Sahabe’den Saç ve Sakallarını Siyaha Boyamayı Caiz
Görenler
Ebu Bekr Radıyallahu anh
Ukbe b. Vessac – Enes radıyallahu anh yoluyla: Dedi ki:
قَدِمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ
وَسَلَّمَ وَلَيْسَ فِي أَصْحَابِهِ أَشْمَطُ غَيْرَ أَبِي بَكْرٍ فَغَلَفَهَا بِالحِنَّاءِ
وَالكَتَمِ
“Nebî sallallahu aleyhi ve sellem Medine’ye geldiğinde ashabı
arasında Ebu Bekr radıyallahu anh dışında saçı sakalı ak olan yoktur. O da kına
ve ketem ile boyadı.”[1]
El-Evzai – Ebu Ubeyd – Ukbe b. Vessac – Enes radıyallahu anh
yoluyla:
قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ
وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ وَكَانَ أَسَنَّ أَصْحَابِهِ أَبُو بَكْرٍ فَغَلَّفَهَا بِالْحِنَّاءِ
وَالْكَتَمِ حَتَّى قَنَأَ لَوْنُهَا سَوَادًا فَلَمَّا أَصْبَحْتُ غَدَوْتُ فَقُلْتُ
قَنَأَ لَوْنُهَا سَوَادًا قَالَ لَمْ أَقُلْ سَوَادًا
“Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem Medine’ye geldiği
zaman ashabından en yaşlısı Ebu Bekr radıyallahu anh idi. O da kına ve ketem
ile boyanarak rengini koyulaştırdı ve siyahlaştırdı. Sabah olunca gittim ve
dedim ki: “Rengi kararmıştı. Ama simsiyah diyemem.”[2]
Ma’mer – ez-Zuhri – (Urve b. ez-Zubeyr) - Aişe radıyallahu
anha yoluyla:
أَنَّ أَبَا بَكْرٍ كَانَ يَخْضِبُ بِالْحِنَّاءِ
وَالْكَتَمِ
“Ebu Bekr radıyallahu anh kına ve ketem ile boyanırdı.”[3]
Humeyd et-Tavil rahimehullah dedi ki: “Enes radiyallahu anh’e şöyle soruldu: “Rasûlullah sallallahu aleyhi ve
sellem’in aklarını boyar mıydı?” Enes radiyallahu anh dedi ki:
فَقَالَ
لَمْ يَشِنْهُ الشَّيْبُ وَلَكِنْ خَضَبَ أَبُو بَكْرٍ بِالْحِنَّاءِ وَالْكَتَمِ
وَخَضَبَ عُمَرُ بِالْحِنَّاءِ
“Aklaşma onu çirkinleştirmemişti. Lakin Ebu Bekr radiyallahu anh kına ve
ketem ile boyardı. Ömer radiyallahu anh ise kına ile boyardı.”[4]
Bu hadis Buhârî ve Muslim'in şartlarına göre sahihtir. Kına ve ketem
siyah renk veren bir boyadır.
Şeyban – Muhammed b. Raşid el-Mekhulî – Mekhul – Musa b. Enes – babası
Enes b. Malik radıyallahu anh yoluyla:
لم يبلغ النبي صلى الله عليه وسلم من الشيب
ما يخضبه ولكن أبا بكر رضي الله عنه قد كان يخضب لحيته ورأسه بالحناء والكتم حتى يسود
شعره
“Nebî sallallahu aleyhi ve sellem’in akları boyayacak kadar
çoğalmamıştı. Lakin Ebu Bekr radıyallahu anh sakalını ve saçını kına ve ketemle
boyar, öyle ki kılları siyahlaşırdı.”[5]
Ömer
Radıyallahu Anh
Abdullah b. İdris el-Evdi – Hişam b. Hassan – İbn Sirin rahimehullah
yoluyla:
سُئِلَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ هَلْ خَضَبَ رَسُولُ
اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ؟ قَالَ إِنَّهُ لَمْ يَكُنْ رَأَى مِنَ الشَّيْبِ
إِلَّا - قَالَ ابْنُ إِدْرِيسَ كَأَنَّهُ يُقَلِّلُهُ - وَقَدْ خَضَبَ أَبُو بَكْرٍ
وَعُمَرُ بِالْحِنَّاءِ وَالْكَتَمِ
“Enes b. Malik radıyallahu anh’e Rasulullah sallallahu
aleyhi ve sellem’in boyası sorulunca dedi ki: “Onun aklarını ancak şu kadar
gördüm.” – İbn İdris dedi ki: azlığını kastediyor gibiydi – Ebu Bekr ve Ömer
radıyallahu anhuma ise kına ve ketem ile boyanmışlardır.”[6]
Kına ve ketem siyah renk veren bir boyadır.
Ali b. Hucr – Şuayb b.
