmesi de buna yorumlanır. Zira Allah Teâlâ harp tedbiri konusunda O’na ashabıyla istişare etmesini emretmiştir. Düşmana galip gelme yollarını öğrenmek, dünya maslahatlarındandır, şer’î hüküm değildir! Nebî sallallahu aleyhi ve sellem, şer’î bir hükmün tespiti için ashabıyla istişare etmiş değildir!

Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur:

من فسر القرآن برأيه فليتبوأ مقعده من النار

“Kur’ân’ı re’yi (şahsi görüşü) ile tefsir eden cehennemde oturacağı yeri hazırlasın.”

Kıyas da re’y ile tefsirdir. Çünkü bu, Allah’ın hükmü ile ilgili konuda Arap dilinin delalet etmediği bir manayı istinbat etmektir. Arap dilinin delalet ettiği açı ise güzeldir. Mesela Abdullah b. Abbas ile Zeyd radıyallahu anhum, eş ile ana babanın mirası konusunda ihtilaf etmişler, her biri ayetteki ifadeleri Arap dilinin delaletine göre delil getirmişlerdir.

Diğer taraftan, Allah Teâlâ şer’î hükümleri, ibadetlerin miktarları, cezaları ve keffaretleri gibi açık kılmıştır. Bu hükümleri benzerlerine bakarak anlayacağımız şekilde kılmamıştır! Din, re’ylerin dahil olabileceği bir kapı değildir!

Dinde Allah Teâlâ’nın hükümlerinde; vaciplik, sakıt olma, helallik, haramlık gibi hükümlerde aslolan, bunun yalnızca Allah’a halis kılınması gereken bir hak olmasıdır. Allah’ın hakkı olan şeyde de sadece kesin ilim gerektiren şey hüccet olur. Re’y ile bu konuda kesin ilme ulaşılamaz.

Nasların çoğu ihtilaflı illetlere bağlanmaktadır. Allah’ın hüccetleri ise neticesi karışıklığa sebep olan ihtilaflı şeylerle tespit edilemez! Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem’den gelen haberlerde de aslolan, ihtilafsız olmasıdır. İhtilaf ancak rivayetlerde sözkonusu olmaktadır. Hüccet olan ise haberin kendisidir, rivayet değil!

Aynı şekilde Allah Teâlâ’nın kitabında da nasihi ve mensuhu konusunda bizim için bir kapalılık sözkonusu olabilir.  Bunun re’y ile bilinmesi ve onunla amel edilmesi bir kıyas olmaz!

Dini hükümlerde kıyası terk etmek dinin kıvamı ve mü’minlerin kurtuluşudur! Bizler ne zaman kıyası terk edersek nasları muhafazaya, dilin manalarında derinleşmeye yönelmek durumunda oluruz. Nasların muhafazası emrolunan din kalıbını izhar etmek demektir. Dilin anlamlarında derinleşmek ise bu din kalıbını ihya edip bid’atleri öldürür. Böylece re’yler, ancak nasların manalarını düşünmekte kullanılır, şer’î hükümlerin ispatında değil! Re’y ve kıyaslarla şer’î hükümlerin tespitine kalkışmak ise bid’atler ortaya çıkarmış, asırlardır ümmet bu bid’atlerin kirleriyle dinlerini bulandırmışlardır!

Dini hükümlerde bid’at ve bâtılların girmediği bir konu neredeyse kalmamıştır. Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem ise ümmetinin yetmiş üç fırkaya ayrılacağını haber verdiğinde kurtulan tek fırkanın, kendisinin ve ashabının üzerinde bulundukları yolda olanlar olduğunu haber vemiştir. Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem ve ashabının yolunda ise şer’î hükümlerin tespitinde re’y ve kıyasa başvurmak yoktur! Bilakis diğer bir hadiste açıkça sapmış yetmiş iki fırkanın en şerlilerinin re’yleriyle kıyas yapanlar olduğunu açıklamıştır. Bütün bid’at fırkaları, mezhep ve tarikatleri dinde re’y ve kıyaslara müracaat ederek ortaya değiştirilmiş bir din çıkarmışlar, kurtuluş fırkasının yolundan fersah fersah uzaklaşmışlardır!