Tahavi Akidesi Üzerine Selefî Uyarılar

Akidetu't-Tahâviyye Üzerine Selefî Uyarılar

Te'lif:
Ebu Muhammed Abdulhamid el-Hacûrî hafizehullah

Tercüme:
Ebu Muaz Seyfullah el-Çubukâbâdî

risaleyi okumak için buraya tıklayın

Hecr (Bidatçiyi Terk Etmek), Sadece Hecrin Kendisine Fayda Vereceği Kimseye mi Uygulanır?

“Bid’atçiye hecir uygulamak, yani onunla ilişkileri kesmek, o bid’atçiye fayda verecekse uygulanır, fayda vermeyecekse, bu hecir o kimseye daha çok zarar verecekse uygulanmaz” şeklinde bir şüphe zikredilmektedir. Bu vacip, böyle bir şarta bağlı değildir. Şayet hecr uygulamak fayda verir de o bid’atçi bidatinden dönerse ne alâ, fakat dönmezse, bid’atinden tevbe etmediği sürece terk edilir. Nitekim Katade b. Diame rahimehullah bunu açıkça ifade etmiş, Kitap, sünnet ve salih selefin menhecinden gelen deliller bu şekilde gelmiş, zikredilen şart ancak sonrakilerden bazıları tarafından ve bid’atçi hakkında değil de, günahkâr kimseye uygulanacak hecr hususunda iddia edilmiştir.

Tuhaftır, riyakâr bir bid’at davetçisinin; “Bana hecr uygulanması bana fayda vermez, sünnet ehli bana neden hecr uyguluyor” diye ahmakça bir gerekçe öne sürdüğünü dahi işitmişizdir.

Zehebi rahimehullah, Siyeru A’lam’da (11/327) İmam Ahmed b. Hanbel rahimehullah’ın hal tercemesinde şöyle zikreder:

“es-Sulemî dedi ki: “Ebu’l-Kasın en-Nasrabazi’nin şöyle dediğini işittim: “el-Haris el-Muhasibî’nin kelamdan bir şeyler konuştuğu bana ulaştı. Ahmed b. Hanbel, Haris evinde gizlenmiş bir halde ölünceye ona hecr uyguladı. (Onunla ilişkileri kesti ve ondan sakındırdı) Öldüğünde Haris’in cenazesini sadece dört kişi kıldı.” Bunu Hatib el-Bağdadi, Tarihu Bağdad’da (8/215- 216) rivayet etmiştir.

Görüldüğü gibi, Haris’e hecr uygulanması ona fayda etmemesine rağmen, o ölünceye kadar bu tavır devam ettirilmiştir.

Bid’at Ehli Hakkında Sükût Eden Yalancı Vera Sahiplerine Nasihat

Bid’at Ehli Hakkında Sükût Eden Yalancı Vera Sahiplerine Nasihat

Soru: “Gençler arasında yalancı bir vera yaygınlaştı. Onlar, bid’at ehlinden ve onların menheclerinden sakındıran, onların gerçek yüzünü anlatan, onlara reddiye veren, ölmüş olsalar dahi, insanları fitneye düşürdükleri için onlardan bazılarının isimlerini de zikreden, samimi âlimleri veya ilim talebelerini işittikleri zaman bundan rahatsız oluyorlar. Hâlbuki bu, dinin savunulması için yapılmakta, ümmetin safları arasına girerek şüpheye düşüren, fırka ve ayrılık çıkaran kimselerin durumunu ortaya koymaktadır. Bu meselede sözünüz nedir?

Fevzan'ın Cevabı: Hata ve sapmaya karşı uyarı yapılmasında kaide şudur: Durum, şahısların isimlerini açıkça zikretmeyi gerektirdiği zaman, insanların onlarda aldanmamaları için şahıs olarak açıklanır. Özellikle kendilerinde fikrî sapma ve gidişatında bozukluk olup insanlar arasında meşhur olan ve kendisine güzel zan beslenilen kimseleri isimleriyle zikretmekte ve onlardan sakındırmakta sakınca yoktur.

Âlimler Cerh ve Ta’dil ilmini araştırırlar, ravileri ve onlar hakkında söylenen kusurları zikrederler. Bunu şahıslarını karalamak için değil, ancak ümmete nasihat olması, dini onlar sebebiyle meydana gelecek yanlışlardan veya Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem üzerine yalandan korumak için yaparlar.

Hataya uyarmada ilk kural, hata sahibinin isminin zikredilmesi zarar verecekse veya bunda bir fayda yoksa isminin zikredilmemesidir. Ama durum, insanların bu kimseden sakındırılması için isminin açıklanmasını gerektiriyorsa bu, Allah için, rasulü için, müslümanların imamları için ve geneli için bir nasihat olur. İnsanlara durumu kapalı olan ve insanların revaç gösterdikleri kimselerin ismi zikredilir. Özellikle bu kimsenin insanlar arasında bir etkisi varsa ve kendisine güzel zan besleniliyorsa, onun ses kayıtları ve kitapları takip ediliyorsa böyle bir kimsede şöyle ve şöyle hatalar vardır, ona güvenilmez diye şahsen zikredilmesi gerekir. Çünkü bu kimse insanlara zarar vermektedir, durumunun açıklanması zorunludur. Bu iş, şahısların eleştirilmesi amacıyla değil, ancak Allah için, kitabı için, rasulü için, müslümanların imamları için ve geneli için nasihat olmak üzere yapılır.”

Et-Tasfiye ve’t-Terbiye sitesinden tercüme eden: Ebu Muaz

* Uyarı: Bu fetvadan, ilim ehli olmayan bazı kimseler, hevâlarına uyarak ilim sahiplerini eleştirme gibi bir cüretkarlığa kalkışmaya malzeme çıkarmak isterlerse bunun kastedilmediği gayet açıktır.

İlim ehlinin hatasını ancak başka bir ilim ehli, ilmin kuralları ve delilleri çerçevesinde tespit eder ve eleştirir. Cahil ve terbiyesiz, kibir sahibi, menheci bozuk kimselerin yahut şahıslara tarafgirlik taassubuyla hareket eden hevâ ehlinin, ilim ehline karşı dil uzatmaları, onları üslupsuzluk, taassup, hata, isabetsizlik, cahillik gibi suçlamalarda bulunmaları, onlara karşı taşkınlık ederek onlara işlerini öğretmeye kalkışmaları ne Kur'an'a, ne sünnete, ne selefin menhecine ne de insanlığa sığar.

Nitekim herhangi bir mesleğin ustası olan kimseye, o meslek konusunda işten anlamayan kimselerin veya çırak mertebesindekilerin iş öğretmeye kalkışmasını kimse kabullenmez.

Cerh ve ta'dil, hadis ilimleri veya tefsir, fıkıh, menhec, akide ve tevhid konularında alim olan kimseler elbette hatasız kimseler değildir. Lakin ilim ehlinin hatalarından bahsetmek, - tespitlerinde haklı olsalar bile - cahillerin ve ilim talebelerinin işi değildir. Zira onların neyin hata, neyin isabet olduğu konusunda bilgileri ve tecrübeleri kısıtlıdır. Bir alimin yanlışları, ilimde sebkati ve güvenilirliği olan başka bir alim veya alimler tarafından delillendirilmedikçe ilim talebesinin, hocasında gördüğü hatalara - açık nassa veya sabit icmaya muhalif bir durum olmadıkça - mesele gerçekten terk edilmeyi ve reddiye vermeyi gerektiren bir hata mı, yoksa talebenin kendisindeki bir eksik anlayıştan kaynaklanan bir durum mu diye netleşinceye veya ilmin ehli olan güvenilir kimseler tarafından o şahıs açık delillerle cerh edilip durumu ortaya konuncaya kadar sabretmelidir.

