5. BÖLÜM
Seleften Siyah Boyayı Caiz Görenler
ASHAB-I KİRÂM
Ebu Bekr Radıyallahu anh
Ukbe b. Vessac – Enes radıyallahu anh yoluyla: Dedi ki:
قَدِمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ
وَسَلَّمَ وَلَيْسَ فِي أَصْحَابِهِ أَشْمَطُ غَيْرَ أَبِي بَكْرٍ فَغَلَفَهَا بِالحِنَّاءِ
وَالكَتَمِ
“Nebî sallallahu aleyhi ve sellem Medine’ye geldiğinde
ashabı arasında Ebu Bekr radıyallahu anh dışında saçı sakalı ak olan yoktur. O
da kına ve ketem ile boyadı.”[1]
El-Evzai – Ebu Ubeyd – Ukbe b. Vessac – Enes radıyallahu anh
yoluyla:
قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ
وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ وَكَانَ أَسَنَّ أَصْحَابِهِ أَبُو بَكْرٍ فَغَلَّفَهَا بِالْحِنَّاءِ
وَالْكَتَمِ حَتَّى قَنَأَ لَوْنُهَا سَوَادًا فَلَمَّا أَصْبَحْتُ غَدَوْتُ فَقُلْتُ
قَنَأَ لَوْنُهَا سَوَادًا قَالَ لَمْ أَقُلْ سَوَادًا
“Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem Medine’ye geldiği
zaman ashabından en yaşlısı Ebu Bekr radıyallahu anh idi. O da kına ve ketem
ile boyanarak rengini koyulaştırdı ve siyahlaştırdı. Sabah olunca gittim ve
dedim ki: “Rengi kararmıştı. Ama simsiyah diyemem.”[2]
Ma’mer – ez-Zuhri – (Urve b. ez-Zubeyr) - Aişe radıyallahu
anha yoluyla:
أَنَّ أَبَا بَكْرٍ كَانَ يَخْضِبُ بِالْحِنَّاءِ
وَالْكَتَمِ
“Ebu Bekr radıyallahu anh kına ve ketem ile boyanırdı.”[3]
Humeyd et-Tavil rahimehullah dedi ki: “Enes radiyallahu anh’e şöyle soruldu: “Rasûlullah sallallahu aleyhi ve
sellem’in aklarını boyar mıydı?” Enes radiyallahu anh dedi ki:
فَقَالَ
لَمْ يَشِنْهُ الشَّيْبُ وَلَكِنْ خَضَبَ أَبُو بَكْرٍ بِالْحِنَّاءِ وَالْكَتَمِ
وَخَضَبَ عُمَرُ بِالْحِنَّاءِ
“Aklaşma onu çirkinleştirmemişti. Lakin Ebu Bekr radiyallahu anh kına ve
ketem ile boyardı. Ömer radiyallahu anh ise kına ile boyardı.”[4]
Bu hadis Buhârî ve Muslim'in şartlarına göre sahihtir.
Şeyban – Muhammed b. Raşid el-Mekhulî – Mekhul – Musa b. Enes – babası
Enes b. Malik radıyallahu anh yoluyla:
لم يبلغ النبي صلى الله عليه وسلم من الشيب
ما يخضبه ولكن أبا بكر رضي الله عنه قد كان يخضب لحيته ورأسه بالحناء والكتم حتى يسود
شعره
“Nebî sallallahu aleyhi ve sellem’in akları boyayacak kadar
çoğalmamıştı. Lakin Ebu Bekr radıyallahu anh sakalını ve saçını kına ve ketemle
boyar, öyle ki kılları siyahlaşırdı.”[5]
Ömer
Radıyallahu Anh
Abdullah b. İdris el-Evdi – Hişam b. Hassan – İbn Sirin rahimehullah yoluyla:
سُئِلَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ هَلْ خَضَبَ رَسُولُ
اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ؟ قَالَ إِنَّهُ لَمْ يَكُنْ رَأَى مِنَ الشَّيْبِ
إِلَّا - قَالَ ابْنُ إِدْرِيسَ كَأَنَّهُ يُقَلِّلُهُ - وَقَدْ خَضَبَ أَبُو بَكْرٍ
وَعُمَرُ بِالْحِنَّاءِ وَالْكَتَمِ
“Enes b. Malik radıyallahu anh’e Rasulullah sallallahu
aleyhi ve sellem’in boyası sorulunca dedi ki: “Onun aklarını ancak şu kadar
gördüm.” – İbn İdris dedi ki: azlığını kastediyor gibiydi – Ebu Bekr ve Ömer
radıyallahu anhuma ise kına ve ketem ile boyanmışlardır.”[6]
Ali b. Hucr – Şuayb b.
İshak ed-Dimeşki – Ebu Lahik – Abdullah b. Muaviye yoluyla: ve; Abdullah b.
Hafs et-Tahî – Zekeriyya b. Yahya b. Nafi el-Ezdî – babası yoluyla: ve;
el-Haris b. Ömer b. el-Haris et-Tahî – Ebu’l-Buhterî b. Abdilhamid et-Tâhî
yoluyla: Ömer b. el-Hattab radıyallahu anh dedi ki:
اخْتَضَبُوا بِالسَّوَادِ فإنه أنس للنساء وهَيْبَةٌ
لِلْعَدُوِّ
“Siyah ile boyanın.
Zira o kadınlar için ünsiyet ettirici, düşmana karşı heybet vericidir.”[7]
Bu üç tarikte de meçhul raviler vardır.
Sa’d b. Ebi Vakkas Radıyallahu Anh
Suleyman b. Mesleme – Ma’mer – Zuhri – Amir b. Sa’d
rahimehullah yoluyla:
Ve: Yunus b. Yezid el-Eylî – İbn Şihab – Said b. el-Museyyeb
rahimehullah yoluyla:
Ve: Leys b. Sad – Muhammed b. Aclan – ismini verdiği bir
topluluk yoluyla:
أَنَّ
سَعْدَ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ كَانَ يَخْضِبُ بِالسَّوَادِ
“Sa’d b. Ebi Vakkas radıyallahu anh siyah ile boyanırdı.”[8]
İbn Ömer Radıyallahu Anhuma
Huşeym – Husayn – eş-Şa’bî rahimehullah yoluyla:
سَأَلْتُ
ابْنَ عُمَرَ عَنِ الْخِضَابِ بِالْوَسِمَةِ فَلَمْ يَعْرِفْهَا قَالَ قُلْتُ بِالْحِنَّاءِ
وَالْكَتَمِ؟ قَالَ فَقَالَ ذَاكَ خِضَابُ أَهْلِ تُهَامَةَ
“İbn Ömer radıyallahu anhuma’ya vesme ile boyanmayı sordum.