İshak ed-Dimeşki – Ebu Lahik – Abdullah b. Muaviye yoluyla:[7]
Ve; Abdullah b. Hafs
et-Tahî – Zekeriyya b. Yahya b. Nafi el-Ezdî – babası yoluyla:[8]
Ve; el-Haris b. Ömer
b. el-Haris et-Tahî – Ebu’l-Buhterî b. Abdilhamid et-Tâhî yoluyla: Ömer b.
el-Hattab radıyallahu anh dedi ki:
اخْتَضَبُوا بِالسَّوَادِ فإنه أنس للنساء وهَيْبَةٌ
لِلْعَدُوِّ
“Siyah ile boyanın.
Zira o kadınlar için ünsiyet ettirici, düşmana karşı heybet vericidir.”[9]
Bu üç tarikte de meçhul raviler vardır.
Osman b. Affan Radıyallahu Anh
Ebu Osman Sahibu’l-Ekfan – Beşir b. Sibâ – İbn Ebi Muleyke
rahimehullah yoluyla:
أَن عُثْمَان
بن عَفَّان كَانَ يَخْضِبُ بِالسَّوَادِ
“Osman b. Affan radıyallahu anh siyah ile boyanırdı.”[10]
Sa’d b. Ebi Vakkas Radıyallahu Anh
Suleyman b. Mesleme – Ma’mer – Zuhri – Amir b. Sa’d
rahimehullah yoluyla:
أَنَّ سَعْدًا كَانَ يَخْضِبُ بِالسَّوَادِ
“Sa’d radıyallahu anh siyah ile boyanırdı.”[11]
Yunus b. Yezid el-Eylî – İbn Şihab – Said b. el-Museyyeb
rahimehullah yoluyla:
أَنَّ
سَعْدَ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ كَانَ يَخْضِبُ بِالسَّوَادِ
“Sa’d b. Ebi Vakkas radıyallahu anh siyah ile boyanırdı.”[12]
Leys b. Sad – Muhammed b. Aclan – ismini verdiği bir
topluluk yoluyla:
أَنَّ
سَعْدًا كَانَ
يَخْضِبُ بِالسَّوَادِ
“Sa’d (b. Ebi Vakkas) radıyallahu anh siyah ile boyanırdı.”[13]
Ebu Ubeyde b. el-Cerrah Radıyallahu Anh
Muhammed b. Ömer – İbn Ebi Sebra – Ebu Ubeyde b. el-Cerrah
radıyallahu anh’ın kavminden bazı adamlar yoluyla;
Ve: Muhammed b. Ömer El-Vakidî ve Mus’ab b. İsmail
el-Mus’abî – Muhammed b. Ahmed b. Mahan – Amr yoluyla:
Ve: Muhammed b. el-Huseyn b. Şehriyar – Ebu Hafs (Amr b.
Ali) el-Fellas yoluyla:
Ve: Muhammed b. Abdirrahman – Halid b. en-Nasr – Amr b. Ali
el-Fellas yoluyla: dediler ki:
وكانَ
أَبو عُبَيدَةَ بنَ الجَرّاح يَصبُغُ رَأسَهُ ولِحيَتَهُ بِالحِنّاء والكَتَمِ
“Ebu Ubeyde b. el-Cerrah radıyallahu anh saçını ve sakalını
kına ve ketem ile boyardı.”[14]
İbn Abbas Radıyallahu Anhuma
Seleme b. Bişr – Halid b. Yezid b. Ebi Malik – İbn Abbas
radıyallahu anhuma yoluyla:
أنه كَانَ يَخْضِبُ بِالسَّوَادِ
“İbn Abbas radıyallahu anhuma siyah ile boyanırdı.”[15]
İbn Ömer Radıyallahu Anhuma
Huşeym – Husayn – eş-Şa’bî rahimehullah yoluyla:
سَأَلْتُ
ابْنَ عُمَرَ عَنِ الْخِضَابِ بِالْوَسِمَةِ فَلَمْ يَعْرِفْهَا قَالَ قُلْتُ بِالْحِنَّاءِ
وَالْكَتَمِ؟ قَالَ فَقَالَ ذَاكَ خِضَابُ أَهْلِ تُهَامَةَ
“İbn Ömer radıyallahu anhuma’ya vesme ile boyanmayı sordum.