Her hata ve hatta düşülmüş olan her bid'at, sahibinin bidatçi olduğuna hükmetmeyi gerektirmez. Meselenin birçok ayrıntıları vardır ve muayyen şahısların bid'atçi olduğuna hükmetmek ilim ehlinin işidir. İlim ehli muayyen bir şahsın bid'atçi olduğuna hükmettiğinde isabet etse de, yanılsa da, bu konuda söz söyleme hakkı cahillere değil, ilim ehline aittir. İlim ehli olmayan kimselerin "Falan alim, filanı bidatçi saymada hata etti veya isabet etti" gibi konuları dillendirerek yorum yapmaları, kendilerini ilgilendirmeyen ve ehli olmadıkları konulara dalarak vebal yüklenmeleri demektir.

İlim ehli, ancak kendilerine zahir olan deliller muvacehesinde şahitlik ederler. İlim ehli olmayanların hadlerini bilmeleri, tarafgirlik taassubuyla asla bu konulara girerek ilim ehline dil uzatmamaları gerekir. Cerh edilen bir bid'at ehli varsa, ilim ehli olmayanlar, o kimseden sakınmalı, şayet şahitliğe ehil iseler bu cerhi ilim ehlinden naklederek başkalarını sakındırmalıdır. Zira ilim ehli olmayanların, ilim ehlini cerh etmeleri hiçbir şekilde makbul değildir.

Zındık Ne Demektir? Kime Denir?

Bazı cahiller, muayyen bir şahıs hakkında “Zındık” kelimesinin kullanılmasının, İslam’ın ilk yıllarında bu kelimenin kâfir manasında kullanıldığı için Haricîlerin tekfiri ile aynı olduğu şeklinde iddia etmektedirler. 

İbn Kudame rahimehullah şöyle der: “Zındık; İslam’ı izhar edip küfrünü gizleyen münafık demektir. Nebî sallallahu aleyhi ve sellem’in asrında münafık diye isimlendirilenler, bu günümüzde zındık diye isimlendirilmektedir.”[1]

Şeyh Abdulhamid el-Hacurî Hafizehullah'ın Hal Tercemesi

11.08.2017 Cuma sabahı Şeyh Abdulhamid el-Hacurî hafizehullah, kendisinin İmam Buhari rahimehullah’a ulaşan isnadıyla Sahihu’l-Buharî rivayet etmem hususunda izin ve icazet vermiştir.

Hamd ve minnet Allah’adır.

Allah şeyh Abdulhamid el-Hacuri’ye hayırlı karşılıklar versin, bizleri ilminden faydalandırsın.

Şeyh Abdulhamid el-Hacurî hafizehullah’ın resmi sitesini hazırlayan kardeşimiz, şeyhin kısa biyografisini yayınlamıştır. Şeyh’e bir teşekkür olarak bu biyografiyi tercüme ettim ve aşağıda yayınlıyorum:

Şeyh Abdulhamid el-Hacûrî ez-Zu’kurî Hafizehullah’ın Özet Hal Tercemesi

Alimler, Oy Kullanma Meselesinde Çelişkili mi Konuşuyor?

Ebu Yasir künyeli birisi,  Yarpuz Filim Karıştırma merkezi adına Yotube’a; “Ebu Muaz’ın Oy Kullanmak Hakkındaki Çelişkileri” diye bir video hazırlayıp atmış.

Eski yıllarda, Ebu Said Yarpuzi denen zındık mu’tezilî’yi tevhid ehli zannettiğim zamanlarda, oy kullanan herkesi tekfir eden bir zihniyete karşı, oy kullanmaya yüklenen manaların tamamının tutarlı olmadığı, başka ihtimallerin de söz konusu olması sebebiyle oy kullanan herkesin tekfir edilmemesi gerektiğini, haricî fikrine kapılmış kimselere karşı savunurken, oy kullanmayı dinden bir vacip gibi gören anlayışa da karşı çıktım.
Ebu Said, Akp’ye oy kullanılmasını tavsiye ettiği zaman, kendisine: “ABD ve Yahudi lobileri, Chp’den çok, Akp’nin iktidar olmasını istiyor, ben Tayyib’in yerinde olsam, neden İslam düşmanları Chp’yi değil de beni istiyor diye kendime bir sorarım” demiştim ve sahih bir cevap alamamıştım. Yine İzmir’de Taceddin Zozik’e; “Biz ancak zaruret halinde oy kullanmanın caiz olabileceğini tartışırken sen nasıl oy kullanmanın vacip olduğunu söylersin?” dediğimde, bunun ağzından kaçtığını söylemiş, fakat bundan sonra da oy kullanmanın vacipliğini savunmaya devam ederek münafıklık yapmıştır.

O zamanlarda da, şimdi de, oy kullanmanın kişinin niyeti ve şartların durumuna göre şirk ile haramlık arasında gidip geldiğini savunuyorum. Yazılarım ve sohbetlerim buna şahittir. Hatta yeri geldiğinde “Oy kullanmak caiz olsaydı, Chp’ye oy vermek daha layık olurdu, zira Chp’nin zararı müslümanlara yönelik iken, Akp’nin zararları İslam’ın kendisine yöneliktir” şeklinde, ahmakların idrak edemediği bazı cümlelerle meselenin ciddiyetine dikkat çekmiştim.

Yine bazı durumlarda bir münkere mani olmanın oy kullanmaktan başka bir yolu olmadığında, yeri geldiğinde oy kullanmanın vacip bile olabileceğini söylemişim, bunu hala söylüyorum. Ses kaydından kesilip alınan kısımda Fransa'daki peçe yasağını kaldıracak kafir partiye oy vermenin zaruret olduğunu söylemişim, doğrudur, çünkü Fransa'da hükmedecek olan parti, yine kafirlere hükmedecektir, bu durumda zaruretlerden olan tesettürün önündeki bir engel kalkacaktır. Fransa'da yaşamak mecbur olmadıkça caiz değil, o ayrı mevzu, mecbur kalan Müslümanlar için söyledim bunu. Peki bunu Müslüman bir ülkede küfrün hükümleriyle hükmedecek olan ve kendilerini İslam'a nispet eden Akp'liler ile nasıl kıyas edersiniz? Bir kimse, Akp'lileri ve Türkiye'deki halkı tekfir etmedikçe onlara oy kullanmayı caiz göremez!  Aksi halde bir Müslümanın (mesela Tayyib'in) Allah'ın indirdiğinden başkasıyla hükmetmek esasına dayalı bir parlementoya, batıl bir sistemin kurallarına uymak üzere girmesine hangi Müslüman razı olabilir? Buna nasıl onay verebilir? Bu yüzden Türkiye'deki sistemde oy kullanmayı caiz görmek Haricîlikten bir şubedir!  
Anlayıştan mı mahrumsunuz, sözü anlamıyor musunuz! Gayet açık bir Türkçe konuştuğum halde ne söylediğimi, vakıanın ne olduğunu anlamıyorlar! Çünkü maksatları münafıkça açık aramak!

Ey anlayıştan nasipsiz! Münker Akp ile mi değişiyor ki Akp’ye oy atmak vacip olsun? Demokrasi pisliğinin ne demek olduğunu hiç idrak etmiyor musun? Ebu Said ve Taceddin Zozik gibi münafıkların taassubunu yapacağına, ne demek istediğimi anlamaya çalışsaydın belki Allah sana hidayet verirdi. Fakat sen hala sapıklık pisliğinde bocalayıp, bulunduğun durumdan zevk almaya devam ediyorsun!