Bilmediğini söyledi. Ben: “Peki kına ve ketem?” dedim. Dedi ki:
“O, Tihame halkının boyasıdır.”[9]
El-Hasen ve el-Huseyn b. Ali Radıyallahu Anhum
İbn Lehia – Abdurrahman b. Ferruh yoluyla:
كُنْتُ أَنَا
مَعَ الْحَسَنِ وَالْحُسَيْنِ رضي الله عنهما فَكَانَا يَخْضِبَانِ بِالسَّوَادِ
إِلَّا أَنَّ الْحَسَنَ يَتْرُكُ عَنْفَقَتَهُ بَيْضَاءَ
“el-Hasen ve el-Huseyn radıyallahu anhuma ile beraberdim. O
ikisi siyah ile boyanırlardı. Ancak el-Hasen radıyallahu anh dudakları ile
çenesi arasında beyazlık bırakırdı.”[10]
Abdulaziz b. Rufey – Kays mevla Habbab rahimehullah yoluyla:
دَخَلْتُ عَلَى
الْحَسَنِ وَالْحُسَيْنِ وَهُمَا يَخْضِبَانِ بِالسَّوَادِ
“el-Hasen ve el-Huseyn radıyallahu anhuma’nın yanlarına
girdim. İkisi de siyah ile boyanmışlardı.”[11]
Said b. Yahya el-Umevi – babası – Muaviye b. İshak (b. Talha
b. Ubeydillah) –Umm İshak bt. Talha (Aişe bt. Talha’nın kızkardeşi) yoluyla:
خضب الْحسن
وَالْحُسَيْن جَمِيعًا بِالسَّوَادِ
“el-Hasen ve el-Huseyn radıyallahu anhuma siyahla
boyanırlardı.”[12]
Abdullah b. Davud – Muhammed b. Kays – Ebu Avn (Muhammed b.
Ubeydillah) yoluyla:
رَأَيْت
الْحَسَنَ وَالْحُسَيْنَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا يَخْضِبَانِ بالوسمة
“el-Hasen ve el-Huseyn radıyallahu anhuma’yı vesme ile
boyanmış gördüm.”[13]
El-Hasen b. Ali Radıyallahu anhuma
Useyd b. Asım – Amir b. İbrahim – Ya’kub el-Kummî – Anbese b.
Said– İbrahim b. Muhacir, eş-Şa’bî rahimehullah yoluyla:
Ve: Ma’mer b. Raşid – ez-Zuhri rahimehullah yoluyla:
Ve: Ebu Kurayb – Muaviye b. Hişam – Muhammed b. İsmail b.
Reca – Ca’fer b. Muhammed – babası (Muhammed b. Ali el-Bakır) rahimehullah
yoluyla:
Ve: Haccac b. Nusayr - El-Yeman b. el-Mugira – Muslim b. Ebi
Meryem yoluyla:
أَنَّ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ رَضِيَ اللهُ
عَنْهُ كَانَ يَخْضِبُ بِالسَّوَادِ
“el-Hasen radıyallahu anh siyah ile boyanırdı.”[14]
Abdulvehhab b. Atâ – Ebu’r-Rebi (Eş’as b. Said) es-Semman –
Ubeydullah b. Ebi Yezid yoluyla:
رَأَيْتُ الْحَسَنَ بْنَ
عَلِيٍّ قد خضب بِالسَّوَادِ
وعنفقته غراء بيضاء
“el-Hasen b. Ali radıyallahu anh’ı siyah ile boyanmış
gördüm. Dudakları ile çenesi arası beyaz idi.”[15]
Hidbe b. Halid – el-A’lâ b. Halid er-Riyahi – Zadan Ebi
Mansur yoluyla:
رَأَيْتُ الْحَسَنَ
بْنَ عَلِيٍّ يَخْضِبُ بِالْحِنَّاءِ وَالْكَتَمِ
“el-Hasen b. Ali radıyallahu anhuma’yı kına ve ketemle
boyanmış gördüm.”[16]
El-Huseyn b. Ali Radıyallahu anhuma
Cerir – Muhammed – Enes b. Malik radıyallahu anh yoluyla:
أُتِيَ
عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ زِيَادٍ بِرَأْسِ الحُسَيْنِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَجُعِلَ فِي
طَسْتٍ فَجَعَلَ يَنْكُتُ وَقَالَ فِي حُسْنِهِ شَيْئًا فَقَالَ أَنَسٌ كَانَ أَشْبَهَهُمْ
بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ مَخْضُوبًا بِالوَسْمَةِ
“Ubeydullah b. Ziyad’a el-Huseyn radıyallahu anh’ın başı
getirildi. Onu bir leğene koydu ve ona dokunmaya başladı. Onun güzelliğine dair
bir şey söyledi. Bunun üzerine Enes radıyallahu anh dedi ki: “Rasulullah
sallallahu aleyhi ve sellem’e en çok benzeyenleri O idi. Vesme ile boyanmıştı.”[17]
Muhammed b. Abdirrahim Ebu Yahya – Huseyn b. Muhammed
(el-Mervezi) – Cerir b. Hazım – Muhammed b. Sirin – Enes b. Sirin rahimehullah
yoluyla:
أَنَّ
الْحُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ كَانَ يَخْضِبُ بِالْوَسْمَةِ
“el-Huseyn b. Ali radıyallahu anhuma vesme ile boyalanırdı.”[18]
Zadan Ebu Mansur rahimehullah dedi ki:
رَأَيْت رَأس الْحُسَيْن بن عَليّ
رَحْمَة الله عَلَيْهِ حِين أُتِي بِهِ ابْن زِيَاد وَهُوَ مخضوب بِالْوَسْمَةِ
“el-Huseyn b. Ali radıyallahu anhuma’nın başının Ziyad’a
getirildiği zaman vesme ile boyanmış olduğunu gördüm.”[19]
Ebu İshak – el-Ayzar b. Hureys rahimehullah yoluyla:
Ve: Ubeydullah b. Musa – İsrail – Muhammed b. Kays
rahimehullah yoluyla:
Ve: Abdulmelik b. Amr Ebu Amir el-Akdî – Şu’be – Ca’fer b.
