Umm Umara Radıyallahu Anha Hakkında Uydurma Kıssa

 Umm Umara radıyallahu anha’nın Uhud savaşına katılarak fiilen savaştığı şeklinde anlatılan uydurma bir kıssa, vaizler ve sahihi sakiminden ayırmaksızın, kitaplarda nefislerinin hoşlarına giden ne varsa aktaran gece oduncuları nezdinde yaygınlaşmıştır.

Sufi meşrepli Muhammed Yusuf Kandehlevi’nin yaş kuru ne varsa doldurduğu “Hayatu’s-Sahabe” kitabında zikredilmesi sebebiyle bu kıssa meşhur olmuş, “Şeyh Halid er-Raşid” denilen uydurukçu vaizin göz boyamak için salya sümük anlattığı bu hurafeyle ilgili video da revaç bulup yayılmıştır.

Bu hurafenin geçtiği kaynaklar ve isnadlarının durumları aşağıda incelenecektir.

1- Bu kıssayı el-Vakidî ve ondan naklen İbn Sa’d rivayet etmişlerdir. Bu rivayete göre Umm Umara (Nesibe bt. Ka’b el-Maziniye) radıyallahu anha Uhud savaşına katılmış ve Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem o gün hakkında şöyle buyurmuştur:

وَمَنْ يُطِيقُ مَا تُطِيقِينَ يَا أُمّ عُمَارَةَ؟

“Senin güç yetirebildiğinde kim güç yetirebilir ey Umm Umara!” Yine bu rivayette şöyle geçer:

مَا الْتَفَتّ يَمِينًا وَلَا شمالا إلّا وأنا أراها تقاتل دوني

“Ne zaman sağıma veya soluma dönsem mutlaka onu önümde savaşırken gördüm.”[1]

Bunun isnadında Muhammed b. Ömer el-Vakidî metruktur. Vakidi’nin rivayette bulunduğu Ebu Bekr Muhammed b. Abdillah b. Ebi Sebra hakkında İmam Ahmed: “Hadis uydurur” demiştir.[2]

2- Bu kıssayla ilgili olarak Kandehlevi’nin Hayatu’s-Sahabe kitabında zikrettiği uydurma ise şu şekildedir:

İbn Hişam dedi ki: “Umm Umara Nesibe bt. Ka’b el-Maziniyye radıyallahu anha Uhud günü savaştı. Said b. Ebi Zeyd el-Ensarî, Umm Sa’d bt. Sa’d b. er-Rebi’nin şöyle dediğini anlattı: “Umm Umara radıyallahu anha’nın yanına girdim… dedi ki:..

…فَلَمَّا انْهَزَمَ الْمُسْلِمُونَ انْحَزْتُ إلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُمْتُ أُبَاشِرُ الْقِتَالَ وَأَذُبُّ عَنْهُ بِالسَّيْفِ وَأَرْمِي عَنْ الْقَوْسِ …

“…Müslümanlar hezimete uğrayınca Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem’i korumaya, doğrudan savaşmaya başladım. O’nu kılıçla savundum ve yayla ok attım…”[3]

Dr. El-Umeri’nin dediği gibi bunun isnadı kopuktur.[4] Said b. Ebi Zeyd el-Ensari, meşhur nahivcidir. Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem’in sahabisi Evs b. Sabit b. Beşir radıyallahu anh’ın oğludur. Tabiinin küçüklerindendir. 121 yılında doğmuş, 214 yılında vefat etmiştir.[5] Onunla Uhud savaşı arasında uzun bir zaman dilimi vardır. Umm Sa’d bt. Sa’d b. er-Rebi radıyallahu anha’ya da yetişmemiştir.

Tembih: Sabit olmayan bu gibi kıssalar, sosyal hayatta kadınların erkeklerle karışık ortamlara katılmalarına, fiilen savaşa iştirak etmelerine vs. delil getirilmektedir. Bu kıssanın aslı yoktur. Şayet sahih olsaydı bile, Uhud savaşı, kadının evde oturmasını, zaruret olmadan dışarı çıkmamasını emreden ve kadın-erkek ihtilatını yasaklayan Ahzab suresindeki ayetlerden daha önce meydana gelmiştir. Müteşabihlere tutunmaya çalışan hastalıklı kalp sahipleri, hicap ve ihtilat konusunda Hendek savaşından sonra Ahzab suresinde nazil olan muhkem nasların inmesinden önce meydana gelmiş olan, nesh edilmiş hadiseleri öne sürerek kadınları sosyal hayata dahil etmeye, erkeklerle bir arada bulunmalarına çağırmaktadırlar! Münafıkların tuzaklarına aldanmamak için bu hususa dikkat edilmelidir!

---

[1] Uydurma. Vakidî Megazi (1/271) İbn Sa’d Tabakat (8/414, 415) Abdulgani el-Makdisi Menakibu’n-Nisai’s-Sahabiyyat (s.56-64)

[2] Zehebi Divanu’d-Duafa (3802)

[3] Çok zayıf. İbn Hişam es-Siyre (2/82) Suheylî Ravdu’l-Unf (5/444)

[4] Bkz. El-Umeri Siyretu’n-Nebeviyeti’s-Sahiha (2/390)

[5] Bkz.: Siyeru A’lami’n-Nubela (9/494)