Ben şahsen o dönemlerde de oy kullanmadım, fakat oy kullanmanın tamamen sakıncasız olduğunu, Akp’ye oy vermenin vacip olduğunu söyleyene karşı çıktığım gibi, yersiz yükleme yorumlarla muayyen şahısları sırf oy kullanma sebebiyle tekfir edenlere de reddiye verdim. Ehli Sünnet daima iki sapıklığın ortasındadır, bu sebeple her iki sapıklığın mensupları da hak ehline düşmanlık ederler.

Videoyu hazırlayan anlayış yoksunu, “Sende mi o zamanlar sapıktın o halde?” diye soruyor, evet öyleydim, Allah hidayet etti hamd olsun. Çünkü Deyyusiyye Mu’tezile’lerine, Ebu Emre, Ebu Said, Taceddin Zozik, Ebu Enes, Ebu Erva, Ubeyd Sırtlan, Bilgin Yalçın, Mesut Körpe, Soner Bilgisiz gibi ahlak fukarası kimselere, tevhid ehlidir diye hüsnüzan etmekle çok büyük bir hata içindeydim. Türkiye’de hakkı söyleyen hiç kimse de yoktu ki öğüt alayım. Bunların sözleri ise hakka benziyor, fakat fiilleri hak ehlinin fiillerine benzemiyordu. Yalan, dalavere, düzen kurma, iki yüzlülük, takiyye vs. her türlü ameli problemleri, güya tevhid adına görmezden gelmek gerektiğini zannediyordum. Selefin bid’atçiler ve fasıklara karşı vela ve bera esasını ne kadar çok önemsediklerine dair nasları okudukça, düşündükçe nasıl bir mikrop yuvası içinde olduğum, akreplere ve yılanlara göz yumdukça nasıl birer birer ısırıldığım ortaya çıktı. İnegölde büyük imtihanlar yaşasam da, Allah’a hamd olsun, tevhidi ve selefi daveti iğrenç emellerine alet eden Ebu Saitçi bir mikrop yuvasını Allah, benim vesilemle dağıttı. Yüzlerini göremediğim maske sahiplerinin maskeleri birer birer düştü. Hamd ve minnet Allah’adır.

Videoda, Ebu Said’i, Taceddini tekfir ettiğim vurgulanmış(!) Evet, bu habislere zındık diyorum. Onların nifaklarının büyük nifak olduğunu bağıra bağıra tekrar söylüyorum. Çünkü onlar kalplerindeki küfür akidelerini dilleriyle söylemişler, icma ile haram olanları helal saymışlar, Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in hadisleri ve ashabı ile alay etmişler, dinde vacip olmayanı din edinmişler, birçok bid’atler uydurmuşlar, bid’at ehlinden teberri etme vacibini inkar etmişler, daha nice küfürleri izhar etmişler ve bu sapıklıklarına davet etmektedirler.
Lakin zındık demek; itikadında küfür olduğu halde, kendisini İslam’a nispet eden nifak önderleri hakkında kullanılır. Böyle kimselere İslam devleti olsa, Kadı, tevbe etmeye çağırır, tevbe etmezlerse öldürülürler. Fakat günümüzde bu uygulamayı yapacak bir devlet yoktur. Bu sebeple fertler olarak bizler böyle kimselerin kanlarını, canlarını, mallarını helal saymayız, mürtet demeyiz. Fakat bu münafıklara karşı ümmeti uyarmak, ilim ehlinin üzerine vacip olduğu için bu görevi ifa ediyorum.

Oy verme meselesini anlayışı kıt bu zavallılara biraz daha açık yazayım, umulur ki Allah anlayış nasip eder:

Altın kaideler şerhinde işlediğim gibi, oy kullanmak zaruret halinde caiz olabilir, hatta bazen vacip dahi olabilir. Bu teorik kısmı. Mesela yüzme bilmeyen bir insan, denize gemiyle açılır, gemide yangın çıkar ve yanmaya başlar, bu durumda kalan kimsenin boğularak ölmeyi mi yoksa, yanarak ölmeyi mi tercih etmesi gibi sadece iki seçeneğin olduğu durumlarda iki şerden hafif olanını tercih etmek gibi durumlar söz konusu olabilir.

Oy kullanma konusunu buna uygulayacak olursak, bir kimse sizi canınıza, malınıza, ailenize yönelik bir tehdit altında tutarak; ya A partisine, ya da B partisine oy vereceksin diye ikrah etse, oy kullanmak caiz, hatta vacip olur. Bunda şart olan, kişinin kalbinin demokrasi pisliğini ve oy kullanma fiilini çirkinlik olarak görmesidir.
Ey videocu ahmak, zaruret halinde domuz eti yemek zorunda kalanın bu fiiline vaciptir veya caizdir demek, sana göre; her hâlükârda domuz eti yemenin vacip veya caiz olduğu demek mi oluyor?!!

Şayet Türkiye’deki sistemde, tevhid ehlinden olan birileri, çıkıp parlamentoya girmek için aday olsa ve: “Bize oy verin, yönetime geçelim, küfür düzenini yıkacağız, İslam şeriatini hakim kılacağız, bu yolda da fotoğraf, müzik, pantolon giymek, kravat takmak, karılarla tokalaşmak ve ihtilat etmek gibi hiçbir harama bulaşmayacağız” diye vaad etse, küfür düzenini yıkmanın başka yolu olmadığı takdir edilirse, bu durumda bu kimselere oy vermenin caiz olduğuna, Bin Baz, el-Elbani, İbn Useymin, Muhammed el-Medhalî gibi bazı muasır alimler cevaz vermişlerdir. Görüldüğü gibi bu fetva teoriktir, pratik değildir. Bu yüzden adı geçen bu âlimlerin, günümüzdeki seçimlere katılmaya şiddetle karşı çıkan fetvaları mevcuttur. Bunun anlamı, bu âlimler bir yerde böyle diyor, sonra başka bir yerde başka diyor demek değildir. Farklı şartlar ve durumların değerlendirilmesi yapılmıştır.

Türkiye'deki seçimlerde siz tevhid ehli bir adayın, bahsedilen çerçeveler dâhilinde İslam Şeriatiyle hükmetmeyi vaad ettiğini görüyor musunuz?
Bilakis kendilerine oy kullanmanın vacip olduğunu iddia ettikleri partinin lideri: “Akp ile İslam’ı bir arada zikretmek Akp’ye hakarettir” diyor, bu lider Şeriat talep eden Mısır halkına giderek: “Aman demokrasiden vaz geçmeyin” diyor, “Hâkimiyet kayıtsız şartsız milletindir” diyor, “Her dine karşı eşit mesafedeyiz” diyor, “Kadınların çarşaf giymesi gibi aşırılıklara biz de karşıyız” diyor, tesettürün yasak olduğu ve birçok münkerâtın mevcut olduğu okullara çocukları göndermeyi mecbur kılıyor, göz boyamak için “One Minute” şovu yapıyor, ertesi gün gidip İsrail’li alçaklardan özür diliyor, her gün yalan söylüyor, müzik, kadın erkek karışıklığı, pantolon giymek, sakalı kesmek, hadis inkârı vs. birçok münkeratı caiz sayıyor, Fetocu münafıkları devletin her yerine soktuktan sonra, dünyayı paylaşamayınca, CIA’in Fetö'yü alet ederek sözde darbe girişimlerini, menfaat kapısına çevirip “Demokrasi için şehitlik, gazilik” vs. saçmalıklarla Müslümanların kanlarını birbirine döktürüyor, camileri bu pis oyunlara alet ediyor, neler neler… Sanki Fetö darbeyi becerseydi bunlardan farklı mı olacaktı? Ama o kadar malsınız ki, namazda parmak işareti yapıyor diye salih lider diyorsunuz! Demokrasi meydanları için "Okçu tepesini terk etmeyin" tabirini kullanan geri zekalılara prim veriyorsunuz!