Muhammed – babası (Muhammed b. Ali el-Bakır) rahimehullah yoluyla:
Ve: Ubeydullah b. Musa – İsrail – es-Suddî – Kesir mevla
Beni Haşim yoluyla:
Ve: Ubeydullah b. Ömer b. Eban – Suleym b. Muslim – İbn
Cureyc – Ömer b. Ata b. Ebi’l-Huvar ve Ubeydullah b. Ebi Yezid yoluyla:
Ve: Sufyan – es-Serî b. Ka’b el-Ezdî rahimehullah yoluyla:
رَأَيْتُ الْحُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ يَخْضِبُ
بِالْوَسْمَةِ
“el-Huseyn b. Ali radıyallahu anhuma’yı vesme ile (diğer
rivayette: “siyah ile”, bir diğer rivayette: “kına ve ketem ile”) boyanırken
gördüm.”[20]
Amr – İbnu’l-Mubarek – Ma’mer – ez-Zuhri – Ali b. el-Huseyn
rahimehullah yoluyla:
Ve: İbrahim b. Muhacir ve Firas - Amir eş-Şa’bî rahimehullah
yoluyla:
Ve: Ma’n b. İsa – Ebu Ma’şer el-Medini – Said b. Ebi Said el-Makburi
rahimehullah yoluyla:
كَانَ الْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ رضي الله عنه
يَخْضِبُ بِالسَّوَادِ
“el-Huseyn b. Ali radıyallahu anh siyah ile boyanırdı.”[21]
Ebu Asım – İbn Curayc – Amr b. Atâ rahimehullah yoluyla:
رَأَيْتُ الْحُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ يَصْبَغُ
بْالْوَسْمَةِ أَمَّا هُوَ فَكَانَ ابْنَ سِتِّينَ وَكَانَ رَأْسُهُ وَلِحْيَتُهُ شَدِيدَيِ
السَّوَادِ
“el-Huseyn b. Ali radıyallahu anhuma’nın vesme ile
bıyandığını gördüm. O altmış bir yaşında idi ve saçı sakalı simsiyah idi.”[22]
Muhammed b. Ebi Ömer – Sufyan rahimehullah yoluyla:
قلت لعبيد اللَّهِ بْنَ أَبِي يَزِيدَ رَأَيْتُ
الْحُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ؟ قَالَ نَعَمْ فِي حَوْضِ زَمْزَمَ الرأس واللحية أسودان
إلا هذا يَعْنِي العنفقة أبيض فلا يدري أصبغ وأبقى ذاك؟ أو لم يشب منه غيره
“Ubeydullah b. Ebi Yezid rahimehullah’a: “Huseyn b. Ali
radıyallahu anhuma’yı gördün mü?” dedim. Dedi ki: “Evet, zemzem havuzunun orada
gördüm. Saçı ve sakalı simsiyah idi. Ancak dudağı ile çenesi arası beyazdı.
Bilmiyorum boyarken o kısmı kasten mi bıraktı yoksa başka yeri ağarmadı mı?”[23]
Malik b. İsmail – Hasen b. Salih – es-Suddî rahimehullah
yoluyla ve Ubeydullah b. Musa – İsrail – es-Suddî rahimehullah yoluyla:
رأيت
الحسين بن علي ولحيته شديدة السواد ومعه ابنه علي
“el-Huseyn b. Ali radıyallahu anhuma’yı gördüm. Sakalı
simsiyah idi ve yanında oğlu Ali de vardı.”[24]
Muhammed b. Ubeyd – Talha (b. Musarrif) - Ömer b. Ata
el-Mekki ve Ubeydullah b. Ebi Yezid el-Mekki yoluyla; dediler ki:
رأينا
لْحُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ وهو يسود رأسه ولحيته
“el-Huseyn b. Ali radıyallahu anhuma’nın saç ve sakalını
siyahlaştırdığını gördük.”[25]
Ukbe b. Âmir Radıyallahu Anh
Ebu Uşşane Hay b. Yu’min el-Meafiri rahimehullah’tan:
رَأَيْت عقبَة
بن عَامر يَخْضِبُ بِالسَّوَادِ وَيَقُول نخضب أَعْلَاهَا وتأبى أُصُولهَا قَالَ
وَكَانَ شَاعِرًا
“Ukbe b. Amir radıyallahu anh’ı siyaha boyanmış gördüm.
Diyordu ki: “Üst tarafını boyadık, kökleri kaldı.” Kendisi bir şâir idi.”[26]
Hayve b. Şurayh – Zuhre b. Ma’bed – babası ve dedesi
yoluyla:
رَأَيْت عقبَة
يَخْضِبُ بِالسَّوَادِ
“Ukbe (b. Amir) radıyallahu anh’ı siyah ile boyanmış
gördüm.”[27]
Yezid b. Ebi Habib – Ebu’l-Hayr – Ukbe b. Amir radıyallahu
anh yoluyla:
أَنَّهُ
كَانَ يَصبغ شعر رَأسه بِشَجرة يُقَال لهَا الصَبِيب كَأَشَد السواد
“Ukbe b. Amir radıyallahu anh saçlarını es-sabib denilen ve
koyu siyah renk veren bir bitkiyle boyardı.”[28]
Abdullah b. Amr, Abdullah b. Ummi Haram ve Vâsile b. el-Eska Radıyallahu Anhum
Suleyman
b. Abdilhamid Ebu Eyyub el-Humusi – el-Hattab b. Osman el-Fevzi – Muhammed b.
