6. BÖLÜM
Seleften Sabit Olmayan Rivayetler
ASHAB-I KİRÂM
Osman b. Affan Radıyallahu Anh
Ebu Osman Sahibu’l-Ekfan – Beşir b. Sibâ – İbn Ebi Muleyke
rahimehullah yoluyla:
أَن عُثْمَان
بن عَفَّان كَانَ يَخْضِبُ بِالسَّوَادِ
“Osman b. Affan radıyallahu anh siyah ile boyanırdı.”[1]
Ebu Ubeyde b. el-Cerrah Radıyallahu Anh
Muhammed b. Ömer – İbn Ebi Sebra – Ebu Ubeyde b. el-Cerrah
radıyallahu anh’ın kavminden bazı adamlar yoluyla; ve: Muhammed b. Ömer
El-Vakidî ve Mus’ab b. İsmail el-Mus’abî – Muhammed b. Ahmed b. Mahan – Amr yoluyla: ve: Muhammed b. el-Huseyn b. Şehriyar – Ebu
Hafs (Amr b. Ali) el-Fellas yoluyla: ve: Muhammed b. Abdirrahman – Halid b.
en-Nasr – Amr b. Ali el-Fellas yoluyla: dediler ki:
وكانَ
أَبو عُبَيدَةَ بنَ الجَرّاح يَصبُغُ رَأسَهُ ولِحيَتَهُ بِالحِنّاء والكَتَمِ
“Ebu Ubeyde b. el-Cerrah radıyallahu anh saçını ve sakalını
kına ve ketem ile boyardı.”[2]
İbn Abbas Radıyallahu Anhuma
Seleme b. Bişr – Halid b. Yezid b. Ebi Malik – İbn Abbas
radıyallahu anhuma yoluyla:
أنه كَانَ يَخْضِبُ بِالسَّوَادِ
“İbn Abbas radıyallahu anhuma siyah ile boyanırdı.”[3]
Cerir b. Abdillah Radıyallahu Anh
Muhammed b. Mansur el-Kelbî – Suleym Ebu’l-Huzeyl yoluyla:
رَأَيْتُ جَرِيرَ بْنَ عَبْدِ اللهِ يُخَضِّبُ
رَأْسَهُ وَلِحْيَتَهُ بِالسَّوَادِ
“Cerir b. Abdillah radıyallahu anh’ın saç ve sakalını siyah
ile boyadığını gördüm.”[4]
Abdullah b. Ca’fer Radıyallahu Anhuma
Ebu’l-Fadl Ubeydullah b. Sa’d el-Kuraşî – Ömer – Şerik –
Rişdeyn b. Kurayb yoluyla:
رَأَيْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ جَعْفَرٍ يَخْضِبُ
بِالْوَسْمَةِ
“Abdullah b. Ca’fer radıyallahu anhuma’yı vesme ile
boyanırken gördüm.”[5]
Mugira b. Şu’be Radıyallahu Anh
Muhammed b. Muaviye en-Nisaburi - Davud b. Halid – Abbas b.
Abdillah b. Ma’bed b. Abbas yoluyla:
إن أول من خضب
بالسواد المغيرة بن شعبة خرج على الناس، وكان عهدهم أنه أبيض الشعر فعجب الناس منه
“Siyah ile ilk boyanan Mugira b. Şu’be radıyallahu anh’tır.