Bu münkerat, Akp diliyle sergilendiğinde halk kitleleri tarafından kabul ile karşılanıyor, fakat bunları Chp’li münafıklar yapsa idi birçok kimse itiraz eder, kabullenmezdi.

Yukarıda bazı teorik şartlarla bazı alimlerin oy kullanmaya cevaz verdiklerini, fakat bu şartlar pratikte asla mevcut olmayacağı için seçimlere katılmaya karşı çıktıklarını zikretmiştim. Benim şahsi kanaatim ise bu sayılan teorik şartların da İslam’ın değişim metodu olamayacağıdır. Bilakis, Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem bizlere zalim ve münafık yöneticilere karşı sabretmemiz gerektiğini, dünyevi konularda bize haksızlık yaptıklarında sabretmemizi, bundan dolayı ayaklanmamamızı, fakat dinimizle ilgili meşru olmayan uygulamalarda onlara itaat etmememizi emretmiştir.
İslamî değişimin metodu, Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in sünnetine uymak, uygulatmak, hayatlarının her meselesinde vahye uyan insanların sayısını artırmak, demokrasi gibi küfür sistemlerine hareket alanı bırakmamaktır. Bu kavgayla, devrimle, darbeyle, oy kullanma vb. Allah’ın yasakladığı metodlarla olmaz. Bilakis toplum, hayatlarında Allah’ın indirdiklerini uygularsa, Allah onlara Allah’ın indirdikleriyle hükmeden yöneticiler nasip eder. Sabır ve mücadele tamamen bunun içindir.

Peki ya sizi kandıranlar ne diyor ey videocu! Rum Suresi ilk ayetleri diyor, iki şerden hafif olanı diyor, din düşmanı olan dinsize karşı din düşmanı olmayan dinsizi seçeriz diyor, türlü hikayeler uyduruyor, öyle değil mi?
İki şerden biri Akp, diğeri Chp öyle değil mi?
Din düşmanı olan dinsiz Chp, Din düşmanı olmayan dinsiz Akp öyle mi?
Peki ya oy kullanmayıp, sabretmek gibi hayrın ta kendisi olan bir seçenek dururken, oy kullanmak nasıl bir zaruret oluyor?
Hayırlı olan üçüncü bir seçenek; yani zulme sabır, oy kullanmamak suretiyle Allah'a ve rasulüne isyan etmemek ve kafirlere benzeme gibi fiillere bulaşmamak gibi bir seçenek dururken, iki şerden  - yani Akp ile Chp'den - birini tercih etme mecburiyetinde bırakan unsur nedir?
Allah’ın vaadine güvenmemeniz mi?
Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in sabır tavsiyesine inanmamanız mı?
Alnınıza "oy kullanacaksın" diye silah mı dayadılar, baskı mı yaptılar?  
Amacınız ne?

Rum Suresinin ilk ayetleriyle gözleriniz boyanarak nasıl kandırılabiliyorsunuz?
Söyler misiniz Akp ile Chp’den hangisi kitap ehli, hangisi kitapsız kafir?
Her ikisi de kendisini İslam’a nispet eden, Müslüman olduklarını söyleyen, buna rağmen her ikisi de demokrasi vaad eden iki nifak fırkası değil mi?
Yoksa siz tekfirci misiniz? Chp’lileri tekfir mi ediyorsunuz?
Gerçi hocanız her ikisine de dinsiz diyor, sonra da takiyye yapıyor ama neyse… Nasıl olsa çevresinde sizin gibi sözden anlamayan aptallar var, bir şey anlamazsınız.

Allah’ı unutmuşsunuz, Allah da sizi bu pisliğin içinde debelenir bir halde bırakmış. Bilmiyorum size de tevbe etmeyi nasip eder mi, etmez mi…

Keşke bön bön bakıp, kıt anlayışla ilim ehline karşı saldıracağına, Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in ahir zaman yöneticilerine karşı nasıl tavır almak gerektiğine dair nasihatlerine bir kulak verseydin!
Zalim Yöneticiler Karşısında Tevhid Ehli’nin tavırları kitabımı pdf olarak da yayınladım, nebilerin ve salihlerin tavırlarını sahih kaynaklardan naklettim, tenezzül edip de bir bakmaz mısın acaba?
Yoksa Allah’tan ve Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’den gelenler, Ebu Said gibi filozofların sözleri kadar hislerine ve hevâna hitap etmiyor mu?

Seferde Namazı Kısaltmak Farz Değil, Ruhsattır

Seferde Namazı Kısaltmak Farz Değil, Ruhsattır

Ebu Muaz Seyfullah el-Çubukâbâdî

Hafız İbn Hacer, Metalibu’l-Aliye’de (no:727) naklediyor: Musedded (b. Muserhed); Abdulvahid – el-Mugira b. Ziyad – Atâ – Aişe radiyallahu anha isnadıyla rivayet ediyor:

كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُتِمُّ الصَّلَاةَ، وَيُقْصِرُ يَعْنِي فِي السَّفَرِ

“Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem seferde namazı bazen tam kılar, bazen kısaltırdı.”

Yine Hafız İbn Hacer’in Metalibu’l-Aliye’de naklettiğine göre Ebû Ya'lâ: Abdu’l-A’lâ – Abdullah b. Davud – el-Mugira yoluyla ve şu ziyade ile rivayet etmiştir:

وَيُؤَخِّرُ الظُّهْرَ وَيُعَجِّلُ الْعَصْرَ، وَيُؤَخِّرُ الْمَغْرِبَ وَيُعَجِّلُ العشاء

“Öğleyi geciktirir, ikindiyi öne alırdı ve akşamı geciktirir, yatsıyı öne alırdı.”

Saduk ve hadisleri hasen olan el-Mugira b. Ziyad dışındaki ravileri sikadırlar. Lakin Mugira bazı münker rivayetlerde (tek kaldığı rivayetlerde) bulunmuştur. Nitekim İmam Ahmed rahimehullah bu hadisi onun münker rivayetlerinden saymıştır.

Bu hadisi Tahavi Şerhu Meani’l-Asar’da (1/415), İbn Ebî Şeybe (2/452) Bezzar (Keşfu’l-Estar 1/329) Darekutni (2/189) Beyhakî (3/141-142) Mugira yoluyla rivayet etmişlerdir.

Abdullah b. Ahmed, el-Mesail’de (s.107) babasına bu hadisin sıhhatini sorunca şöyle demiştir:

“Onun (yani Mugira’nın) münker hadisleri vardır.” Böylece bu hadisi de münker gördü.”
Hakim Nisaburi:  “Mugira, özellikle Ata b. Ebi Rabah’tan rivayet ederse hadisi münkerdir” demiştir. Mugira bu hadisi Ata’dan rivayet etmiştir.

Ancak el-Mugira b. Ziyad tek kalmamış, ona Talha b. Amr mutabaat etmiştir. Bunu İmam Şafii, el-Umm’de (1/183) ve Musned’inde (1/114); onun rivayet yoluyla: Begavi Şerhu’s-Sunne’de (4/166) rivayet etmiştir. Yine Haris b. Ebi Usame Musned'inde (189) Darekutni (2/189) ve Beyhaki (3/142) Talha b. Amr yoluyla rivayet etmişlerdir.