Humeyr – İbrahim b. Ebi Able rahimehullah yoluyla:
رأيت من أصحاب رسول الله صلى الله عليه وسلم
ابن عمرو وعبد الله بن أم حرام وواثلة بن الأسقع وغيرهم …ويخضبون
بالحناء والكتم
“Rasulullah
sallallahu aleyhi ve sellem’in ashabından İbn Amr, Abdullah b. Ummi Haram, Vâsile
b. el-Eska radıyallahu anhum ve başklarını gördüm… Onlar kına ve ketem ile
boyanırlardı.”[29]
Aişe Radıyallahu Anha
Hammad b. Seleme – Umm Şebib el-Basriyye rahimehallah
yoluyla:
أنها سَأَلت
عَائِشَة رضي الله عنها عن المرأة تَخضِب رَأسَها لِزَوجِها بِالسَّواد؟ فقالت وما
بأسٌ بذلك؟
“O, Aişe radıyallahu anha’ya kadının kocasına karşı
saçlarını siyaha boyamasını sorunca dedi ki: “Bunda ne sakınca var?”[30]
Umm Seleme Radıyallahu Anha
Muhammed b. el-Vezir – el-Velid b. Muslim – Hammad b. Seleme
– Musseh (el-Ezdiyye) – Umm Seleme radıyallahu anha yoluyla: Umm Seleme
radıyallahu anha dedi ki:
لا بَأس أن
تَخضِب المرأة رَأسَها بالسواد
“Kadının saçlarını siyaha boyamasında bir sakınca yoktur.”[31]
TABİÎN VE SONRAKİLER
El-Haccac b. Ertae ve İbn Ebi Leyla Rahimehumallah
Hatib el-Bağdadi;
İbnu’l-Ebbar – Muhammed b. Humeyd – Cerir b. Abdilhamid rahimehullah yoluyla
Ve: El-Fadl b. Ya’kub’dan: Said b. Mesleme rahimehullah dedi
ki:
رَأَيْتُ
الْحَجَّاجَ بْنَ أَرْطَأَةَ يَخْضِبُ بِالسَّوَادِ وَرَأَيْتُ ابْنَ أَبِي
لَيْلَى يَخْضِبُ بِالسَّوَادِ
“el-Haccac b. Ertae rahimehullah’ı siyaha boyanmış gördüm. İbn
Ebi Leyla rahimehullah’ı siyaha boyanmış gördüm.”[32]
Ebu Said el-Eşec – Abdullah b. el-Eclah rahimehullah
yoluyla:
وَرَأَيْتُ
ابْنَ أَبِي لَيْلَى والْحَجَّاجَ بْنَ أَرْطَأَةَ يخضبان بالوسمة
“İbn Ebi Leyla ve el-Haccac b. Ertae rahimehumallah’ın vesme
ile boyandıklarını gördüm.”[33]
Nafi b. Cubeyr Rahimehullah
Ebu Kurayb Muhammed – İbn Fudayl – el-Velid b. Cumey’
rahimehullah yoluyla:
كَانَ نَافِعُ
بْنُ جُبَيْرٍ يَخْضِبُ بِالْوَسْمَةِ
“Nafi b. Cubeyr rahimehullah vesme ile boyanırdı.”[34]
Veki – Abdullah b. Abdirrahman b. Mevhib rahimehullah
yoluyla:
رَأَيْتُ نَافِعَ بْنَ جُبَيْرٍ يَخْتَضِبُ بِالسَّوَادِ
“Nafi b. Cubeyr rahimehullah’ı siyah ile boyanmış gördüm.”[35]
Muhammed b. Sirin Rahimehullah
Ubeydullah b. Muaz, babasından, o Eş’as’tan, o da Muhammed
(İbn Sirin) rahimehullah’tan rivayet ediyor:
أنه كان لا
يَرَى بَأسًا بِالخِضاب بِالسَّواد والحُمرَة ما لم يَغُرَّ امرأةً وكان محمد
يَخضِب بِالحُمرة
“O, kadını aldatma söz konusu olmadığı sürece siyah ve
kırmızı renkle boyanmakta sakınca görmezdi. Muhammed (b. Sirin) rahimehullah
kırmızı ile boyanırdı.”[36]
İbn Uleyye – İbn Avn rahimehullah yoluyla:
كَانُوا
يَسْأَلُونَ مُحَمَّدًا عَنِ الْخِضَابِ بِالسَّوَادِ فَقَالَ لَا أَعْلَمُ بِهِ بَأْسًا
“Muhammed (b. Sirin) rahimehullah’a siyah ile boyanmak
hakkında sorarlar, o da: “Bunda bir sakınca bilmiyorum” derdi.”[37]
Ma’n b. İsa – Muhammed b. Amr – Muhammed b. Sirin – Enes
radıyallahu anh yoluyla:
سَأَلتُهُ عَن
خِضاب رَسول الله صَلى الله عَليه وسَلم فَقالَ إِنَّ رَسولَ الله صَلى الله عَلَيه
وسَلم لَم يَكُن بَلَغَ ذَلِكَ ولَكِنَّ أَبو بَكرٍ خَضَبَ بِالحِنّاء والكَتَمِ قالَ
ابن سيرينَ فَخَضَبتُ يَومَئِذٍ بِالحِنّاء والكَتَمِ
“Ona Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem’in boyasını
sordum. Dedi ki: “Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem’in akları boyayacak
kadar çok değildi. Lakin Ebu Bekr radıyallahu anh kına ve ketem ile boyanırdı.”
İbn Sirin rahimehullah dedi ki:
“Bunun üzerine o gün kına ve ketem ile boyandım.”[38]
Abdurrahman b. Ebi Bekr es-Sıddık Rahimehullah
Hammad b. Seleme – Ammar b. Ebi Ammar rahimehullah yoluyla:
رأيت
عبد الرحمن بن أبي بكر الصديق يخضب بالحناء والكتم
“Abdurrahman b. Ebi Bekr es-Sıddık rahimehullah’ı kına ve
ketem ile boyanmış gördüm.”[39]
İbn Şihab Ez-Zuhri Rahimehullah
El-Museyyeb b. Vadıh rahimehullah’tan: ez-Zencî b. Halid
rahimehullah dedi ki:
رأيت الزُّهري
أَسوَد الرَّأس واللحيَة بِالوَسْمَة
“ez-Zuhrî rahimehullah’ı saç ve sakallını vesme ile siyahlaştırmış
halde gördüm.”[40]
Ebu Nuaym el-Curcani –