Bilmediğini söyledi. Ben: “Peki kına ve ketem?” dedim. Dedi ki: “O, Tihame
halkının boyasıdır.”[16]
Cerir b. Abdillah Radıyallahu Anh
Muhammed b. Mansur el-Kelbî – Suleym Ebu’l-Huzeyl yoluyla:
رَأَيْتُ جَرِيرَ بْنَ عَبْدِ اللهِ يُخَضِّبُ
رَأْسَهُ وَلِحْيَتَهُ بِالسَّوَادِ
“Cerir b. Abdillah radıyallahu anh’ın saç ve sakalını siyah
ile boyadığını gördüm.”[17]
El-Hasen ve el-Huseyn b. Ali Radıyallahu Anhum
Amr b. Osman – babası – İbn Lehia – Abdurrahman b. Ferruh
yoluyla:
كُنْتُ أَنَا
مَعَ الْحَسَنِ وَالْحُسَيْنِ رضي الله عنهما فَكَانَا يَخْضِبَانِ بِالسَّوَادِ
إِلَّا أَنَّ الْحَسَنَ يَتْرُكُ عَنْفَقَتَهُ بَيْضَاءَ
“el-Hasen ve el-Huseyn radıyallahu anhuma ile beraberdim. O
ikisi siyah ile boyanırlardı. Ancak el-Hasen radıyallahu anh dudakları ile
çenesi arasında beyazlık bırakırdı.”[18]
Kamil b. Talha el-Cahderi - İbn Lehia – Abdurrahman b.
Burzuc yoluyla:
رَأَيْتُ الْحَسَنَ وَالْحُسَيْنَ رَضِيَ
اللهُ عَنْهُمَا ابْنَيْ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللهُ عَنْهَا يَخْضِبَانِ بِالسَّوَادِ
وَكَانَ الْحُسَيْنُ يَدَعُ الْعَنْفَقَةَ
“Fatıma radıyallahu anha’nın çocukları el-Hasen ve el-Huseyn
radıyallahu anhuma’yı siyah ile boyanmış olarak gördüm. el-Hasen radıyallahu
anh dudağı ile çenesi arasını beyaz bırakmıştı.”[19]
Abdulaziz b. Rufey – Kays mevla Habbab rahimehullah yoluyla:
دَخَلْتُ عَلَى
الْحَسَنِ وَالْحُسَيْنِ وَهُمَا يَخْضِبَانِ بِالسَّوَادِ
“el-Hasen ve el-Huseyn radıyallahu anhuma’nın yanlarına
girdim. İkisi de siyah ile boyanmışlardı.”[20]
Said b. Yahya el-Umevi – babası – Muaviye b. İshak (b. Talha
b. Ubeydillah) –Umm İshak bt. Talha (Aişe bt. Talha’nın kızkardeşi) yoluyla:
خضب الْحسن
وَالْحُسَيْن جَمِيعًا بِالسَّوَادِ
“el-Hasen ve el-Huseyn radıyallahu anhuma siyahla
boyanırlardı.”[21]
Abdullah b. Davud – Muhammed b. Kays – Ebu Avn (Muhammed b.
Ubeydillah) yoluyla:
رَأَيْت
الْحسن وَالْحُسَيْن رضوَان الله عَلَيْهِمَا يخضبان بالوسمة
“el-Hasen ve el-Huseyn radıyallahu anhuma’yı vesme ile
boyanmış gördüm.”[22]
El-Hasen b. Ali Radıyallahu anhuma
Useyd b. Asım – Amir b. İbrahim – Ya’kub el-Kummî – Anbese b.
Said– İbrahim b. Muhacir, eş-Şa’bî rahimehullah yoluyla:
أَنَّ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ رَضِيَ اللهُ
عَنْهُ كَانَ يَخْضِبُ بِالسَّوَادِ
“el-Hasen radıyallahu anh siyah ile boyanırdı.”[23]
Ma’mer b. Raşid – ez-Zuhri rahimehullah yoluyla:
كَانَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ يَخْضِبُ بِالسَّوَادِ
“el-Hasen b. Ali radıyallahu anhuma siyah ile boyanırdı.”[24]
Ebu Kurayb – Muaviye b. Hişam – Muhammed b. İsmail b. Reca –
Ca’fer b. Muhammed – babası (Muhammed b. Ali el-Bakır) rahimehullah yoluyla:
أَنَّ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ رَضِيَ اللهُ
عَنْهُ كَانَ يَخْضِبُ بِالسَّوَادِ
“el-Hasen b. Ali radıyallahu anhuma siyah ile boyanırdı.”[25]
Abdulvehhab b. Atâ – Ebu’r-Rebi (Eş’as b. Said) es-Semman –
Ubeydullah b. Ebi Yezid yoluyla:
رأيت الحسن بن علي قد
خضب بالسواد وعنفقته غراء بيضاء
“el-Hasen b. Ali radıyallahu anh’ı siyah ile boyanmış
gördüm. Dudakları ile çenesi arası beyaz idi.”[26]