Bu çok zayıf bir mutabaattır. Zira Ahmed b. Hanbel ve Nesâî, Talha b. Amr hakkında: “Metruku’l-hadis” demişlerdir. İbn Hibban ise: “Sika kimselerden onların rivayeti olmayan şeyler rivayet ederdi. Taaccub için olması dışında ondan hadis yazmak ve rivayet etmek helal olmaz” demiştir. Bkz.: et-Tehzib (5/23) et-Takrib (283, 3030)

Ömer b. Zerr el-Murhibî ise Mugira ve Talha’ya muhalefet ederek bu hadiste anlatılanı Aişe radiyallahu anha’nın kendi fiili (mevkuf) olarak şu şekilde rivayet etmiştir: Ata b. Ebi Rabah bize haber verip dedi ki:

إِنَّ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا كَانَتْ تُصَلِّي في السفر المكتوبة أربعًا

“Aişe radiyallahu anha seferde iken farz namazları dört rekât olarak kılardı.”

 Bunu Beyhaki (3/142) rivayet etti ve dedi ki: “Ömer b. Zer Kufe’lidir, sikadır.”

El-Elbani, el-İrva’da (3/6) dedi ki: “Ömer b. Zer’in rivayeti daha evladır ve bu, seferde namazı tamamlamanın Aişe radiyallahu anha’dan mevkuf, kendi fiili olduğunu göstermektedir. Zaten bu husus, Aişe radiyallahu anha’dan Sahihayn’da ve başka eserlerde başka rivayet yollarıyla da sabit olmuştur. Merfu olarak rivayeti ise sahih bir yoldan sabit olmamıştır.”

Bu hadisi Şafii, Musned’inde (1/182) Darekutni (2/189), onun rivayet yoluyla Beyhakî (3/142) ve İbnu’l-Cevzi et-Tahkik’te (1/153); Said b. Muhammed b. Sevvab – Ebu Asım – Ömer b. Said – Ata b. Ebi Rabah – Aişe radiyallahu anha youyla şu lafızla rivayet etmişlerdir:

أَنَّ النَّبِيَّ -صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وسلم-كان يقصر في السفر ويتم، ويفطر ويصوم

“Nebî sallallahu aleyhi ve sellem seferde namazı bazen kısaltır, bazen tamamlardı. Bazen oruç tutmaz, bazen tutardı.”

Darekutni’nin rivayetinde: Ömer b. Said yerine Amr b. Said şeklindedir ve bu bir tashiftir. Bu ravinin hal tercemesi için bkz.: İbn Ebî Hâtim, el-Cerh ve’t-Ta’dil (6/110)

El-Elbani, el-İrva’da (3/6) dedi ki: “İbn Sevvab dışında bütün ravileri güvenilirdir. İbn Sevvab’ın hal tercemesini sadece Tarihu Bağdad’da, cerh ve ta’dil zikredilmeksizin buldum. O meçhulu’l-hâldir. Gönül bu hadisin sahih olduğuna tatmin olmaz.”

Derim ki: Tarihu Bağdad’da (9/49) cerh ve ta’dil zikredilmeksizin hal tercemesi verilmiştir, lakin İbn Hibban es-Sikat’ta (8/272) tevsik etmiş ve: “Mustakimu’l-hadis” demiştir. Darekutni ve Beyhakî de bu isnadın sahih olduğunu söylemişlerdir.

İbn Hacer, ed-Diraye’de (214) bu isnad hakkında: “Ravileri güvenilirdir. İbn Hibban’ın tevsiki, bu iki imamın hadisi sahih saymalarını sağlamlaştırmıştır.”

İbn Hacer’in bu isnadı tevsik etmesi, açıkça anlaşılacağı üzere; İbn Sevvab’ı güvenilir gördüğünü gösterir. Ravi meçhulu’l-hal olduğunda, onun bu durumu muteber bir imamın tevsiki ile ortadan kalkar. İbn Sevvab’a gelince, İbn Hibban’ın sarih bir şekilde tevsik etmesi, Darekutni’nin onun hadisini sahih sayması, Beyhakî’nin ona tabi olması ve Hafız İbn Hacer’in isnaddaki ravilerin tümünü sika diye nitelemesi sebebiyle meçhullüğü ortadan kalkmıştır.
* Uyarı: İbn Hibban, meçhulu'l-hal olan ravileri es-Sikat adlı eserinde zikrettiğinden dolayı gevşeklikle eleştirilmektedir. Ancak kendisinin bir ravi hakkında, sikalarına dair kitabında mücerret zikretmekle kalmayıp, sika oluşunu açıkça ifade etmesi makbul bir ta'dildir. 

Özetle: Bu hadis, bu isnadlar ile hasen derecesinden aşağı düşmez. Lakin Ömer b. Zer el-Murhibi’nin bunu Aişe radiyallahu anha’dan mevkuf olarak rivayet etmesi, buna muaraza etmektedir. Ömer b. Zer’in mevkuf rivayeti daha sahihtir.

Diğer taraftan, Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’den, Aişe radiyallahu anha’nın bu yaptığını ikrar ettiği sabit olmuştur:

el-Alâ b. Züheyr - Abdurrahman b. el-Esved yoluyla (bir tarikte de Abdurrahman b. Esved – Babası yoluyla) rivayet edilmiştir:

خَرَجْتُ مَعَ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي عُمْرَةٍ فِي رَمَضَانَ، فَأَفْطَرَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَصمْتُ وَقَصَرَ وَأَتْمَمْتُ فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللهِ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي أَفْطَرْتَ وَصُمْتُ وَقَصَرْتَ وَأَتْمَمْتُ فَقَالَ " أَحْسَنْتِ يَا عَائِشَةُ

“Âişe radiyallahu anha, Nebî sallallahu aleyhi ve sellem ile beraber ramazdanda umre yapmak için yola çıktım. Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem oruç tutmadı, ben tuttum. O namazı kısalttı, ben tamamladım. Dedim ki:

“Ey Allah'ın Rasûlü! Anam, babam sana feda olsun! Sen oruç tutmadın, ben tuttum, sen namazı kısalttın, ben tam kıldım" deyince Nebî sallallahu aleyhi ve sellem:

“İyi etmişsin, ey Âişe” dedi.

Bunu Nesâî (1456) Beyhakî, (3/142) ve Dârekutnî (2/188) rivayet etmişlerdir. Beyhaki dedi ki: “Senedi sahihtir”. Darekutni “bu isnad hasendir, muttasıldır” demiştir. Abdurrahman b. Esved’in Aişe radiyallahu anha’dan işittiği sabit olmuştur. Bkz. Nasbur-Râye (2/191)

Bu hadise karşı mezhep taassubuyla itiraz edenler “münker” demişler, “Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in ramazanda umre yaptığının belirtilmesi sebebiyle lafzında münkerlik var” diye iddia etmişlerdir. Ancak İbn Abbas ve Enes radiyallahu anhum’den de Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in ramazan umresi yaptığına dair rivayetler gelmiştir. Yine İbn Ömer radiyallahu anhuma da Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in biri ramazanda olmak üzere üç umre yaptığını söylemiştir.

Yine İbn Hazm da taassup göstererek ravilerinden el-A’la b. Zuheyr’in meçhul olduğunu iddia etmiştir. Hafız Abdulhak el-İşbilî rahimehullah onun bu sözünü şöyle reddetmiştir:

“Bu hadis sahihtir. Sika’nın sikadan nakliyle gelmiş olup bütün ravileri sikadır. Her biri diğerinden işitmiştir. İbn Hazm’ın “Bu hadiste hayır yoktur” sözü kendisinin rivayetler konusundaki cehaletidir. El-A’la’nın meçhul olduğunu söylemesi galattır. Bilakis o meşhur bir sikadır. Meşhur kimseler ondan rivayette bulunmuş, İbn Main onun sika olduğunu söylemiştir.” (Bkz.: İbn Mulakkin, Bedru’l-Munir 4/528)

Diğer bir itiraz, Aişe radiyallahu anha’nın şu sözüyledir:

فرضت الصلاة ركعتين، ثم هاجر رسول الله -صلى الله عليه وسلم-، ففرضت أربعًا، وتركت صلاة السفر على الفريضة الأولى

“Namazlar iki rekât olarak farz kılındı. Sonra Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem hicret edince dört rekât olarak farz kılındı. Seferdeki namaz da ilk farz kılındığı şekliyle kaldı.”