Ebu Utbe Ahmed b. el-Ferac – Damra b. Rebia – Ebu Hamze - İbn Şihab ez-Zuhrî
rahimehullah yoluyla:
كنا نخضب بالسواد إذا كان الوجه جديدا فأما
إذا انفضت الأسنان ونفض الوجه تركنا
“Bizler yüzümüz
yeniyken siyahla boyanırdık. Dişlerimiz döküldüğü ve yüzümüz eskidiği zaman onu
terk ederdik.”[41]
İbn Şihab rahimehullah
siyahla boyanmış ve şöyle demiştir:
وأحبّها إلىّ
أحلَكُها
“Bize en sevimli olanı
simsiyah olanıdır.”[42]
Yusuf b. Abdillah Rahimehullah
İsa b. Muhammed – Ezher – Abdullah b. Avn rahimehullah
yoluyla:
كان يوسُف بن عبد الله يَخْضِبُ بِالسَّوَادِ
“Yusuf b. Abdillah (b. el-Haris) rahimehullah siyah ile
boyanırdı.”[43]
Musa b. Talha Rahimehullah
İbrahim b. Said – Ezher – İbn Avn rahimehullah yoluyla:
رَأَيْتُ مُوسَى بْنَ طَلْحَةَ يَخْضِبُ
بِالسَّوَادِ
“Musa b. Talha rahimehullah’ı siyah ile boyanmış gördüm.”[44]
Amr b. Osman, Osman b. Ziyad el-İclî ve Ömer b. Ebi Zaide
rahimehumallah dediler ki:
رَأينَا مُوسَى بن طَلْحَة يَخْضِبُ
بِالوَسْمَة
“Musa b. Talha rahimehullah’ı vesme ile boyanırken gördük.”[45]
Abdurrahman b. el-Esved Rahimehullah
Ebu Ömer et-Temimî – babası – Ebu Bekr en-Nehşelî yoluyla:
رَأَيْتُ
عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الْأَسْوَدِ يَخْضِبُ بِالْوَسْمَةِ
“Abdurrahman b. el-Esved rahimehullah’ı vesme ile boyanmış
gördüm.”[46]
Ali b. Abdillah b. Abbas Rahimehullah
Ali b. Muhammed b. el-Hasen er-Rakkî – İbn Ebi Meryem –
Attâf b. Hâlid yoluyla:
رَأَيْتُ عَلِيَّ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ
عَبَّاسٍ أَسْوَدَ الرَّأْسِ وَاللِّحْيَةِ
“Ali b. Abdillah b. Abbas rahimehullah’ın saç ve sakallarını
simsiyah gördüm.”[47]
Amr b. Ali – Meymun b. Zeyd – Ebu Sinan yoluyla:
كَانَ عَليّ
بن عبد الله بن عَبَّاس مَعنا بِالشَّام وَكَانَت لَهُ لحية طَوِيلَة يخضبها
بِالسَّوَادِ
“Ali b. Abdillah b. Abbas rahimehullah Şam’da bizimle
beraberdi. Uzun bir sakalı vardı ve siyaha boyamıştı.”[48]
Hasen el-Basrî Rahimehullah
İbn Uleyye – Yunus – el-Hasen el-Basri rahimehullah yoluyla:
أَنه كَانَ
لَا يرى بَأْسا بالخضاب بِالسَّوَادِ
“Hasen el-Basri rahimehullah siyah ile boyanmakta sakınca
görmezdi.”[49]
Ebu Burde b. Ebi Musa Rahimehullah
Zekeriyya b. Yahya b. Ebi Zaide - El-Haccac b. Nusayr –
İmran b. Ebi Zaide rahimehullah yoluyla:
رَأَيْت
مُوسَى بن طَلْحَة وَهُوَ يخضب بِالسَّوَادِ قَالَ وَرَأَيْت أَبَا بردة بن أبي
مُوسَى
“Musa b. Talha rahimehullah’ı ve Ebu Burde b. Ebi Musa
rahimehullah’ı siyahla boyanmış gördüm.”[50]
Katade Rahimehullah
Katade rahimehullah dedi ki:
رُخِّصَ فِي صِبَاغِ الشَّعْرِ بِالسَّوَادِ
لِلنِّسَاءِ
“Kadınların saçlarını siyaha boyamalarına ruhsat
verilmiştir.”[51]
Ebu Kılabe Rahimehullah
Şebabe b. Sevvar – Ukbe b. Ebi’s-Sahba – Ebu Kılabe
rahimehullah yoluyla:
أَنَّهُ كانَ يَخضِبُ
بِالسَّوادِ
“Ebu Kılabe rahimehullah siyah ile boyanırdı.”[52]
Ya’kub - İbn Uleyye – Halid el-Hazzâ rahimehullah yoluyla:
كَانَ أَبُو
قلَابَة يخضب بالوسمة ثمَّ تَركهَا بعد ذَلِك
“Ebu Kılabe rahimehullah vesme ile boyanırdı. Sonra bunu
terk etti.”[53]
Muhammed İbnu’l-Hanefiyye Rahimehullah
İsrail – Abdula’lâ rahimehullah yoluyla:
سَأَلْتُ ابْنَ الْحَنَفِيَّةِ الْخِضَابُ
بِالْوَسْمَةِ؟ فَقَالَ هِيَ خِضَابُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ
“İbnu’l-Hanefiyye rahimehullah’a vesme ile boyanmak hakkında
sordum. Dedi ki: “O biz Ehl-i Beytin boyasıdır.”[54]
İsrail – Abdulaziz b. Hakîm – Ebu İdris yoluyla:
رَأَيتُ ابنَ الحَنَفيَّة يخضِبُ بِالحِنّاء
والكَتَمِ، فَقُلتُ لَهُ أَكانَ عَليٌّ يخضِبُ؟ قالَ لاَ قُلتُ فَما لَكَ؟ قالَ أَتَشَبَّبُ
بِه لِلنِّساءِ
“İbnu’l-Hanefiyye rahimehullah’ın kına ve ketem ile
boyandığını gördüm. Ona: “Ali radıyallahu anh boyanır mıydı?” dedim. O: “Hayır”
dedi. Ben: “Peki sana ne oluyor?” dedim. Dedi ki: “Kadınlara genç görünmeye
çalışıyorum.”[55]
Mutarrif b. Abdillah b. eş-Şihhir Rahimehullah
Muslim b. İbrahim – Mutarrif rahimehullah’ın azatlısı Safiye
bt. Abdillah yoluyla:
رَأَيتُ عَلَى
مُطَرِّف بن عَبد الله بُردًا قَطَريًّا ورَأَيتُهُ يَخضِبُ رَأسَهُ ولِحيَتَهُ بِالحِنّاء