Hidbe b. Halid – el-A’lâ b. Halid er-Riyahi – Zadan Ebi
Mansur yoluyla:
رَأَيْتُ الْحَسَنَ
بْنَ عَلِيٍّ يَخْضِبُ بِالْحِنَّاءِ وَالْكَتَمِ
“el-Hasen b. Ali radıyallahu anhuma’yı kına ve ketemle
boyanmış gördüm.”[27]
Haccac b. Nusayr - El-Yeman b. el-Mugira – Muslim b. Ebi
Meryem yoluyla:
رَأَيْتُ الْحَسَنَ
بْنَ عَلِيٍّ
يَخْضِبُ بِالسَّوَادِ
“el-Hasen b. Ali radıyallahu anhuma’yı siyah ile boyanmış
gördüm.”[28]
El-Huseyn b. Ali Radıyallahu anhuma
Cerir – Muhammed – Enes b. Malik radıyallahu anh yoluyla:
أُتِيَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ زِيَادٍ بِرَأْسِ
الحُسَيْنِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَجُعِلَ فِي طَسْتٍ فَجَعَلَ يَنْكُتُ وَقَالَ فِي
حُسْنِهِ شَيْئًا فَقَالَ أَنَسٌ كَانَ أَشْبَهَهُمْ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ
عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ مَخْضُوبًا بِالوَسْمَةِ
“Ubeydullah b. Ziyad’a el-Huseyn radıyallahu anh’ın başı
getirildi. Onu bir leğene koydu ve ona dokunmaya başladı. Onun güzelliğine dair
bir şey söyledi. Bunun üzerine Enes radıyallahu anh dedi ki:
“Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem’e en çok
benzeyenleri O idi. Vesme ile boyanmıştı.”[29]
Muhammed b. Abdirrahim Ebu Yahya – Huseyn b. Muhammed
(el-Mervezi) – Cerir b. Hazım – Muhammed b. Sirin – Enes b. Sirin rahimehullah
yoluyla:
أَنَّ
الْحُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ كَانَ يَخْضِبُ بِالْوَسْمَةِ
“el-Huseyn b. Ali radıyallahu anhuma vesme ile boyalanırdı.”[30]
Zadan Ebu Mansur rahimehullah dedi ki:
رَأَيْت رَأس الْحُسَيْن بن عَليّ
رَحْمَة الله عَلَيْهِ حِين أُتِي بِهِ ابْن زِيَاد وَهُوَ مخضوب بِالْوَسْمَةِ
“el-Huseyn b. Ali radıyallahu anhuma’nın başının Ziyad’a
getirildiği zaman vesme ile boyanmış olduğunu gördüm.”[31]
Ebu İshak – el-Ayzar b. Hureys rahimehullah yoluyla:
رَأَيْتُ الْحُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ يَخْضِبُ
بِالْوَسْمَةِ
“el-Huseyn b. Ali radıyallahu anhuma’yı vesme ile (diğer
rivayette: “siyah ile”, bir diğer rivayette: “kına ve ketem ile”) boyanırken
gördüm.”[32]
Ubeydullah b. Musa – İsrail – Muhammed b. Kays rahimehullah
yoluyla:
أنه رأى الحسين بن علي ولحيته مخضوبة بِالْوَسْمَةِ
“O, el-Huseyn b. Ali radıyallahu anhuma’nın sakalının vesme
ile boyanmış olduğunu görmüştür.”[33]
Amr – İbnu’l-Mubarek – Ma’mer – ez-Zuhri – Ali b. el-Huseyn
rahimehullah yoluyla:
كَانَ الْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ رضي الله عنه
يَخْضِبُ بِالسَّوَادِ
“el-Huseyn b. Ali radıyallahu anh siyah ile boyanırdı.”[34]
İbrahim b. Muhacir ve Firas - Amir eş-Şa’bî rahimehullah
yoluyla:
رأيت الْحُسَيْن بْنِ
عَلِيٍّ يَخْضِبُ
بِالسَّوَادِ
“el-Huseyn b. Ali radıyallahu anhuma’nın siyah ile
boyandığını gördüm.”[35]
Ebu Asım – İbn Curayc – Amr b. Atâ rahimehullah yoluyla:
رأيت الحسين بن
علي يصبغ بالوسمة أما هو فكان ابن ستين وكان رأسه ولحيته شديدي السواد
“el-Huseyn b. Ali radıyallahu anhuma’nın vesme ile
bıyandığını gördüm. O altmış bir yaşında idi ve saçı sakalı simsiyah idi.”[36]
Abdulmelik b. Amr Ebu Amir el-Akdî – Şu’be – Ca’fer b.