Zührî, Âişe'nin böyle yaptığını kendisine anlatan Urve'ye:

“Namazı neden tam kılardı?” diye sorunca Urve:  

“O da Osman radiyallahu anh gibi te'vîl yoluna gitmişti” diye karşılık verdi. (Bunu Buhârî rivayet etmiştir. Bkz.: Fethu’l-Bari 2/470) Muslim (1/685)

Aişe radiyallahu anha’dan bu rivayetler daha sahihtir. Bu durumda Said b. Muhammed b. Sevvab’ın rivayeti illetli duruma düşmüyor mu? Çünkü Aişe radiyallahu anha, Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in yolculukta namazı bazen tam kıldığını bilseydi, Osman radiyallahu anh’ın tevil ettiği gibi te’vil etmezdi.

Yine, İbn Kayyım İbn Teymiyye’nin bu hadise karşı yaptığı şu yorumunu aktarır:

“Şeyhülislâm İbn Teymiye'nin şöyle dediğini işittim: Bu hadis, Aişe'ye atfedilen bir yalandır. Âişe, Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem ve diğer sahabîlerin kılma­sının aksine namaz kılacak biri değildi. Onların kısalttıklarını görsün, sonra kalkıp sebepsiz yere tek başına namazı tam kılsın! Nasıl olur?! Oysa “Na­maz ikişer rekât farz kılınmıştı. Yolculuk namazı olduğu gibi bırakıldı da, ikamet halindeki namaza ilâve edildi." diyen odur. O halde Allah'ın farz ettiğine ilâve edip Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem ve arkadaşlarına muhalefet etmesi nasıl düşünülebilir?" Şayet Nebî sallallahu aleyhi ve sellem onun davranışını güzel bulmuş ve bunu tasvîb etmişse o halde yoruma gerek kalmaz. Bu takdirde onun namazı tam kılmasını yoruma bağlamak doğru olmaz. İbn Ömer haber vermektedir ki:  "Yolculukta ne Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, ne Ebu Bekr, ne de Ömer radiyallahu anhuma iki rekâttan fazla kıldırırdı.” Onların kısalttıklarını gördüğü halde mü'minlerin annesi Âişe radiyallahu anha'nın onlara muhalefeti düşünü­lebilir mi?”

İbn Kayyım’ın İbn Teymiyye’den naklettiği taassuba dayalı olan bu yorumlar çöptür.  İsnadının sıhhati hakkında yukarıda açıklama aktardım.

Metniyle ilgili olarak, Aişe radiyallahu anha’nın namazların iki rekât farz kılındığı, sonra dörde çıkarılıp seferde iki rekât kaldığı ile ilgili sözünü burada bu hadise aykırı görmesine gelince, burada da aykırılık yoktur. Zira seferde dileyen kimseye ruhsat olarak iki rekât olarak kalmıştır. Dileyen de bazen tam kılar. Aişe radiyallahu anha’nın te’vili de işte bu noktadadır. Yani yolculukta namazı tam kılmayı tercih etmesiyle ilgilidir. Zira Hişâm b. Urve, babası Urve'nin şöyle dediğini rivayet eder:

“Âişe radiyallahu anha, yolculukta namazı dört rekât kılardı. Ona:

“İki rekât kılsana” dedim. O da cevaben:

“Ey yeğenim!  Bana zor gelecek değil ya!” dedi.” (Beyhakî (3/143) rivayet etmiştir. Senedi sahihtir. Zeylaî ve İbn Hacer sahih oldu­ğunu söylemişlerdir)

Hafız İbn Kayyım rahimehullah, Zadu’l-Mead’de (1/465) şöyle demiştir: “Âişe radiyallahu anha adına da mazeret olarak, onun, mü'minlerin annesi duru­munda olması ve bu sebeple konakladığı yerin onun vatanı olacağı göste­rilmişse de bu gösterilen mazeret çürüktür. Çünkü Nebî sallallahu aleyhi ve sellem de mü'minlerin babasıdır; hanımlarının anneliği, O'nun babalığının bir da­lıdır. O, bu sebepten dolayı namazını tam kılmış değildir.”

Sonra İbn Kayyım şöyle devam etti:

“Ancak Nebî sallallahu aleyhi ve sellem’in vefatından sonra Aişe radiyallahu anha da, Osman radiyallahu anh gibi namazı tam kıldı. Her ikisi de bir te'vîl yolu tutmuştur. Nebî sallallahu aleyhi ve sellem yolculukta sürekli olarak namazı kısaltırdı. Ravilerden biri iki hadisi bir hadis kılmış, hadisin aslı:

فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ -صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ- يقصر وتتم هي

“Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem kısaltır, Aişe radiyallahu anh ise tam kılardı” şeklinde iken ravilenden biri hata ederek:

كان يقصر ويتم، أي هو

“Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem bazen kısaltır, bazen tamamlardı” şeklinde rivayet etmiştir. Delil, onların (sahabenin Nebî sallallahu aleyhi ve sellem’den) rivayetidir; yoksa onlardan birinin, başka­larının muhalefeti yanında yaptığı yorum delil olmaz. En iyi bilen Allah'tır.”

Yine Beyhaki (3/145); Zeyd el-Ammî’nın bulunduğu bir isnadla Enes radıyallahu anh’den rivayet ediyor:
“Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem’in sahabeleri olarak biz yolculuk yaptığımızda kimimiz tam kılar, kimimiz kısaltırdı… Hiçbirimiz diğerini kınamazdı." Zeyd el-Ammî zayıftır.

Ebu Kılabe rahimehullah dedi ki: “Seferde namazı iki rekat kılsan da sünnettir, dört rekat kılsan da sünnettir.” İbn Ebi Şeybe (8273)
Meymun b. Mihran, Said b. el-Museyyeb'e seferde namazı sorunca:

إِنْ شِئْتَ رَكْعَتَيْنِ وَإِنْ شِئْتَ فَأَرْبَع

"Dilersen iki rekat, dilersen dört rekat kılarsın" demiştir. Bunu İbn Ebi Şeybe (2/452), Muslim'in şartına göre olan bir isnad ile rivayet etmiştir.
İbn Ebi Şeybe, Musannef'inde tabiin imamlarından pek çoğundan da bu görüşü rivayet etmiştir.

Neticede Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in seferde namazı tam kıldığı sabit olmamıştır. Ancak Aişe radiyallahu anha’nın tam kılmasını ikrar ettiğine dair hadisin isnadı sahihtir. Hadis sabit olduktan sonra hiçkimsenin buna aykırı re’yinin bir kıymeti yoktur. Buna göre bazen kişi seferde namazı tam kılabilir. Nitekim İbn Ömer radiyallahu anhuma’nın bir millik mesafede namazı kısalttığı sabit olmuş, buna rağmen bir milden daha uzak bir mesafeye gittiği başka bir yolculuğunda namazı kısaltmamıştır.