والكَتَمِ
“Mutarrif b. Abdillah (b. eş-Şihhir) rahimehullah’ın
üzerinde katarî bir hırka gördüm. Yine onun saçını ve sakalını kına ve ketem
ile boyadığını gördüm.”[56]
Ebu Seleme b. Abdirrahman b. Avf Rahimehullah
Sufyan – Sa’d b. İbrahim – Ebu Seleme rahimehullah yoluyla:
أَنَّهُ كَانَ يَخْضِبُ بِالْوَسْمَةِ
“Ebu Seleme rahimehullah vesme ile boyanırdı.”[57]
Urve b. ez-Zubeyr Rahimehullah
Muhammed b. Ubeyd el-Muharibi – Amr b. Safvan el-Muzeni
rahimehullah yoluyla:
وَقيل لَهُ
رَأَيْت عُرْوَة بن الزبير يَخْضِبُ بِالْوَسْمَةِ
؟ قَالَ نعم
“Ona, “Urve b. ez-Zubeyr’in vesme ile boyandığını gördün
mü?” denildi. O da: “Evet” dedi.”[58]
Ebu Kurayb – Cabir b. Nuh – Hişam b. Urve – babası yoluyla:
أَنه كَانَ
يخضب رَأسه بِالْحِنَّاءِ والكتم
“Urve b. ez-Zubeyr rahimehullah saçlarını kına ve ketem ile
boyardı.”[59]
Ömer b. Ebi Seleme Rahimehullah
Ali b. Muslim – Ebu Davud – Şu’be rahimehullah yoluyla:
رَأَيْت عمر
بن أبي سَلمَة يخضب بِالسَّوَادِ
“Ömer b. Ebi Seleme rahimehullah’ı siyah ile boyanmış
gördüm.”[60]
İbrahim en-Nehaî Rahimehullah
Sufyan – Hammad – İbrahim en-Nehai rahimehullah yoluyla:
لَا بَأْسَ بِالْوَسْمَةِ
إِنَّمَا هِيَ بَقْلَةٌ
“Vesmede bir sakınca yoktur. O sadece bir bakla/bitkidir.”[61]
Ebu Ca’fer Muhammed Bakır Rahimehullah
Hafs – Muhammed b. İshak rahimehullah yoluyla:
كَانَ أَبُو جَعْفَرٍ
يَخْتَضِبُ بِثُلُثَيْ حِنَّاءٍ وَثُلُثِ وَسْمَةٍ
“Ebu Ca’fer rahimehullah üçte iki kına, üçte bir vesme
katarak boyanırdı.”[62]
Zuheyr – Urve b. Abdillah b. Kuşeyr yoluyla:
لَقيتُ أَبا جَعفَرٍ وقَد قَصِعَت لِحيَتي
فَقالَ ما لَكَ عَن الخِضابِ؟ قالَ قُلتُ أَكرَهُهُ في هَذا البَلَدِ قالَ فاصبِغ بِالوَسِمَةِ
فَإِنِّي كُنتُ أَخضِبُ بِها حَتى تَحَرَّكَ فَمي ثُمَّ قالَ إِنَّ أُناسًا مِن حَمقَى
قُرّائِكُم يَزعُمونَ أَنَّ خِضابَ اللِّحَى حَرامٌ وأَنَّهُم سَأَلوا مُحَمدَ بنَ
أَبي بَكرٍ أَو القاسِمَ بنَ مُحَمدٍ عَن خِضاب أَبي بَكرٍ فَقالَ كانَ يَخضِبُ بِالحِنّاء
والكَتَمِ فَهَذا الصِّدّيقُ قَد خَضَبَ قالَ قُلتُ الصِّدّيقُ؟ قالَ نَعَم ورَبّ هَذِه
القِبلَةِ أَو الكَعبَةِ إِنَّهُ الصِّدّيقُ
“Ebu Ca’fer Muhammed b. Ali rahimehullah ile karşılaştım.
Sakallarım ağarmıştı. Dedi ki: “Neden boyamıyorsun?” Dedim ki: “Bu belde halkı
onu hoşgörmüyorlar.” Dedi ki: “Vesme ile boya.” Ben zaten onunla boyanıyordum.
Sonra dedi ki:
“Kurralarınızdan bazı ahmaklar sakalı boyanmanın haram
olduğunu iddia ediyorlar! Onlar, Muhammed b. Ebi Bekr rahimehullah veya
el-Kasım b. Muhammed rahimehullah’a Ebu Bekr radıyallahu anh’ın boyasını
sordular. O da kına ve ketem ile boyandığını söyledi. İşte Sıddık da
boyuyordu!.” Ben: “Sıddık mı dedin?” dedim. Dedi ki: “Evet, şu kıblenin veya
Ka’be’nin rabbine yemin olsun ki O
Sıddıktır.”[63]
El-Fadl b. Dukeyn – Nusayr b. Ebi’l-Eş’as el-Kuradi – Suveyr
Ebu’l-Cehm yoluyla: Ebu Ca’fer Muhammed b. Ali el-Bâkır rahimehullah dedi ki:
يا أَبا الجَهمِ
بِمَ تَخضِبُ؟ قُلتُ بِالحِنّاء والكَتَم قالَ هَذا خِضابُنا أَهلَ البَيتِ
“Ey Ebu’l-Cehm! Neyle boyanıyorsun?” Ben: “Kına ve ketem
ile” dedim. Dedi ki: “O biz ehl-i beytin boyasıdır.”[64]
İbnu’l-Mubarek Rahimehullah
El-Museyyeb b. Vadıh rahimehullah’tan: “İbnu’l-Mubarek
rahimehullah’ı vesme (siyah renk veren çivit) ile boyanmak hakkında şöyle
derken işittim:
لَا بَأْسَ به هِيَ بَقْلَةٌ
“Sakınca yoktur. O bir bakladır.”[65]
Yahya b. Ya’mur ve ed-Dahhak Rahimehumallah
Habib b. Atâ el-Horasanî dedi ki:
رَأَيْتُ يَحْيَى
بْنَ يَعْمُرَ وَالضَّحَّاكَ يَخْضِبَانِ بِالْحِنَّاءِ وَالْكَتَمِ
“Yahya b. Ya’mur ve ed-Dahhak rahimehumallah’ın kına ve
ketem ile boyandıklarını gördüm.”[66]
İbrahim b. Cerir, Eban b. Cerir ve Said b. Amr
el-Umevî Rahimehumullah
Ahmed b. Muhammed b. el-Velid el-Ezrakî – Amr b. Yahya b.
Said b. Amr b. Said b. el-As yoluyla:
رَأَيتُ إِبراهيمَ
وأَبانَ ابني جَرير بن عَبد الله وجَدّي يَخضِبونَ بِالحِنّاء والكَتَمِ
“Cerir b. Abdillah radıyallahu anh’ın oğulları olan İbrahim
ile Eban’ın ve dedem (Said b. Amr el-Umevî’nin) kına ve ketem ile
boyandıklarını gördüm.”[67]
Ziyad b.