Muhammed – babası (Muhammed b. Ali el-Bakır) rahimehullah yoluyla:
أن الحسين بن علي كان يخضب بالوسمة
“el-Huseyn b. Ali radıyallahu anhuma vesme ile boyanırdı.”[37]
Sufyan – es-Serî b. Ka’b el-Ezdî rahimehullah yoluyla:
رَأَيْت الْحُسَيْن بن عَليّ وَاقِفًا
على برذون قد خضب لحيته بِالْوَسْمَةِ
“el-Huseyn b. Ali radıyallahu anhuma’yı katır üzerinde
dururken gördüm. Sakalını vesme ile boyamıştı.”[38]
Muhammed b. Ebi Ömer – Sufyan rahimehullah yoluyla:
قلت لعبيد اللَّهِ بْنَ أَبِي يَزِيدَ رَأَيْتُ
الْحُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ؟ قَالَ نَعَمْ فِي حَوْضِ زَمْزَمَ الرأس واللحية أسودان
إلا هذا يَعْنِي العنفقة أبيض فلا يدري أصبغ وأبقى ذاك؟ أو لم يشب منه غيره
“Ubeydullah b. Ebi Yezid rahimehullah’a: “Huseyn b. Ali
radıyallahu anhuma’yı gördün mü?” dedim. Dedi ki:
“Evet, zemzem havuzunun orada gördüm. Saçı ve sakalı
simsiyah idi. Ancak dudağı ile çenesi arası beyazdı. Bilmiyorum boyarken o
kısmı kasten mi bıraktı yoksa başka yeri ağarmadı mı?”[39]
Malik b. İsmail – Hasen b. Salih – es-Suddî rahimehullah yoluyla
ve Ubeydullah b. Musa – İsrail – es-Suddî rahimehullah yoluyla:
رأيت
الحسين بن علي ولحيته شديدة السواد ومعه ابنه علي
“el-Huseyn b. Ali radıyallahu anhuma’yı gördüm. Sakalı
simsiyah idi ve yanında oğlu Ali de vardı.”[40]
Ma’n b. İsa – Ebu Ma’şer el-Medini – Said b. Ebi Said
el-Makburi rahimehullah yoluyla:
رَأَيْتُ الْحُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ يَخْضِبُ
بِالسَّوَادِ
“el-Huseyn b. Ali radıyallahu anhuma’nın siyah ile
boyandığını gördüm.”[41]
Muhammed b. Ubeyd – Talha - Ömer b. Ata el-Mekki ve
Ubeydullah b. Ebi Yezid el-Mekki yoluyla; dediler ki:
رأينا الحسين بن علي وهو يسود رأسه ولحيته
“el-Huseyn b. Ali radıyallahu anhuma’nın saç ve sakalını
siyahlaştırdığını gördük.”[42]
Abdullah b. Ca’fer Radıyallahu Anhuma
Ebu’l-Fadl Ubeydullah b. Sa’d el-Kuraşî – Ömer – Şerik – Rişdeyn
b. Kurayb yoluyla:
رَأَيْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ جَعْفَرٍ يَخْضِبُ
بِالْوَسْمَةِ
“Abdullah b. Ca’fer radıyallahu anhuma’yı vesme ile
boyanırken gördüm.”[43]
Ukbe b. Âmir Radıyallahu Anh
Ebu Uşşane Hay b. Yu’min el-Meafiri rahimehullah’tan:
رَأَيْت عقبَة
بن عَامر يَخْضِبُ بِالسَّوَادِ وَيَقُول نخضب أَعْلَاهَا وتأبى أُصُولهَا قَالَ
وَكَانَ شَاعِرًا
“Ukbe b. Amir radıyallahu anh’ı siyaha boyanmış gördüm.
Diyordu ki: “Üst tarafını boyadık, kökleri kaldı.” Kendisi bir şâir idi.”[44]
Hayve b. Şurayh – Zuhre b. Ma’bed – babası ve dedesi
yoluyla:
رَأَيْت عقبَة
يَخْضِبُ بِالسَّوَادِ
“Ukbe (b. Amir) radıyallahu anh’ı siyah ile boyanmış
gördüm.”[45]
Yezid b. Ebi Habib – Ebu’l-Hayr rahimehullah yoluyla:
عن عقبة بن عامر
أنه كان يصبغ شعر رأسه بشجرة يقال لها الصبيب كأشد السواد
“Ukbe b. Amir radıyallahu anh saçlarını es-sabib denilen ve
koyu siyah renk veren bir bitkiyle boyardı.”[46]
Mugira b. Şu’be Radıyallahu Anh
Muhammed b. Muaviye en-Nisaburi - Davud b. Halid – Abbas b.
Abdillah b. Ma’bed b. Abbas yoluyla:
إن أول من خضب
بالسواد المغيرة بن شعبة خرج على الناس، وكان عهدهم أنه أبيض الشعر فعجب الناس منه
“Siyah ile ilk boyanan Mugira b. Şu’be radıyallahu anh’tır.