Burada tahkik edilen durum, bazı sahabelerin seferde namazı kısaltmayı farz değil, ruhsat olarak görmelerinin Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem tarafından onaylandığını, seferde namazı kısaltmanın azimet ve farz olduğu görüşünde olan Ebu Hanife, Hanbeliler, İbn Hazm ve Zahirî’lerin isabet etmediğini göstermektedir. Allah en iyi bilendir.
Bu konudaki hadisin sıhhati hakkındaki bu tahkike ulaşmadan önce, "Sahih İlmihal" ve "Abdest ve Namaz Ahkamı" adlı kitaplarımda, bu hadisin zayıf olduğuna dair bazı alimlerin kanaatine dayanarak yazmış olduğum  "seferde namazın kısaltılmasının farz olduğu" şeklindeki kanaatten, sabit olan bu hadiste geçen hükme rücu ettiğimi de buradan ilan ediyorum. Muvaffak kılan ancak Allah'tır.  

Köpeğin Salyası Necis Midir?

         Soru:

“Es-selamu aleykum. Köpeğin salyası necis midir? Köpek elbisemizi yaladığı zaman elbiseyi  yıkamak gerekir mi?”

Cevap:

Aleykum selam ve rahmetullah.

Köpeğin içtiği kabın dökülmesi, sonra yedi defa yıkanması emredilmiştir.  Bunu Muslim, Ebu Hureyre radiyallahu anh’den rivayet etmiştir. Buna rağmen, salyasının necis olduğunu gösteren sarih bir delil sabit olmamış, köpeğin yaladığı elbiseyi yıkamak hakkında bir emir gelmemiştir.

İbn Ömer radiyallahu anhuma şöyle demiştir: “Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem zamanında köpekler mescide bevleder, orada gelip giderler, bundan dolayı üzerine bir şey dökmezlerdi.” (Buhârî 174, İbn Huzeyme 300, İbn Hibbân 1656 Ahmed 2/70 Ebû Dâvûd 382. İbn Hibbân’ın isnadı Muslim’in şartına göredir.)

Nitekim naslarda av köpeklerinin kendisine yemek için tuttuğu av ile sahibi için tuttuğu av arasında ayrım gözetilmiştir. Allah Teala şöyle buyurmuştur:

“Kendilerine avcılığı öğrettiğiniz hayvanların sizin için yakaladıklarını da yeyin ve üzerine Allah'ın adını anın” (Maide 4)

Adiy b. Hâtim radiyallahu anh'den: “Dedim ki:

“Ey Allah'ın Rasulü! Ben besmele çeke­rek köpeğimi (avlamaya) gönderiyorum.” Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:

“Besmele çekerek köpeğini gönderdiğinde eğer yakalayıp onu öldürür ve yerse, onu sakın yeme! Çünkü o, kendisi için yakalamıştır..” (Ahmed 4/379, Buhârî 5475, Muslim 1929)

Bu sebepten, köpeğin içmek için yaladığı kabı, başka şeylere kıyaslayanların (Şafiilerin) bu kıyasları, kıyası kabul edenler indinde dahi (köpeği ve salyasını necis görmeyen Malikiler indinde) geçersiz bir kıyas maa’l-farıktır.  

Allah en iyi bilendir.

İmam Öğle Namazı Kılarken Cemaatin İkindi Namazı Kılması

Beyhaki; Ebu’l-Hasen Muhammed b. el-Huseyn el-Alevî – Ebu Bekr Muhammed b. el-Huseyn b. el-Celil el-Kattân – Ebu’l-Ezher es-Suleytî – Mervan b. Muhammed (et-Tatarî) – Yahya b. Hamze – el-Vadîn b. Atâ – Mahfuz b. Alkame – (Abdurrahman) İbn Âiz isnadıyla rivayet ediyor:

دَخَلَ ثَلَاثَةُ نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَسْجِدَ وَالنَّاسُ فِي صَلَاةِ الْعَصْرِ قَدْ فَرَغُوا مِنْ صَلَاةِ الظُّهْرِ فَصَلُّوا مَعَ النَّاسِ، فَلَمَّا فَرَغُوا قَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ: كَيْفَ صَنَعْتُمْ؟ قَالَ أَحَدُهُمْ: جَعَلْتُهَا الظُّهْرَ ثُمَّ صَلَّيْتُ الْعَصْرَ، وَقَالَ الْآخَرُ: جَعَلْتُهَا الْعَصْرَ ثُمَّ صَلَّيْتُ الظُّهْرَ، وَقَالَ الْآخَرُ: جَعَلْتُهَا لِلْمَسْجِدِ ثُمَّ صَلَّيْتُ الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ. فَلَمْ يَعِبْ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ

“Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in ashabından üç kişi mescide girdiklerinde insanlar öğle namazını bitirmişler, ikindi namazını kılıyorlardı. Bu sahabeler de insanlarla beraber namazı kıldılar. Namaz bitince birbirlerine:

“Nasıl yaptınız?” dediler. İçlerinden biri:

“Ben bunu öğle namazı olarak kıldım, sonra ikindiyi kıldım” dedi. İkincisi:

“Ben bunu ikindi olarak kıldım, sonra öğleyi kıldım” dedi. Üçüncüsü de:

“Ben bunu tahiyyetu’l-mescid olarak kıldım, sonra öğle ve ikindiyi kıldım” dedi. Hiçbiri diğerini kınamadı.”[1]

Bunun isnadı ceyyiddir. Bunun şahidi şu şekilde gelmiştir:

El-Cuzecani; Nuaym b. Hammad – Bakiyye (b. el-Velid) – el-Vadîn b. Atâ – Yezid b. Mersed isnadıyla rivayet ediyor:

دَخَلَ مسجد حمص ثَلاَثَة نفر من أصْحَاب رَسُول الله صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: شداد بْن أوس وعبادة بْن الصَّامِت وواثلة بْن الأسقع، والإمام فِي صلاة العصر، وهم يرون أنها الظهر، فَقَالَ أحدهم: هِيَ العصر، وأصلي الظهر. وَقَالَ الآخر: هذه لِي الظهر، وأصلي العصر. وَقَالَ الثالث: أصلي الظهر، ثُمَّ العصر، فَلَمْ يعب واحد منهم عَلَى صاحبيه.

“Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in üç sahabesi; Şeddad b. Evs, Ubade b. Samit ve Vasile b. el-Eska’ radiyallahu anhum Humus mescidine girdiler. İmam ikindi namazı kıldırıyordu. Bu sahabeler ise bunu öğle namazı zannettiler. İçlerinden biri dedi ki:

“Bunu ikindi namazı olarak kılacağım, sonra öğleyi kılarım.” İkincisi dedi ki:

“Bu benim için öğle namazı olacak, sonra ikindi namazını kılacağım.” Üçüncüsü de dedi ki:

“Bunu öğle namazı olarak kılar, sonra ikindiyi kılarım.” Hiçbiri diğerini kınamadı.”[2]

Faideler:

1- Mukim iken namazın cem edilebileceği. Sahabeden birçok kimseden sahih yollarla mukim iken namazların cem edilebileceğine dair rivayetler gelmiştir. Bunları "Hazarda Namazların Mutlak Cem'i" adlı risalemde tahric ettim. Bu risale, Abdest ve Namaz Ahkamı kitabımın içinde yayınlanmıştır.

2- Mescide, cemaat namaz kılarken giren kimsenin tahiyyetu’l-mescid namazına niyet ederek cemaate tabi olabileceği

3- Cemaat ile imamın, ister farz olsun, ister nafile olsun, farklı namazlara niyet etmiş olabilecekleri. Bu husus sahih hadislerle sabit olmuştur. Abdest ve Namaz Ahkamı kitabına bakınız.

4- Öğle namazını kılmamış olan kimsenin, ikindi namazını kılan cemaate uyup, bundan sonra öğle namazını kılabileceği. Nitekim Beyhaki'nin (3/87) sahih isnadla rivayetine göre Atâ b. Ebi Rabah rahimehullah da bu şekilde fetva vermiştir.