Saç ve sakalı bembeyaz iken insanların yanına siyahla boyanmış çıkınca
şaşırdılar.”[6]
Amr b. el-As Radıyallahu Anh
İbn Vehb – İbn Lehia – Ebu Kubeyl el-Meafiri yoluyla:
دَخَلَ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ عَلَى عُمَرَ
بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ وَقَدْ صَبَغَ رَأْسَهُ وَلِحْيَتَهُ بِالسَّوَادِ
فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ مَنْ أَنْتَ؟ قَالَ أَنَا عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ
قَالَ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ عَهْدِي بِكَ شَيْخًا وَأَنْتَ الْيَوْمَ
شَابٌّ عَزَمْتُ عَلَيْكَ إِلَّا مَا خَرَجْتَ فَغَسَلْتَ هَذَا السَّوَادَ
“Amr b. el-As radıyallahu anh, saç ve sakallarını siyaha
boyamış halde Ömer b. el-Hattab radıyallahu anh’ın yanına girdi. Ömer
radıyallahu anh ona: “Sen kimsin?” dedi. O da: “Ben Amr b. el-As’ım” dedi. Ömer
radıyallahu anh dedi ki: “Sen yaşlı biriydin, bugün ise bir gençsin! Mutlaka
yanımdan çıktığında bu siyahlıkları yıka!”[7]
Umeyr b. Cabir ve Eşras el-Kindî Radıyallahu Anhuma
Ebu İbrahim et-Tercümani – İshak b. el-Haris el-Kuraşi
yoluyla:
رَأَيْتُ عُمَيْرَ
بْنَ جَابِرٍ وَأَشْرَسَ بْنَ غَاضِرَةَ الْكِنْدِيَّ وَكَانَتْ لَهُمَا صُحْبَةٌ يَخْضِبَانِ
بِالْحِنَّاءِ وَالْكَتَمِ
“Sahabeden olan Umeyr b. Cabir ve Eşras b. Gadira el-Kindî
radıyallahu anhuma’yı gördüm. Onlar kına ve ketem ile boyanıyorlardı.”[8]
Havvat b. Cubeyr Radıyallahu Anh
Muhammed b. Ömer – Salih b. Havvat b. Salih b. Havvat b.
Cubeyr – ailesi yoluyla ve: Muhammed b. İshak es-Sekafi – Ebu Yunus el-Medini –
İbrahim b. el-Munzir rahimehullah yoluyla:
وَكَانَ خَوَّات
بْنُ جُبَيْرِ يَخْضِبُ بِالْحِنَّاءِ وَالْكَتَمِ
“Havvat b. Cubeyr radıyallahu anh kına ve ketem ile
boyanırdı.”[9]
Şurahbil b. Semt Radıyallahu Anh
İbn Ebi Asım eş-Şeyb
vel-Hidab kitabında isnadıyla Şurahbil b. Semt radıyallahu anh’ın siyahla
boyandığını rivayet etmiştir.[10]
TABİİN VE
SONRAKİLER
Amr b. Osman b. Affan Rahimehullah
Ma’n b. İsa – Ebu Ma’şer - Said b. Ebi Said el-Makburî
rahimehullah yoluyla:
رأيت أبناء صحابة
رسول الله صلى الله عليه وسلم يصبغون بالسواد منهم عمرو بن عثمان بن عفان
“Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem’in sahabesinin
çocuklarını gördüm, onlar siyah ile boyanırlardı. Amr b. Osman b. Affan rahimehullah
da onlardan biriydi.”[11]
Eş-Şa’bî Rahimehullah
İbn Humeyd – Yahya – Abdulhamid rahimehullah yoluyla:
رَأَيْت الشّعبِيّ يخضب بِالْحِنَّاءِ والكتم
“eş-Şa’bî rahimehullah’ın kına ve ketem ile boyanmış
olduğunu gördüm.”[12]
Ebu Ya’kub el-Amirî Rahimehullah
El-Fadl b. Ya’kub’dan: Said b. Mesleme rahimehullah dedi ki:
وَرَأَيْتُ
أَبَا يَعْقُوبَ الْعَامِرِيَّ يَخْضِبُ بِالسَّوَادِ
“Ebu Ya’kub el-Âmirî rahimehullah’ı siyaha boyanmış gördüm.”[13]
İbn Curayc Rahimehullah
El-Fadl b. Ya’kub’dan: Said b. Mesleme rahimehullah dedi ki:
وَرَأَيْتُ
ابْنَ جُرَيْحٍ يَخْضِبُ بِالسَّوَادِ ثُمَّ تَرَكَ بَعْدُ فَجَعَلَ يَخْضِبُ
بِالْحِنَّاءِ وَالْكَتَمِ
“İbn Cureyc rahimehullah’ı siyaha boyanmış gördüm. Sonra
bunu bırakıp kına ve ketem ile boyanmaya başladı.”[14]
Zeynulabidin Ali b. el-Huseyn Rahimehullah
Abdulaziz b. el-Hattab ed-Dabbi – Musa b. Ebi Habib et-Taifi
yoluyla:
رَأَيتُ عَليَّ
بنَ حُسَينٍ يخضبُ بِالحِنّاء والكَتَمِ
“Ali b. Huseyn rahimehullah’ı kına ve ketem ile boyanmış
gördüm.”[15]
Anbese b.