Saç ve sakalı bembeyaz iken insanların yanına siyahla boyanmış çıkınca
şaşırdılar.”[47]
Amr b. el-As Radıyallahu Anh
Harun b. Ömer – Damra b. Rebia – Abdulaziz b. Ebi Ravvad
yoluyla:
اخْتَضَبَ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ بِالسَّوَادِ
فَجَاءَ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ فَقَالَ لَهُ مَنْ
أَنْتَ؟ قَالَ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ قَالَ
فَرَضِيتَ بَعْدَ أَنْ كَانَ يُقَالُ لَكَ كَهْلُ قُرَيْشٍ أَنْ يُقَالَ لَكَ شَابٌّ
مِنْ شَبَابِ قُرَيْشٍ؟ ثُمَّ قَالَ خِضَابُ الْإِيمَانِ الصُّفْرَةُ وَخِضَابُ الْإِسْلَامِ
الْحُمْرَةُ وَخِضَابُ الشَّيْطَانِ السَّوَادُ
“Amr b. el-As radıyallahu anh siyah ile boyanmış olduğu
halde Ömer radıyallahu anh’e geldi ve selam verdi. Ömer radıyallahu anh ona:
“Sen kimsin?” dedi. O da: “Amr b. el-Âs” dedi. Ömer radıyallahu anh dedi ki:
“Sana Kureyş’in olgunu denilmesinden sonra Kureyş’in
gençlerinden biri denilmesine mi razı oldun? İmanın boyası sarıdır. İslam’ın
boyası kızıldır. Siyah ise şeytanın boyasıdır.”[48]
İbn Vehb – İbn Lehia – Ebu Kubeyl el-Meafiri yoluyla:
دَخَلَ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ عَلَى عُمَرَ
بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ وَقَدْ صَبَغَ رَأْسَهُ وَلِحْيَتَهُ بِالسَّوَادِ
فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ مَنْ أَنْتَ؟ قَالَ أَنَا عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ
قَالَ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ عَهْدِي بِكَ شَيْخًا وَأَنْتَ الْيَوْمَ
شَابٌّ عَزَمْتُ عَلَيْكَ إِلَّا مَا خَرَجْتَ فَغَسَلْتَ هَذَا السَّوَادَ
“Amr b. el-As radıyallahu anh, saç ve sakallarını siyaha
boyamış halde Ömer b. el-Hattab radıyallahu anh’ın yanına girdi. Ömer
radıyallahu anh ona: “Sen kimsin?” dedi. O da: “Ben Amr b. el-As’ım” dedi. Ömer
radıyallahu anh dedi ki:
“Sen yaşlı biriydin, bugün ise bir gençsin! Mutlaka yanımdan
çıktığında bu siyahlıkları yıka!”[49]
Umeyr b. Cabir ve Eşras el-Kindî Radıyallahu Anhuma
Ebu İbrahim et-Tercümani – İshak b. el-Haris el-Kuraşi
yoluyla:
رَأَيْتُ عُمَيْرَ
بْنَ جَابِرٍ وَأَشْرَسَ بْنَ غَاضِرَةَ الْكِنْدِيَّ وَكَانَتْ لَهُمَا صُحْبَةٌ يَخْضِبَانِ
بِالْحِنَّاءِ وَالْكَتَمِ
“Sahabeden olan Umeyr b. Cabir ve Eşras b. Gadira el-Kindî
radıyallahu anhuma’yı gördüm. Onlar kına ve ketem ile boyanıyorlardı.”[50]
Abdullah b. Amr, Abdullah b. Ummi Haram ve Vâsile b. el-Eska Radıyallahu
anhum
Suleyman
b. Abdilhamid Ebu Eyyub el-Humusi – el-Hattab b. Osman el-Fevzi – Muhammed b.
Humeyr – İbrahim b. Ebi Able rahimehullah yoluyla:
رأيت من أصحاب رسول الله صلى الله عليه وسلم
ابن عمرو وعبد الله بن أم حرام وواثلة بن الأسقع وغيرهم …ويخضبون
بالحناء والكتم
“Rasulullah
sallallahu aleyhi ve sellem’in ashabından İbn Amr, Abdullah b. Ummi Haram,
Vasile b. el-Eska radıyallahu anhum ve başklarını gördüm… Onlar kına ve ketem
ile boyanırlardı.”[51]
Havvat b. Cubeyr Radıyallahu Anh
Muhammed b. Ömer – Salih b. Havvat b. Salih b. Havvat b.