5- Açık bir nassa veya icma'a ters düşmedikçe, farklı içtihatlardan dolayı başkasına karşı çıkılmayacağı.

---

[1] Beyhakî (3/87) Beyhakî Muhtasaru’l-Hilafiyyat (2/297) İbn Receb Fethu’l-Bari (6/65)

[2] İbn Receb, Fethu’l-Bari (6/65, 66)

Tahiyyetu'l-Mescid Namazının Farz Olmadığına Delil

El-Elbani rahimehullah, es-Sahiha’da (no:3219) şöyle demiştir:

أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، كَانَ يَخْرُجُ بَعْدَ النِّدَاءِ إِلَى الْمَسْجِدِ، فَإِذَا رَأَى أَهْلَ الْمَسْجِدِ قَلِيلًا جَلَسَ حَتَّى يَرَى مِنْهُمْ جَمَاعَةً، ثُمَّ يُصَلِّي، وَكَانَ إِذَا خَرَجَ فَرَأَى جَمَاعَةً أَقَامَ الصَّلَاةَ

“Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem ezandan sonra mescide çıkar, mesciddekilerin az olduğunu görünce cemaatin toplandığını görünceye kadar oturur, sonra namazı kıldırırdı. Mescide çıktığında cemaati görürse namazı kıldırırdı.”

Bunu Beyhaki es-Sunen’de (2/19-20); el-Fakihi – Ebu Yahya Abdullah b. Ahmed b. Zekeriya b. el-Haris b. Ebi Meysera – babası – Abdulmecid b. Abdilaziz – İbn Curayc – Musa b. Ukbe – Salim Ebu’n-Nadr – Nebî sallallahu aleyhi ve sellem yoluyla rivayet etmiştir.

Derim ki bu isnad mürseldir. Lakin aşağıda geçeceği gibi mevsul olarak da gelmiştir. Hafız (ibn Hacer) Fethu’l-Bari’de (2/100): “İsnadı mürsel olmasına rağmen kuvvetlidir” dedi.

Ben diyorum ki; sanki Beyhaki’nin bu rivayetin ardından söylediği şu söze ayıkmamış gibidir: “İbn Cureyc; Musa b. Ukbe – Nafi b. Cubeyr – Mes’ud b. el-Hakem ez-Zuraki – Ali b. Ebi Talib radiyallahu anh yoluyla aynısını rivayet etti.”

Derim ki: bu isnad ceyyid, muttasıldır. Hafız (İbn Hacer) ancak mürsel olan tarikini kuvvetli gördü. Halbuki onun isnadında, hakkında eleştiri bulunan Abdulmecid b. Abdilaziz İbn Ebi Ravvad vardır. Lakin onun özellikle İbn Curayc’den yaptığı rivayetler kuvvetlidir. İbn Main şöyle demiştir: “İbn Cureyc’in rivayetleri konusunda insanların en bilgilisi idi.”

Darekutni de şöyle demiştir: “İbn Curayc’den rivayet konusunda insanların en sağlamı idi.”

Diğer ravileri sika kimselerdir. Sadece Ahmed b. Zekeriyya b. el-Haris b. Ebi Meysera’nın elimdeki rical kitaplarında hal tercemesini bulamadım. Ancak el-Fakihî Ahbaru Mekke’de (2/348) onun Mekke’de fetva verdiğini, kendisinden sonra da oğlu Abdullah’ın fetva verdiğini zikretmiştir. İbn Hibban es-Sikat’ta (8/369) tevsik etmiş, İbn Ebi Hatim: “Mahalluhu’s-Sıdk” demiş, Zehebi de es-Siyer’de (12/632): “İmam, muhaddis, musnid” diyerek nitelemiştir.

Nitekim rivayetin isnadında ve metninde Abdulmecid’e Ebu Asım en-Nebil (ed-Dahhak b. Mahled) muhalefet etmiştir. İsnada gelince o; Mes’ud b. el-Hakem ez-Zuraki yerine; Ebu Mes’ud ez-Zurakî demiştir.

Ebû Dâvûd (no: 546); Abdullah b. İshak el-Cevherî – Ebu Asım – İbn Curayc – Musa b. Ukbe – Nafi b. Cubeyr – Ebu Mes’ud ez-Zuraki – Ali b. Ebi Talib radiyallahu anh isnadıyla rivayet etmiştir.

Derim ki: Ebu Mes’ud ez-Zuraki ancak bu rivayetle bilinmektedir. Sanki Ebu Asım yanılmış, iyi ezberleyememiş gibidir. Nitekim rivayetin isnadında ızdırap yapması, karar kılamaması, hatta arada ravi düşürüp mürsel olarak rivayet etmesi bunu göstermektedir.

Ebû Dâvûd (no: 545) aynı isnad ile; Musa b. Ukbe – Salim Ebu’n-Nadr yoluyla mürsel olarak şöyle rivayet etmiştir:

كان رسولُ الله - صلى الله عليه وسلم - حين تُقامُ الصلاةُ في المسجد، إذا رآهم قليلاً جلس لم يُصَلّ، وإذا رآهم جماعةً صلَّى

“Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem mescide namaz için kamet okunduğu zaman cemaati az görürse oturur, namazı kıldırmazdı. Cemaati gördüğünde ise namazı kıldırırdı.”

Mustalah ilminden bilindiği gibi, muzdarip hadis, zayıf hadislerin kısmındadır. Bu, ancak ravinin isnadı veya metni iyi ezberleyememiş olmasından dolayıdır. Herhangi bir sebepten yahut ezberi veya zaptı ile ilgili bir durumdan dolayı bunu iyi yapamamıştır. Bizim üzerinde olduğumuz konu da bu türdendir. Sanki bu yüzden Hafız İbn Hacer, Ebu Mes’ud ez-Zuraki’nin hal tercemesinde, et-Tehzib’de: doğrusu: Mes’ud b. el-Hakem’dir demiştir.

Bunu iyi anladıysan, onun Ebu Mes’ud ez-Zuraki diye künyelendiğinin, künyelere dair kitaplarda, ki bunların en kapsamlısı Zehebi’nin el-Muktena Fi’l-Kuna kitabıdır, neden varid olmadığını anlarsın.

Metindeki muhalefete gelince; “Namaz için kamet okunduğu zaman” sözüdür. Doğrusu Abdulmecid’in rivayetindeki: “Nidadan” yani “Ezandan sonra” lafzıdır. Zira rivayetin sonunda kametin, Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in mescide çıkmasından ve mescidde cemaatin toplanmış olduğunu görmesinden sonra olduğu açıklanmaktaır.

Bu muhalefetten dolayı Ebu Asım’ın rivayetini Daifu Ebi Davud’da (87-88) kaydetmiştim. Şimdi ise, bu münasebetle durumu pekiştiriyor, sahih ve mahfuz olan lafzı burada neşrediyorum. Başarılı kılacak olan Allah’tır.”

Ebu Muaz’ın notu: el-Elbani rahimehullah’ın es-Sahiha’da 3219 numarada tahric ettiği bu hadisi ayrıca: İbn Bişran Emali’de (948) ve Ebu Muhammed el-Fakihi Fevaid’de (114-115) rivayet etmişlerdir.

Bu hadis, Tahiyyetu’l-Mescid namazının farz olmayıp müstehap olduğuna da delalet etmektedir. Ancak bu namazın vacip olmadığını söyleyen alimlerden birinin bu hadisi delil getirdiklerine vakıf olmadım. Yine bu konuda tahiyyetu'l-mescid namazı hakkındaki emrin Cum'a gününe has olması ihtimali de vardır. Allah en iyi bilendir.