Said Rahimehullah
İbn Ebi Asım isnadıyla
şöyle rivayet etmiştir: Anbese b. Said rahimehullah dedi ki:
إِنَّمَا شعرك بِمَنْزِلَة ثَوْبك فاصبغه بِأَيّ لون شِئْت
وأحبه إِلَيْنَا أحلكه
“Saç sakalın ancak
elbisen mesabesindedir. Onu dilediğin renkte boya. Onun bize en sevimlisi
simsiyah olanıdır.”[16]
Siyahla
Boyanmayı Caiz Gören Diğer İsimler
İbnu’l-Kayyım
rahimehullah, İbn Ebi Asım, Taberî ve İbnu’l-Cevzi’den naklederek tabiinden ve
sonrakilerden şu isimlerin de siyaha boyanmayı caiz gördüklerini zikretmiştir: Eyyûb
es-Sahtiyani, İsmail b. Ma'dîkerib, Muharib b. Disâr, Yezîd b. Ruşeyk, Amr
b.el-Mukaddemî ve Kasım b. Sellâm rahimehumullah.”[17]
İbn Ebi Asım isnadıyla şöyle rivayet etmiştir: İsmail b. Ebi Abdillah siyah ile
boyanırdı.[18]
[1]
Zayıf mevkuf. Taberî Tehzibu’l-Asar
(835) Dulabi el-Kuna (1253) Ebu Nuaym Ma’rife (232) İsnadında meçhul raviler
vardır.
[2]
İbn Sa’d Tabakat (4353, 11704) Ebu Nuaym Marife (562, 584) İbn Asakir Tarih
(25/488-490) Belazuri Ensabu’l-Eşraf (11/68)
[3]
Zayıf mevkuf. Begavi Mu’cemu’s-Sahabe
(1458) Halid b. Yezid b. Ebi Malik zayıftır.
[4]
Zayıf mevkuf. Taberânî Mu'cemu'l-Kebîr
(2/291)
[5]
Zayıf mevkuf. İbn Ebi'd-Dunyâ el-Umr
ve’ş-Şeyb (10) İbn Asakir Tarih (27/294) Rişdeyn b. Kurayb zayıftır.
[6]
Çok zayıf. İbn Sa’d (6074)
Ebu’l-Ferac el-İsbehani el-Egani (16/93) Muhammed b. Muaviye en-Nisaburi
metruktur.
[7]
Zayıf mevkuf. Beyhakî (15222) mürsel
olup İbn Lehia, an’ane ile rivayet etmiştir.
[8]
Zayıf mevkuf. Ebu Nuaym Ma’rife
(1101) İbn Mende Marifetu’s-Sahabe (s.212) İshak b. el-Haris zayıftır.
[9]
Ebu Nuaym Ma’rife (2507) İbn Sa’d Tabakat (4469) Ebu Abdillah İbn Mende
Fethu’l-Bab (s.397)
[10]
İbn Mulakkin et-Tavdih (28/130) Ayni Umdetu’l-Kari (22/51)
[11]
Zayıf maktu. İbn Sa’d (7014) Dulabi
Zurriyetu’t-Tahira (168)
[12]
Zayıf. Taberî Tehzibu’l-Asar (876)
Muhammed b. Humeyd zayıftır.
[13]
Zayıf maktu. İbn Ebi'd-Dunyâ el-Umr
ve’ş-Şeyb (3)
[14]
Zayıf maktu. İbn Ebi'd-Dunyâ el-Umr
ve’ş-Şeyb (3)
[15]
Zayıf. İbn Sa’d Tabakat (8349) Musa
b. Ebi Habib zayıftır.
[16]
İbn Mulakkin et-Tavdih (28/130) Ayni Umdetu’l-Kari (22/51)
[17]
Bkz.: Zadu’l-Mead (4/545) İbnu’l-Cevzi Laktu’l-Menafi (1/486)
[18]
İbn Mulakkin et-Tavdih (28/130) Ayni Umdetu’l-Kari (22/51)