Cubeyr – ailesi yoluyla:
Ve: Muhammed b. İshak es-Sekafi – Ebu Yunus el-Medini –
İbrahim b. el-Munzir rahimehullah yoluyla:
وَكَانَ خَوَّات
بْنُ جُبَيْرِ يَخْضِبُ بِالْحِنَّاءِ وَالْكَتَمِ
“Havvat b. Cubeyr radıyallahu anh kına ve ketem ile
boyanırdı.”[52]
Şurahbil b. Semt Radıyallahu Anh
İbn Ebi Asım eş-Şeyb
vel-Hidab kitabında isnadıyla Şurahbil b. Semt radıyallahu anh’ın siyahla
boyandığını rivayet etmiştir.[53]
Aişe Radıyallahu Anha
Hammad b. Seleme – Umm Şebib el-Basriyye rahimehallah
yoluyla:
أنها سَأَلت
عَائِشَة رضي الله عنها عن المرأة تَخضِب رَأسَها لِزَوجِها بِالسَّواد؟ فقالت وما
بأسٌ بذلك؟
“O, Aişe radıyallahu anha’ya kadının kocasına karşı
saçlarını siyaha boyamasını sorunca dedi ki: “Bunda ne sakınca var?”[54]
Umm Seleme Radıyallahu Anha
Muhammed b. el-Vezir – el-Velid b. Muslim – Hammad b. Seleme
– Musseh (el-Ezdiyye) – Umm Seleme radıyallahu anha yoluyla: Umm Seleme
radıyallahu anha dedi ki:
لا بَأس أن
تَخضِب المرأة رَأسَها بالسواد
“Kadının saçlarını siyaha boyamasında bir sakınca yoktur.”[55]
[1]
Sahih. Buhârî (3919-3920)
[2]
Buhârî ve Muslim'in şartlarına göre sahih.
İbn Hibban (12/283) Ahmed b. Hazlem, Hadisu’l-Evzai (3)
[3]
Buhârî ve Muslim'in şartlarına göre sahih.
Ma’mer Cami (785) Taberânî Musnedu'ş-Şamiyyîn (3103) İbn Sa’d (3447, 3452)
[4]
Buhârî ve Muslim'in şartlarına göre sahih.
Ebu’l-Meâli el-Feravî Subaiyyat (1) İbn Ebi Ömer el-Adeni’nin Musned’inden
naklen: Busayrî, İthaf (4114) Begavi Şerhu’s-Sunne (3176) İbn Sad (3/189)
Belazuri Ensab (10/76) İbn Asakir Mu’cem (1351) Buhârî ve Muslim başka
bir rivayet yolundan benzerini rivayet etmişlerdir.
[5]
Sahih mevkuf. Ebu Bekr el-Bagendi,
Min Hadisi Şeyban b. Ferruh (68)
[6]
Sahih. Muslim (2341)
[7]
Zayıf. Hakîm et-Tirmizî el-Menhiyyat
(s.201)
[8]
Zayıf. İbn Kuteybe Uyunu’l-Ahbar
(2/352)
[9]
Zayıf mevkuf. Taberî Tehzibu’l-Asar
(833) İbn Ebi'd-Dunyâ el-Umr ve’ş-Şeyb (4)
[10]
Zayıf mevkuf. Taberî Tehzibu’l-Asar (835)
Dulabi el-Kuna (1253) Ebu Nuaym Ma’rife (232)
[11]
Hasen mevkuf. Ebu Nuaym Ma’rife (500,
501) Hâkim (3/567)
[12]
Hasen mevkuf. Taberânî
Mu'cemu'l-Kebîr (1/138), İbn Sa’d (3242) Ebu Nuaym Ma’rife (499-501)
[13]
Hasen ligayrihi mevkuf. İbn Sa’d
(3241)
[14]
İbn Sa’d Tabakat (4353, 11704) Ebu Nuaym Marife (562, 584) İbn Asakir Tarih
(25/488-490) Belazuri Ensabu’l-Eşraf (11/68)
[15]
Zayıf mevkuf. Begavi Mu’cemu’s-Sahabe
(1458) Halid b. Yezid b. Ebi Malik zayıftır.
[16]
Hasen mevkuf.
Taberî Tehzibu’l-Asar (844) Hallal el-Vukuf ve Tereccul (144)
[17]
Zayıf mevkuf. Taberânî
Mu'cemu'l-Kebîr (2/291)
[18]
Hasen mevkuf. İbn Ebî Âsım el-Âhâd
ve'l-Mesânî (412)
[19]
Hasen mevkuf. Taberânî
Mu'cemu'l-Kebîr (3/99)
[20]
Hasen mevkuf. İbn Ebî Şeybe (25017)
Buhârî Tarih (669) İbn Sa’d (7494) Taberî Tehzibu’l-Asar (837) Taberânî
Mu'cemu'l-Kebîr (3/98)
[21]
Sahih mevkuf. Taberî Tehzibu’l-Asar
(842)
[22]
Sahih mevkuf. Taberî Tehzibu’l-Asar
(847)
[23]
Hasen mevkuf. İbn Ebî Âsım el-Âhâd
ve'l-Mesânî (411) Taberânî Mu'cemu'l-Kebîr (3/22)
[24]
Sahih mevkuf. Ma’mer Cami (800)
[25]
Hasen mevkuf. Taberânî
Mu'cemu'l-Kebîr (3/22) Ebu Nuaym Ma’rife (1750)
[26]
Zayıf mevkuf. İbn Sa’d (7364)
Ebu’r-Rebi es-Semman çok zayıftır.