İlaka Rahimehullah
Hatib el-Bağdadi;
İbnu’l-Ebbar – Muhammed b. Humeyd – Cerir b. Abdilhamid rahimehullah yoluyla
şöyle dediğini rivayet etmiştir:
ورأيت زياد بن علاقة يَخضِبُ بِالسَّوادِ
“Ziyad b. İlaka rahimehullah’ın siyahla boyandığını gördüm.”[68]
Muhammed b. İshak Rahimehullah
Hatib el-Bağdadi;
İbnu’l-Ebbar – Muhammed b. Humeyd – Cerir b. Abdilhamid rahimehullah yoluyla
şöyle dediğini rivayet etmiştir:
ورأيت مُحَمَّد بن إِسْحَاق يَخضِبُ بِالسَّوادِ
“Muhammed b. İshak rahimehullah’ın siyahla boyandığını
gördüm.”[69]
Gaylan b. Cami Rahimehullah
Hatib el-Bağdadi;
İbnu’l-Ebbar – Muhammed b. Humeyd – Cerir b. Abdilhamid rahimehullah yoluyla
şöyle dediğini rivayet etmiştir:
ورأيت غيلان بن جامع يَخضِبُ بِالسَّوادِ
وكان غيلان بن جامع عَلَى قضاء الكوفة…
“Gaylan b. Cami rahimehullah’ın siyahla boyandığını gördüm.
Gaylan b. Cami, Kufe kadısı idi.”[70]
Ebu Yusuf
Rahimehullah
El-Museyyeb b. Vadıh rahimehullah’tan: ez-Zencî b. Halid
rahimehullah dedi ki:
ورأيت أبا
يوسُف أَسوَد الرَّأس واللحيَة بِالوَسمَة
“Ebu Yusuf’u saç ve sakallarını vesme ile siyahlaştırmış
halde gördüm.”[71]
İshak b. Rahuye Rahimehullah
Kirmani dedi ki: “İshak (İbn Rahuye) rahimehullah’a (saç ve
sakalı) siyaha boyamak hakkında sordum. Dedi ki:
لا بأس به إذا
لم يَغُرَّ امرأة
“Kadını aldatmak için değilse sakınca yoktur.”[72]
İmam Malik Rahimehullah
İbn Vehb, İmam
Malik’ten şöyle dediğini rivayet etti:
فِي صَبْغِ الشَّعْرِ بِالسَّوَادِ لَمْ أَسْمَعْ
فِي ذَلِكَ شَيْئًا مَعْلُومًا وَغَيْرَ ذَلِكَ مِنَ الصَّبْغِ أَحَبُّ إِلَيَّ
“Saç sakalı siyaha
boyamaktan yasaklayan bilinen bir şey işitmedim. Ancak başka renge boyamak bana
daha sevimlidir.”[73]
[1]
Sahih. Buhârî (3919-3920)
[2]
Buhârî ve Muslim'in şartlarına göre sahih.
İbn Hibban (12/283) Ahmed b. Hazlem, Hadisu’l-Evzai (3)
[3]
Buhârî ve Muslim'in şartlarına göre sahih.
Ma’mer Cami (785) Taberânî Musnedu'ş-Şamiyyîn (3103) İbn Sa’d (3447, 3452)
[4]
Buhârî ve Muslim'in şartlarına göre sahih.
Ebu’l-Meâli el-Feravî Subaiyyat (1) İbn Ebi Ömer el-Adeni’nin Musned’inden
naklen: Busayrî, İthaf (4114) Begavi Şerhu’s-Sunne (3176) İbn Sad (3/189)
Belazuri Ensab (10/76) İbn Asakir Mu’cem (1351) Buhârî ve Muslim başka
bir rivayet yolundan benzerini rivayet etmişlerdir.
[5]
Sahih mevkuf. Ebu Bekr el-Bagendi,
Min Hadisi Şeyban b. Ferruh (68)
[6]
Sahih. Muslim (2341)
[7]
Zayıf mevkuf. Hakîm et-Tirmizî
el-Menhiyyat (s.201) İbn Kuteybe Uyunu’l-Ahbar (2/352)Taberî Tehzibu’l-Asar
(833) İbn Ebi'd-Dunyâ el-Umr ve’ş-Şeyb (4)
[8]
Hasen mevkuf. Ebu Nuaym Ma’rife (500,
501) Hâkim (3/567)Taberânî Mu'cemu'l-Kebîr (1/138), İbn Sa’d (3242) Ebu Nuaym
Ma’rife (499-501) İbn Sa’d (3241)
[9]
Hasen mevkuf.
Taberî Tehzibu’l-Asar (844) Hallal el-Vukuf ve Tereccul (144)
[10]
Hasen mevkuf. İbn Ebî Âsım el-Âhâd
ve'l-Mesânî (412) Taberânî Mu'cemu'l-Kebîr (3/99)
[11]
Hasen mevkuf. İbn Ebî Şeybe (25017)
Buhârî Tarih (7/151) İbn Sa’d (7494) Taberî Tehzibu’l-Asar (837) Taberânî
Mu'cemu'l-Kebîr (3/98)
[12]
Sahih mevkuf. Taberî Tehzibu’l-Asar
(842)
[13]
Sahih mevkuf. Taberî Tehzibu’l-Asar
(847)
[14]
Sahih mevkuf. İbn Ebî Âsım el-Âhâd
ve'l-Mesânî (411) Taberânî Mu'cemu'l-Kebîr (3/22) Ma’mer Cami (800) Ebu Nuaym
Ma’rife (1750) İbn Sa’d (7362)
[15]
Zayıf mevkuf. İbn Sa’d (7364)
Ebu’r-Rebi es-Semman çok zayıftır.
[16]
Zayıf mevkuf.
İbn Ebî Âsım el-Âhâd ve'l-Mesânî (410) Taberânî Mu'cemu'l-Kebîr (3/22)
[17]
Sahih. Buhârî (3748)
[18]
Sahih mevkuf. Taberânî
Mu'cemu'l-Kebîr (3/98)
[19]
Sahih mevkuf. Taberî Tehzibu’l-Asar
(840-41)
[20]
Sahih mevkuf. İbn Ebi'd-Dunyâ el-Umr
ve’ş-Şeyb (9) Kirmani Mesail (449) İbn Sa’d (7363, 7487, 7486, 7488, 7489,
7491, 7492) Taberânî Mu'cemu'l-Kebîr (3/99) Taberî Tehzibu’l-Asar (838, 839,
843)
[21]
Sahih mevkuf. İbn Ebî Âsım el-Âhâd
ve'l-Mesânî (422) Abdurrazzak (20184) Taberânî Mu'cemu'l-Kebîr (3/22, 99) İbnu’l-Ca’d
Musned (2126) Tahavi Şerhu Muşkili’l-Asar (9/315) İbn Sa’d (7495)
[22]
Sahih mevkuf. Ebu Zur’a ed-Dimeşki
Tarih (s.611) İbn Asakir Tarih (14/128)
[23]
Sahih mevkuf. Ebu Zur’a ed-Dimeşki Tarih
(529) İbn Sa’d (2900)
[24]
Hasen mevkuf.
