Umm Umara radıyallahu anha’nın Uhud savaşına katılarak fiilen savaştığı şeklinde anlatılan uydurma bir kıssa, vaizler ve sahihi sakiminden ayırmaksızın, kitaplarda nefislerinin hoşlarına giden ne varsa aktaran gece oduncuları nezdinde yaygınlaşmıştır.
Sufi meşrepli Muhammed Yusuf Kandehlevi’nin yaş kuru ne varsa
doldurduğu “Hayatu’s-Sahabe” kitabında zikredilmesi sebebiyle bu kıssa meşhur
olmuş, “Şeyh Halid er-Raşid” denilen uydurukçu vaizin göz boyamak için salya
sümük anlattığı bu hurafeyle ilgili video da revaç bulup yayılmıştır.
Bu hurafenin geçtiği kaynaklar ve isnadlarının durumları
aşağıda incelenecektir.
1- Bu kıssayı el-Vakidî ve ondan naklen İbn Sa’d rivayet
etmişlerdir. Bu rivayete göre Umm Umara (Nesibe bt. Ka’b el-Maziniye) radıyallahu
anha Uhud savaşına katılmış ve Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem o gün
hakkında şöyle buyurmuştur:
وَمَنْ يُطِيقُ مَا تُطِيقِينَ يَا أُمّ
عُمَارَةَ؟
“Senin güç yetirebildiğinde kim güç yetirebilir ey Umm
Umara!” Yine bu rivayette şöyle geçer:
مَا الْتَفَتّ يَمِينًا وَلَا شمالا إلّا
وأنا أراها تقاتل دوني
“Ne zaman sağıma veya soluma dönsem mutlaka onu önümde
savaşırken gördüm.”[1]
Bunun isnadında Muhammed b. Ömer el-Vakidî metruktur. Vakidi’nin
rivayette bulunduğu Ebu Bekr Muhammed b. Abdillah b. Ebi Sebra hakkında İmam
Ahmed: “Hadis uydurur” demiştir.[2]
2- Bu kıssayla ilgili olarak Kandehlevi’nin Hayatu’s-Sahabe
kitabında zikrettiği uydurma ise şu şekildedir:
İbn Hişam dedi ki: “Umm Umara Nesibe bt. Ka’b el-Maziniyye radıyallahu
anha Uhud günü savaştı. Said b. Ebi Zeyd el-Ensarî, Umm Sa’d bt. Sa’d b.
er-Rebi’nin şöyle dediğini anlattı: “Umm Umara radıyallahu anha’nın yanına
girdim… dedi ki:..
…فَلَمَّا
انْهَزَمَ الْمُسْلِمُونَ انْحَزْتُ إلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم
فَقُمْتُ أُبَاشِرُ الْقِتَالَ وَأَذُبُّ عَنْهُ بِالسَّيْفِ وَأَرْمِي عَنْ
الْقَوْسِ …
“…Müslümanlar hezimete uğrayınca Rasulullah sallallahu
aleyhi ve sellem’i korumaya, doğrudan savaşmaya başladım. O’nu kılıçla savundum
ve yayla ok attım…”[3]
Dr. El-Umeri’nin dediği gibi bunun isnadı kopuktur.[4]
Said b. Ebi Zeyd el-Ensari, meşhur nahivcidir. Rasulullah sallallahu aleyhi ve
sellem’in sahabisi Evs b. Sabit b. Beşir radıyallahu anh’ın oğludur. Tabiinin
küçüklerindendir. 121 yılında doğmuş, 214 yılında vefat etmiştir.[5]
Onunla Uhud savaşı arasında uzun bir zaman dilimi vardır. Umm Sa’d bt. Sa’d b.
er-Rebi radıyallahu anha’ya da yetişmemiştir.
[1]
Uydurma. Vakidî Megazi (1/271) İbn Sa’d
Tabakat (8/414, 415) Abdulgani el-Makdisi Menakibu’n-Nisai’s-Sahabiyyat
(s.56-64)
[2]
Zehebi Divanu’d-Duafa (3802)
[3] Çok zayıf. İbn Hişam es-Siyre (2/82) Suheylî Ravdu’l-Unf (5/444)
[4]
Bkz. El-Umeri Siyretu’n-Nebeviyeti’s-Sahiha (2/390)
[5]
Bkz.: Siyeru A’lami’n-Nubela (9/494)