[27]
Zayıf mevkuf.
İbn Ebî Âsım el-Âhâd ve'l-Mesânî (410) Taberânî Mu'cemu'l-Kebîr (3/22)
[28]
Zayıf mevkuf. İbn Sa’d (7362)
isnadında Yeman b. el-Mugira zayıftır.
[29]
Sahih. Buhârî (3748)
[30]
Sahih mevkuf. Taberânî
Mu'cemu'l-Kebîr (3/98)
[31]
Sahih mevkuf. Taberî Tehzibu’l-Asar
(840-41)
[32]
Sahih mevkuf. İbn Ebi'd-Dunyâ el-Umr
ve’ş-Şeyb (9) Kirmani Mesail (449) İbn Sa’d (7363, 7486) Taberânî
Mu'cemu'l-Kebîr (3/99) Taberî Tehzibu’l-Asar (839, 843)
[33]
Sahih mevkuf. İbn Sa’d (7488)
[34]
Sahih mevkuf. İbn Ebî Âsım el-Âhâd
ve'l-Mesânî (422) Abdurrazzak (20184) Taberânî Mu'cemu'l-Kebîr (3/99)
[35]
Hasen mevkuf. İbnu’l-Ca’d Musned
(2126) Taberânî Mu'cemu'l-Kebîr (3/22, 99) Tahavi Şerhu Muşkili’l-Asar (9/315)
[36]
Sahih mevkuf. Ebu Zur’a ed-Dimeşki
Tarih (611)
[37]
Sahih mevkuf.
İbn Sa’d (7487, 7492)
[38]
Sahih mevkuf. Taberî Tehzibu’l-Asar
(838) İbn Sa’d (7491)
[39]
Sahih mevkuf. Ebu Zur’a ed-Dimeşki
Tarih (529) İbn Sa’d (2900)
[40]
Hasen mevkuf.
İbn Sa’d (7490, 7489, 7496)
[41]
Hasen ligayrihi mevkuf. İbn Sa’d
(7495) Taberânî Mu'cemu'l-Kebîr (3/99)
[42]
Zayıf mevkuf. İbn Sa’d (7493)
Taberânî Mu'cemu'l-Kebîr (3/99)
[43]
Zayıf mevkuf. İbn Ebi'd-Dunyâ el-Umr
ve’ş-Şeyb (10) İbn Asakir Tarih (27/294) Rişdeyn b. Kurayb zayıftır.
[44]
Sahih mevkuf. Taberî Tehzibu’l-Asar
(857, 858) Taberânî Mu'cemu'l-Kebîr (17/268) Fesevi Ma’rife (3/204) İbn Ebi
Hayseme Tarih (1391) İbn Sa’d (6325) İbn Ebî Şeybe (25025) Tahavi Şerhu
Muşkili’l-Asar (9/314) İbn Hibban es-Sikat (909)
[45]
Hasen mevkuf. Taberî Tehzibu’l-Asar
(859) Taberânî Mu'cemu'l-Kebîr (17/267)
[46]
Sahih mevkuf.
İbn Ebî Şeybe (25530)
[47]
Çok zayıf. İbn Sa’d (6074)
Ebu’l-Ferac el-İsbehani el-Egani (16/93) Muhammed b. Muaviye en-Nisaburi metruktur.
[48]
Çok zayıf. İbn Şebbe Tarihu’l-Medine
(3/854) Abdulaziz b. Ebi Ravvad’da zayıflık olup, isnadı munkatıdır.
[49]
Zayıf mevkuf. Beyhakî (15222) mürsel
olup İbn Lehia, an’ane ile rivayet etmiştir.
[50]
Zayıf mevkuf. Ebu Nuaym Ma’rife
(1101) İbn Mende Marifetu’s-Sahabe (s.212) İshak b. el-Haris zayıftır.
[51]
Sahih mevkuf. Hatib Tarih (3/398) İbn
Asakir Tarih (6/433, 27/80)
[52]
Ebu Nuaym Ma’rife (2507) İbn Sa’d Tabakat (4469) Ebu Abdillah İbn Mende
Fethu’l-Bab (s.397)
[53]
İbn Mulakkin et-Tavdih (28/130) Ayni Umdetu’l-Kari (22/51)
[54]
Sahih mevkuf. Kirmani Mesail (450) Taberî
Tehzibu’l-Asar (856) İbn Sa’d (11908)
[55]
Hasen mevkuf. Kirmani Mesail (451)