İbn Sa’d (7490, 7496)
[25]
Çok zayıf mevkuf. İbn Sa’d (7493)
Muhammed b. Ubeyd metruktur.
[26]
Sahih mevkuf. Taberî Tehzibu’l-Asar
(857, 858) Taberânî Mu'cemu'l-Kebîr (17/268) Fesevi Ma’rife (3/204) İbn Ebi
Hayseme Tarih (1391) İbn Sa’d (6325) İbn Ebî Şeybe (25025) Tahavi Şerhu
Muşkili’l-Asar (9/314) İbn Hibban es-Sikat (909)
[27]
Hasen mevkuf. Taberî Tehzibu’l-Asar
(859) Taberânî Mu'cemu'l-Kebîr (17/267)
[28]
Sahih mevkuf.
İbn Ebî Şeybe (25530)
[29]
Sahih mevkuf. Hatib Tarih (3/398) İbn
Asakir Tarih (6/433, 27/80)
[30]
Sahih mevkuf. Kirmani Mesail (450) Taberî
Tehzibu’l-Asar (856) İbn Sa’d (11908)
[31]
Hasen mevkuf. Kirmani Mesail (451)
[32]
Sahih maktu. Hatib Tarih (7/256) İbn
Ebi Asım eş-Şeyb ve’l-Hidab (el yazma 72/a) İbn Ebi'd-Dunyâ el-Umr ve’ş-Şeyb
(3) Muhammed b. Halef el-Veki Ahbaru Kudat (2/54)
[33]
Sahih maktu. Fesevi Ma’rife (3/22) İbnu’l-Ca’d
Musned (681) İbn Ebî Şeybe (5/183)
[34]
Sahih maktu. İbn Ebi'd-Dunyâ el-Umr
ve’ş-Şeyb (6)
[35]
Sahih maktu. İbn Ebî Şeybe (5/183)
[36]
Sahih maktu. Kirmani Mesail (446)
[37]
Sahih maktu. İbn Ebî Şeybe (5/183)
Taberî Tehzibu’l-Asar (873)
[38]
Sahih. İbn Sa’d (11403)
[39]
Sahih maktu. İbn Sa’d (5789) İbn
Hibban Meşahiru Ulemai’l-Emsar (45)
[40]
Hasen maktu. Kirmani Mesail (445)
[41]
Hasen maktu. Ebu Ahmed el-Hakim el-Esami
ve’l-Kuna (4/59)
[42]
Sahih maktu. Ahmed (6/309) Ma’mer
Cami (784) İbn Sa’d Tabakat (1/379)
[43]
Sahih maktu. Kirmani Mesail (447)
Taberî Tehzibu’l-Asar (873)
[44]
Sahih maktu. İbn Ebi'd-Dunyâ el-Umr
ve’ş-Şeyb (12) Kirmani Mesail (448)
[45]
Sahih maktu. İbn Ebî Şeybe (5/183) Taberî
Tehzibu’l-Asar (879, 880)
[46]
Hasen maktu. İbn Ebi'd-Dunyâ el-Umr
ve’ş-Şeyb (11)
[47]
Sahih maktu. İbn Ebi'd-Dunyâ el-Umr
ve’ş-Şeyb (13)
[48]
Hasen maktu. Taberî Tehzibu’l-Asar
(869) el-Muhallisiyyat (3093) İbn Asakir Tarih (43/49)
[49]
Sahih maktu.
Taberî Tehzibu’l-Asar (866) İbn Ebî Şeybe (5/183)
[50]
Sahih maktu. Taberî Tehzibu’l-Asar
(881)
[51]
Sahih maktu. Ma’mer Cami (791)
[52]
Sahih maktu. İbn Sa’d (11285)
[53]
Sahih maktu. Taberî Tehzibu’l-Asar
(883)
[54]
Sahih maktu. İbn Ebî Şeybe (5/183)
İbn Sa’d (8520)
[55]
Sahih maktu. İbn Sa’d (7961)
[56]
Hasen maktu. İbn Sa’d Tabakat (11052)
[57]
Sahih maktu. Taberî Tehzibu’l-Asar
(894) İbn Ebî Şeybe (5/183) İbn Asakir Tarih (29/298)
[58]
Hasen maktu. Taberî Tehzibu’l-Asar
(886)
[59]
Zayıf maktu. Taberî Tehzibu’l-Asar
(885) Cabir b. Nuh zayıftır.
[60]
Sahih maktu. Taberî Tehzibu’l-Asar
(895)
[61]
Sahih maktu. İbn Ebî Şeybe (5/183)
Taberî Tehzibu’l-Asar (896-97)
[62]
Hasen maktu. İbn Ebî Şeybe (5/183)
[63]
Sahih maktu. İbn Sa’d (3571) İbn
Asakir Tarih (54/284)
[64]
Hasen ligayrihi maktu. İbn Sa’d Tabakat
(8521) Suveyr b. Ebi Fahite Ebu’l-Cehm zayıftır.
[65]
Hasen maktu. Kirmani Mesail (444)
[66]
Ebu’l-Kasım el-Begavi Nushatu Talut b. Abbad (8)
[67]
Sahih maktu. İbn Sa’d Tabakat (10460)
[68]
Hasen maktu. Hatib Tarih (7/256) İbn
Ebi Asım eş-Şeyb ve’l-Hidab (el yazma 72/a)
[69]
Hasen maktu. Hatib Tarih (7/256) İbn
Ebi Asım eş-Şeyb ve’l-Hidab (el yazma 72/a)
[70]
Hasen maktu. Hatib Tarih (7/256) İbn
Ebi Asım eş-Şeyb ve’l-Hidab (el yazma 72/a)
[71]
Hasen maktu. Kirmani Mesail (445)
[72]
Sahih maktu. Kirmanî Mesail (443)
Hallal el-Vukuf ve’t-Tereccul (142)
[73]
Sahih maktu. İbn Abdilber et-Temhid
(21/83)
